Eşcinselliğin, özellikle de sosyal canlılarda nüfusu dengede tutma gibi bir işlevi var mıdır? Bununla alakalı bir araştırma var mı?

Eşcinselliğin türlerde nüfusu dengede tutmak için evrimleştiğine dair bir kanıt yok. Bu fikir, "türün iyiliği için" işleyen seçilimi varsayıyor ve evrim biyolojisi bunu genel bir açıklama olarak kabul etmiyor. Seçilim büyük ölçüde bireyler ve genler düzeyinde işler, nüfus kontrolü gibi bir sonuç ancak yan etki olabilir. Eşcinsel davranış ise hayvanlarda gerçekten çok yaygın ve belgelenmiş durumda. Bunların işlevi türe ve bağlama göre değişiyor.

Neden "nüfus dengeleme" zayıf bir açıklama? Eşcinsel bireylerin üremeye katılmaması nüfusu çok az etkiler. Çoğu sosyal türde nüfus büyüklüğünü belirleyen şey besin, yırtıcılar, hastalık ve üreme çağındaki dişi sayısıdır. Üstelik bir nüfus çok büyüdüğünde eşcinsel davranışın arttığına dair tutarlı bir veri yok. Bu hipotez için bulunan destek, test edilmiş bulgulardan çok kuramsal çıkarımlardan geliyor.

Peki başka hangi işlevler öneriliyor?

• Sosyal bağ ve uyum: Bonobolarda, yunuslarda ve bazı primatlarda cinsel temas gerilimi azaltmak ve ittifak kurmak için kullanılıyor. Schuiling (2004) insanda erkekler arası rekabeti azaltıp grup istikrarına katkı sağladığını öne sürüyor, ancak bu daha çok bir hipotez olarak duruyor.
• Akraba seçilimi: Üremeyen bireyin akrabalarının hayatta kalmasına yardım etmesi önerildi. İnsanda bunu destekleyen veriler çelişkili, Samoa'daki fa'afafine örneği gibi bazı çalışmalar olumlu, birçoğu ise olumsuz sonuç verdi.
• Cinsiyete zıt etkili genler: Bir genin bir cinsiyette eşcinselliğe yol açarken karşı cinsteki akrabalarda doğurganlığı artırması fikri. Camperio-Ciani ve ekibi (2004) erkek eşcinsellerin anne tarafı kadın akrabalarında daha yüksek doğurganlık buldu. Buna karşılık Fořt ve arkadaşlarının 2024 tarihli çalışması bu hipotezi desteklemedi. Kadın eşcinselliği için ise dengeleyici seçilim önerisi var (Camperio-Ciani vd., 2017), fakat bu da kesinleşmiş değil.
• Gelişimsel ve epigenetik etkiler: Doğum öncesi hormonal ortam ve ana rahmindeki epigenetik işaretlerin rolü tartışılıyor. Bunlar bir "işlev"den çok gelişimsel bir yan ürün olabilir.

Özetle durum şu: eşcinsel yönelimin insanda neden sürdüğü hâlâ açık bir araştırma sorusu. Büyük olasılıkla tek bir mekanizma yok, birkaç etkenin karışımı var. Bu etkenlerin içinde nüfus kontrolü öne çıkan bir aday değil.

Bir de şunu eklemek gerek: bir özelliğin evrimsel bir "amacı" olması zorunlu değil. Doğada var olan her davranışın bir uyum işlevi aramak da başlı başına yanıltıcı bir varsayım.