Zehirli Kuş Türleri: Kuşlar, Kendilerini Zehirli Yapan Kimyasalları Nereden Buluyor?

Zehirli Kuş Türleri: Kuşlar, Kendilerini Zehirli Yapan Kimyasalları Nereden Buluyor?
Ifrita kowaldi
Flickr / Nick Borrow
Akın Karahasan Editör Akın Karahasan  GürhanÖztürk 2. Yazar Gürhan Öztürk
3 dakika
6,924 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Zehirli ve zehirci birçok hayvan olduğunu biliyoruz. Ancak kuşlarda bu özelli,k diğer hayvanlara göre çok daha nadir görülüyor gibi duruyor. Buna rağmen, Kuşlar Alemi'nde de zehirli (İng: "poisonous") bazı türler bulmak mümkün. Bu yazımızda, bu türlere ve özelliklerine genel bir bakış atacağız.

Zehirli kuşların en ünlüsü Kukuleteli Pitohui'dir. 1992 yılında bu ilginç türün zehirli olduğunun keşfi, uzun bir süre boyunca zehirli hiçbir üyeyi barındırmadığı düşünülen Kuşlar Sınıfı'nda da zehirli türler olabileceğini göstermiştir.

Cins adı Pitohui olan bu kuşa ait günümüzde 6 farklı tür bulunmaktadır. Aslında bildiğimiz toksik kuşların cins sayısı da artık daha fazladır. Örneğin İfrit olarak bilinen Ifrita kowaldi türü ve Küçük Cırlak Ardıç olarak bilinen Colluricincla megarhyncha türü de benzer bir yapıdadır. Hatta kuşların ilk atalarından olan Sinornithosaurus'un zehirli bir ısırığı olduğundan şüphelenilmektedir. Ancak Pithoui ilk keşfedildiğinde, araştırmacılarda şok etkisi yaratmıştı.

Reklamı Kapat

Zehir Barındıran Bazı Kuş Türleri

Kukuleteli Pitohui

Tüylerinde ve derisinde taşıdığı toksik kimyasal, bir fareyi ve böcekleri öldürebilecek kuvvettedir. Derisini özenle parlatır, kavuniçi rengi ve siyah tüyleriyle "Sev beni!" edasıyla size yaklaşmaktadır. Bu davranışı aşağıda görebilirsiniz:

Ben Freeman

Aslında şüphelenmek gerekir. Çoğu kuş kaçma yoluna girerken niye bu kuşta bir korku emaresi yoktur? Tabii ki batrakotoksin içerikli toksik yapısıyla değdiği yeri uyuşturduğu, solunum yollarında yanma hissi uyandırdığı için olabilir. Bu kuşu elleyen elin sahibi, fotoğraf çekiminin birkaç saniye sonrasında toksinin acısını hissetmiştir. Ayrıca eğer toksin bulaşmış elinizi yalayacak olursanız, dilinizin de kısa bir süre içinde hissizleştiğini deneyimleyebilirsiniz.

Çok güçlü bir nörotoksin olan batrakotoksin, ölümcül zehirleri ile bilinen ünlü Zehirli Ok Kurbağası'nın (Dendrobatidae) zehri ile aynı kimyasaldır. Sinir hücrelerinin sodyum kanallarına bağlanır ve kapanmasını engeller, felce ve hatta kısa sürede ölüme yol açabilir. Bilinen bir panzehiri yoktur.

Batrakotoksin, C31H42N2O6
Batrakotoksin, C31H42N2O6
Wikipedia

Ancak bu kuşlar, bu ünlü zehri kendileri üretmezler. Çeşitli kaynaklardan vücutlarına alarak bir pasif savunma mekanizması olarak kullanırlar. Araştırmacılar, bahsedilen kuşlardan bazılarının bu zehri tükettikleri böceklerden aldığını doğrulamıştır. Bu kuşların gagalarında, tüylerinde ve derilerinde bulunan bu zehir, temas edilmesi halinde deride hissizlik ve uyuşukluğa yol açıyor. Öyle ki Pitohui dichrous, yaşam alanı olan Papua Yeni Gine'de kötü bir üne sahip olmuştu. Yerliler bu kuşu yediklerinde ağızlarına gelen kötü tattan ayrıca dilleri ve ağızlarında oluşan uyuşukluktan dolayı bu kuşa "çöp kuş" lakabını takmışlardı.

Pitohui dichrous
Pitohui dichrous
eBird

Afrika Mahmuzlu Kazı

Afrika Mahmuzlu Kazı (Plectropterus gambensis) ise zehirli başka bir kuş türü. Tabii ki bu kuş da aktif bir şekilde zehir üretip kullanmıyor. Meloidae üyesi böceklerle beslenen bu kazlar, böceklerin savunma mekanizması olan zehirlerini kendilerine almanın bir yolunu bulmuş gibi görünüyorlar. Bu özel diyetleri onların derilerini kantaridin adı verilen özel bir yağsı madde ile dolmasını sağlıyor. Böylece bu kazların etlerini tüketenler zehirli maddeyi de vücutlarına almış oluyorlar. Kantaridinin 10 mg'ı bir insanı öldürmeye yetiyor. Bayağı Bıldırcın (Coturnix coturnix) da benzer bir durumda karşımıza çıkıyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bıldırcın

Bıldırcın, henüz hangi bitki olduğu konusu tartışmalı olsa da, belli bitki veya bitkileri tükettiğinde eti aynı Afrika Mahmuzlu Kazı'nınki gibi zehirli oluyor. Bıldırcının zehirli olabileceğini bilmeyen insanlar tarafından tüketilip zehirlenmelere yol açtığı biliniyor. Öyle ki 2007 yılında Türkiye'de akşam yemeğinde bıldırcın yiyen 10 kişiden 4'ünün zehirlendiği rapor edilmiştir. Bıldırcının zehri, kas ağrısıyla beraber ortaya çıkan ve böbrek yetmezliğine yol açabilen ve toplu hücre yıkımlarına sebep olan Coturnism hastalığına yol açabilir. Hastalık, ismini bayağı bıldırcının Latince ismi olan Coturnix coturnix'den alır.

Afrika mahmuzlu kazı
Afrika mahmuzlu kazı
Wikipedia

Bu şekilde bilinen zehirli kuş türlerinin sayısı diğer canlı gruplarına göre çok az olsa da yapılan araştırmalar sonucunda bilgilerimiz güncellenmeye devam edecektir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 5
  • Korkutucu! 2
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • A. Demirsoy. (2007). Yaşamın Temel Kuralları Omurgalılar / Amniyota (Sürüngenler Kuşlar Ve Memeliler) Cilt Iii / Kısım Ii. ISBN: 9757746029. Yayınevi: METEKSAN A.Ş..
  • R. Ligabue-Braun, et al. (2015). Poisonous Birds: A Timely Review. Toxicon, sf: 102-108. doi: 10.1016/j.toxicon.2015.03.020. | Arşiv Bağlantısı
  • M. Cartwright. Poisonous Birds Prove That Nature Wants You Dead. (24 Haziran 2015). Alındığı Tarih: 29 Eylül 2021. Alındığı Yer: Slate Magazine | Arşiv Bağlantısı
  • H. Arıkan. (2013). Zehirli Ve Tehlikeli Hayvanlar. Yayınevi: Konak Belediyesi.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/10/2021 03:55:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11035

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Anne
Aşılar
Nasa
Mucize
Stres
Safsata
Sahtebilim
Felsefe
Yüz
Göğüs
Elektrokimya
Sağlık Personeli
Abd
Boyut
Bilim İnsanı
Balina
Beslenme Bilimi
Tarih
Egzersiz
Eğilim
Video
Genetik Mühendisliği
Büyük Patlama
Diş Hekimliği
Kimyasal Evrim
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın