- Fobi
Fobiler zaten tanım gereği rasyonel olmayan korkular anlamına geliyor.
- Göz
Göz dediğimiz organ görme işini yapan organ değil. Göz dediğimiz o, bu etraftan gelen görsel veri toplayan bir sensör aslında. Yani gözümüzle görmüyoruz, gözümüz görsel veri topluyor ve beyne iletiyor.
- Optik sinir
Göz ile beyin arasındaki bağlantıyı sağlayan optik sinirde bir sorun veya hasar olması (görsel veri optik sinir üzerinden beyine ulaştıktan sonra...), yani gözden gelen verinin beyine iletilmesini sağlayan sinir.
- Görsel veri işleyen beyin bölgeleri / görsel işleme
Görsel veri optik sinir üzerinden beyine ulaştıktan sonra beyinde birkaç farklı noktada, birkaç farklı açıdan işleniyor... Çünkü beyinde veriler geldiği zaman, beynin bir kısmı bunun şeklini istiyor, bir kısmı sınırlarını, kenarlarını işliyor, bir kısmı rengini işliyor, bir kısmı onun yarattığı bu duyguları işliyor. Yani beynin sadece bir bölgesi bütün görüntüden sorumlu değil. Beyinde birçok farklı nokta ve alt bölge var görsel veri işleyen.
- Bilincin zor problemi
Sinir sinyallerinin nasıl olup da bu kadar gerçekçi bir görüntüye dönüşebildiği ne, şu anda henüz kimse tam olarak bilmiyor. Buna bilincin zor problemi adını veriyoruz.
- Kör görüş (blindsight)
Kör görüşe sahip olan bireyler kendilerine ne gördükleri sorulduğunda hiçbir şey göremedikleri cevabını veriyorlar. Çünkü resmi anlamıyla, gerçek tanımıyla kör. Ancak bu kişilerin gözlerinin önüne bir cisim getirildiğinde... kişiler hiçbir şey göremediklerini söylüyorlar her zamanki gibi. Ama ne görüyor olabilecekleri sorulduğunda, yani bir tahminde bulunmaları istendiğinde sarı bir yıldız gördüklerini söylüyorlar. Bu inanılmaz bir özellik... bu tür bir kör görüş gözde veya optik sinirde değil, hatta görüntü işleme bölgesinin tamamında değil, sadece beyindeki farklı bölgelerden bir tanesinin düzgün çalışmaması sonucunda görsel verinin beyinde görüntüye dönüşememesinden kaynaklanan çok ilginç ve sıradışı bir durum. Çünkü beyinde veriler geldiği zaman, beynin bir kısmı bunun şeklini istiyor... bunları birleştirme noktasında sorun yaşıyor. Dolayısıyla bu kişilerde görsel bir deneyim yaşanmıyor. Ancak gözden gelen veriler neredeyse tamamen işlendiği için... bu verilerden gelen bir kısım bilgi bilince ulaşabilmiş oluyor. Bu kişiler normalde rastgele tahmin edecek olsalar... yüzde 95-96 isabetle kendilerine gösterilen cisimlerin ne olduğunu tahmin edebiliyorlar. Çünkü aslında büyük oranda görüyorlar ama o veri görsel bir görüntüye dönüşemiyor.
- Elektromanyetik spektrum ve renk
Aslında spektrumda doğrudan siyah renk diye bir şey yok, beyaz renk diye de bir şey yok. Aslına bakarsanız kırmızı, sarı, yeşil, hiçbir renk yok. Bunların hepsi en nihayetinde elektromanyetik spektrumun farklı dalga boylarına karşılık geliyor. Yani belli bir dalga boyunun üzerinde ben sarıyı değil, ama o dalga boyu gözünüze ulaştığında ve beyninize iletildiğinde, beyin o dalga boyundaki sinyalleri sarı olarak algılıyor. İşte eğer ki bu dalga boylarının hepsi aynı anda gelecek olursa, beyin onu beyaz olarak algılıyor. Yani renk dediğimiz şey, etrafımızdaki cisimlerden gözümüze gelen ışığın farklı dalga boylarını beynimizin nasıl yorumladığı ile ilgili bir şey. Dolayısıyla bu açıdan bakıldığında siyah ve beyaza da teknik olarak renk diyebiliriz. Sonuçta beynimiz ışığın varlığı ve yokluğu bu şekilde değerlendiriyor.
- Siyah algısı ile karanlık farkı
Görebilen kişiler körlük üzerine kafa yorduklarında ne yazık ki bunu siyah bir boşluk görmek gibi düşünüyorlar, o şekilde betimliyorlar veya algılıyorlar. Ama bu çok yanlış bir yaklaşım. Çünkü siyah dediğimiz şey, renk spektrumundaki, ışık spektrumundaki bütün renklerin soğurulması sonucunda gözümüze çok az bir ışığın gelmesi, hiçbir rengin gelmemesi sonucunda beynin bu rengi nasıl algıladığı ile ortaya çıkan bir şey. İşte kritik noktada bu; körler siyah bir perde görmüyorlar, körler hiçbir şeyi görmüyorlar. Görme dediğimiz işlev bu kişilerde bulunmuyor.
- Göz kapaklarıyla kapama deneyimi
İki gözünüzü birden kapattığınızda gördüğünüz şey olarak düşünmelisiniz. Çünkü siz iki gözünüzü kapattığınızda görmeye tiniz, beyninizin görsel veri işleme tesisi ortadan kalkmıyor. Tek olan şey göz kapaklarınızın gözünüzün üzerine kapanması sonucunda dışarıdan gelen ışığın beynimize tam olarak iletilememesi. Yani ışık-göz bağlantısını koparıyorsunuz göz kapağında. Bu körlük değil ki. Hatta... eğer güçlü bir ışık varsa üzerinizde gözünüzü kapattığınızda tam olarak siyah değil, pembemsi bir kırmızı da görebilirsiniz. Bu, göz kapaklarınızdaki kılcal damarların, dokuların, derinin ve diğer parçaların gözünüze yansımasından kaynaklanıyor.
- Doğuştan körlük
Eğer ki kör bir birey doğuştan kör ise, bu kişilerin beyinlerinde görme dediğimiz olguya dair süreçler işlemediği için, kişiler rüya görürken yani beyinlerindeki belirli bölgelerden veriler çağırıp, onlar bir deneyime dönüştürülürken, bu kişilerde görmeye dayalı hiçbir rüya oluşabiliyor. Bu kişiler rüyalarında dokunmaya dayalı, işitmeye dayalı, koklamaya dayalı yani deneyimlere bildikleri diğer duyulara dayalı rüyalar görüyorlar.
- Sonradan körlük
Körlerin hepsi doğuştan kör değil. Bir kısmı çeşitli hastalıklar dolayısıyla, çeşitli sorunlar dolayısıyla görme yetisini ömrünün belli bir noktasında yitirmiş kişiler. Buna sonradan körlük diyoruz. Bu tür bireylerde ömürlerinin belli bir kısmına kadar görme yetisinin bulunduğunu, sonrasında ise çeşitli hastalıklar veya sorunlar nedeniyle görme yetisinin yavaş yavaş veya bir anda bozulduğunu ve tamamen ortadan kalktığını veya çok ciddi anlamda azaldığını görüyoruz. Eğer ki bir kişi sonradan kör olduysa, bu kişiler ömürlerinin belli bir kısmına kadar görme yetisine sahip oldukları için... kör olduktan sonra da görüntüye dayalı rüyalar görmeye devam edebiliyorlar. Hatta... bu kişilerin rüyalarında gördükleri görsel verilerin adeta görebildikleri zamandan bile gerçekçi, o dönemlerden bile canlı olduğu ve ne yazık ki uyandıklarında kimi zaman bir hüsran, bir hayal kırıklığı deneyimledikleri oluyor.
- Yasal körlük
Yasal körlükte kişiler... bu bir bulanıklık, belli bir cisim, hatta belli uzaktaki cisimleri net bir şekilde bile görüyor olabilirler. Ancak yakın mesafedeki cisimleri ve hareketleri çok iyi algılayamadıkları için veya gözlerinin önünde çok ciddi ışık patlamaları olduğu için bu kişiler yasal kör olarak değerlendirilebilir.
- Işık algısı körlüğü
Bazı körler, ışığın varlığını ve yokluğunu, ışığın sıcaklığından ötürü, gözlerinde belli bir miktarda işlenebiliyor olmasından ötürü algılayabiliyorlar. Ancak görüntü oluşturamıyorlar veya cisimleri algılayamıyorlar.
- Kaz Bone sendromu
Kaz Bone sendromu isimli bir sendrom. Bu kişiler kör olduktan sonra görüntülü halüsinasyonlar görmeye başlayabiliyorlar. Bu çok detaylı ve ayrı bir konu. Ancak tıpkı kolu kesilen bireylerde veya bir uzvu yitirmiş bireylerde hayalet ağrı dediğimiz Phantom Pain olgusu olması gibi, sonradan kör olmuş bireylerde de görsel veri işleme becerisi bir noktaya kadar bulunduğu için bu kişilerde sahte görüntüler, yani halüsinasyonlar oluşabiliyorlar. Bu bir zihin hastalığına, bir zihin sorununa işaret etmez. Tamamen görsellerinin sonradan işlenmesiyle gelmesinden kaynaklı bir sorun.
- Hayalet ağrı (Phantom Pain)
Tıpkı kolu kesilen bireylerde veya bir uzvu yitirmiş bireylerde hayalet ağrı dediğimiz Phantom Pain olgusu olması gibi... (eksik uzuvla ilgili hissedilen ağrı olgusu; videoda körlükle ilgili benzetme olarak kullanılmıştır).
- Rüya
Rüya görürken... beyinlerindeki belirli bölgelerden veriler çağırıp, onlar bir deneyime dönüştürülürken... Doğuştan körlerde bu süreç görmeye dair işlemediği için görmeye dayalı rüyalar oluşmuyor; sonradan kör olanlar ise daha önceki görsel deneyimlerinden ötürü görüntüye dayalı rüyalar görmeye devam edebiliyorlar.