- Karbon ayakizi
Karbon ayakizi, bir kişi veya kurumun davranışlarından ötürü ürettiği karbondioksit ve metan gibi sera gazlarının bir ölçüsü. Mesela araba sürdüğünüzde direkt olarak bu gazlardan üretiyorsunuz, ama mesela cep telefonu kullandığınızda bunu direkt olarak üretmiyor olsanız bile, o cep telefonunu şarj eden elektriği sağlamak için belli bir sera gazı üretimi yapılıyor. İşte bunlar da "karbondioksit dengi" olacak şekilde, ortak bir birime çevriliyor ve kişilerle kurumların toplam karbon ayakizi hesaplanmış oluyor. İnsanlık olarak ürettiğimiz karbondioksit ve metan gerçekten de çok önemli, çünkü 100 küsür yıldır yapılan çalışmalar sayesinde bunların atmosferde birikmesiyle gezegenimizin ortalama sıcaklıklarının arttığını kesin olarak biliyoruz.
- Sera gazları
Karbondioksit ve metan gibi gazlar, atmosferde birikerek gezegenimizin ortalama sıcaklıklarının artmasına neden olan gazlardır; karbon ayakizi bu tür sera gazlarının miktarını ölçer.
- Karbondioksit dengi
Farklı sera gazlarının etkilerini ortak bir ölçeğe koymak için kullanılan bir ölçü birimi ifadesidir; çeşitli sera gazları "karbondioksit dengi" olacak şekilde ortak bir birime çevrilir ve böylece kişilerle kurumların toplam karbon ayakizi hesaplanır.
- Scope 1 (Kapsam 1)
Scope 1 (yani Kapsam 1), şirket veya devletin sahip olduğu tüm tesislerin ve araçların karbon ayakizidir.
- Scope 2 (Kapsam 2)
Kapsam 2, o şirket veya devletin iş yapabilmek veya tesislerini ısıtıp soğutmak için satın aldığı enerjinin üretiminden ötürü oluşan karbon ayakizidir.
- Scope 3 (Kapsam 3)
Kapsam 3'se organizasyonun yaptığı işin veya ürettiği ürünün var oluşundan ve sürdürülmesinden kaynaklı diğer bütün karbon ayakizini içeriyor: Kiralanan binalar ve araçlar, çalışanların işe gelip gitmekte kullandığı araçlar, satın alınan ürünler ve hizmetler, satılan ürünlerin kullanımından doğan emisyonlar, atıklar, iş gezileri, yatırımlar, dağıtım araçları, ürün ömrü dolduğunda nasıl yok edildiği ve daha onlarca şey.
- Çevresel ayakizi
Aslında "çevresel ayakizi" lafı ilk olarak 1979'da ileri sürüldü ve insanla çevrenin etkileşiminden doğan çevresel hasarı tanımlamakta kullanıldı.
- Karbon ayakizi hesaplayıcısı
Kendi karbon ayakizinizi hesaplamak için çeşitli kurumların geliştirdiği hesaplayıcılar vardır. Genel olarak bir kişi veya kurumun karbon ayakizini ölçmek için gündelik hayatlarında sürdürdükleri faaliyetlerin ortalama ne kadar sera gazı saçtığının hesaplanması gerekiyor. Mesela bir kişi için bu, evini nasıl ısıttığı, evinde ne tür ampuller kullandığı, televizyon veya çamaşır makinesi gibi aletlerinin elektrik sarfiyatı, işe ne tür bir araçla gidip geldiği, aracının yaşı ve motor büyüklüğü ve bakımının yapılıp yapılmadığı, ne kadar plastik veya metal atık ürettiği gibi onlarca parametreye göre belirleniyor. Bir şirket veya devlet içinse bu, Scope 1, 2 ve 3 şeklinde 3 ayrı kategoride hesaplanıyor.
- Greenwashing (yeşile boyama)
Şirketlerin, pratik olarak maliyeti sıfır olan şeyleri yapıp, sanki büyük fedakarlıklar yapıyorlarmış gibi bir imaj yaratması veya sorumluluğu bireylere kaydırmaya çalışması davranışına "greenwashing" yani "yeşile boyama" denir. Videoda anlatıldığı gibi petrol devleri bu tür imaj çalışmalarıyla dikkatleri kendi üzerlerinden uzaklaştırıp sorumluluğu vatandaşların tercihlerine yıkmaya çalışmışlardır.
- Karbondioksit/karbon emisyonu
İnsan faaliyetlerinin atmosfere saldığı karbondioksit gibi sera gazlarının toplamıdır. Videoda bahsedildiği üzere, bir araya gelen bu emisyonlar dünyada her yıl yaklaşık 37 küsür milyar ton karbondioksite dönüşüyor ve bunların atmosferde birikimi 1880'lerden bu yana ortalama 1.1 derecelik ısınmaya neden oluyor.
- Karbon bedeli
Bir ürünün veya faaliyetin üretimi ve varlığı sırasında ortaya çıkan sera gazı maliyetidir. Videoda örneklendiği gibi, ne kadar yeşil kaynaklardan yerseniz yiyin o yiyeceği üretmenin yarattığı bir karbon ayakizi vardır; işe bisikletle gitmeniz bile, o bisikletin üretilmesinin bir 'karbon bedeli' olduğu anlamına gelir. Dolayısıyla ne yaparsanız yapın, var olduğunuz müddetçe etrafa karbon saçmak zorundasınız ve karbon ayakizinizi küçültebileceğiniz minimum bir seviye vardır.
- Kardashev Ölçeği
Videoda hatırlatıldığı üzere, Kardashev Ölçeği'ne göre bir medeniyetin gelişmişlik seviyesi, üretebildiği ve tüketebildiği enerji miktarıyla direkt olarak ilişkilidir.