Uydumuz Ay, Jeolojik Olarak Hâlâ Aktif: Ay'da Yaşanan Depremler ve Ay'ın Giderek Küçülmesi!
Ay, Halen Jeolojik Olarak Aktif Olabilir mi?

- Özgün
- Astronomi
- Astrojeoloji
NASA, 2010 yılında bir basın toplantısında ilk defa Ay yüzeyinin yüksek çözünürlüklü bir görüntüsünü yayınladı. Ancak görüntü jeolojik olarak ölü duruma sahip bir gök cismi için garip görünüyordu: Ay'ın yüzeyinde, kilometrelerce uzunlukta ve birkaç metre yüksekliğe sahip, birkaç yerde görülen araziler bulunuyordu. Daha sonra anlaşılacağı üzere, bu araziler aslında deprem hareketleriyle fay hatlarının birbiri üstüne geçmesiyle oluşan yükseltilerdi. Dahası bu şekiller sadece bir kez görüntülenmedi, bugüne kadar yüzlerce kez görüntülendi.

Uydumuz Ay Yaşıyor!
Ay yüzeyinde muhtemelen depremler meydana geliyor. Yani Ay, uzun zamandır düşünüldüğü gibi jeolojik olarak ölü bir gök cismi değil. Bu sonucun 50 yıl önce elde ettiğimiz verilerden gelmesi ise çok şaşırtıcı ve bu sonuç, yeni analiz yöntemleriyle eski verilerin değerlendirilmesi sonucu gün yüzüne ancak şimdi çıkabildi.
Apollo seferleri sırasında yüzey hareketlerini izlemek üzerine Ay yüzeyine 5 adet sismometre yerleştirilmişti. Sismometre, doğal ve suni titreşimler ile depremleri, özel kağıtlar üzerine veya sayısal ortamda kaydeden; büyüklüğünü, süresini, merkezini ve oluş zamanlarını işaretleyen ve gerektiğinde iletişim araçları kanalıyla merkezlere nakleden deprem kayıtçısıdır. Ay'da kurulan sismometrelerden 3 tanesi sadece 3 hafta çalışabildi fakat diğerleri yıllarca veri sağladı ve yüzey şoklarını (yer hareketlerini) kaydetti.
Bu verilere rağmen Ay’ın ölü olduğu sanılıyordu. Bu yüzey hareketlerinin, Ay’ın sürekli olarak Dünya kütlesinin meydana getirdiği kütle çekimi tarafından bir genişleme-daralma hareketine uğramasından kaynaklandığı düşünülüyordu. Ay yüzeyinde gördüğümüz farklı yüksekliklerdeki arazi şekillenmelerinin ise Ay'ın oluşum aşamasında soğurken, küçülmeye başladığında ortaya çıkmış olduğu düşünülüyordu. Ancak Ay yüzeyindeki bu hareketler ve arazi şekilleri bu sebeplerden kaynaklanmıyor. Bu küçülme sonrası sabitleştiğini düşündüğümüz Ay hacmi aslında hala değişmeye devam ediyor. Başka bir deyişle, Ay hala değişiyor; elde edilen veriler Ay’ın hala deforme olduğunu ve küçüldüğünü gösteriyor. Küçülmesine neden olan bu depremler, toprak kaymalarına da sebep olabiliyor. Hatta toprak kaymasına benzeyen sabit kayaç hareketleri, yüksek çözünürlüklü kameralarca birkaç defa gözlemlenmiştir.
Bu sonuçlar aslında ileride yapılması beklenen Ay misyonları açısından çok önemlidir. Böylece, yaşayan bir gök cismine yerleşip uzay istasyonu kurmanın tehlikeleri gün yüzüne çıkmaktadır. Ancak iyi tarafından düşünülürse, bu veriler sayesinde 50 yıl sonra Ay'a gidecek astronotlar Ay'ın koşullarını öngörme ve önlem alma şansını bulacaklardır.
Evrim Ağacı'nda tek bir hedefimiz var: Bilimsel gerçekleri en doğru, tarafsız ve kolay anlaşılır şekilde Türkiye'ye ulaştırmak. Ancak tahmin edebileceğiniz Türkiye'de bilim anlatmak hiç kolay bir iş değil; hele ki bir yandan ekonomik bir hayatta kalma mücadelesi verirken...
O nedenle sizin desteklerinize ihtiyacımız var. Eğer yazılarımızı okuyanların %1'i bize bütçesinin elverdiği kadar destek olmayı seçseydi, bir daha tek bir reklam göstermeden Evrim Ağacı'nın bütün bilim iletişimi faaliyetlerini sürdürebilirdik. Bir düşünün: sadece %1'i...
O %1'i inşa etmemize yardım eder misiniz? Evrim Ağacı Premium üyesi olarak, ekibimizin size ve Türkiye'ye bilimi daha etkili ve profesyonel bir şekilde ulaştırmamızı mümkün kılmış olacaksınız. Ayrıca size olan minnetimizin bir ifadesi olarak, çok sayıda ayrıcalığa erişim sağlayacaksınız.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git- 24
- 13
- 8
- 7
- 6
- 4
- 2
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- T. R. Watters, et al. (2019). Shallow Seismic Activity And Young Thrust Faults On The Moon. Nature Geoscience. | Arşiv Bağlantısı
- SWR. Der Mond Schrumpft!. (17 Mayıs 2019). Alındığı Tarih: 17 Mayıs 2019. Alındığı Yer: SWR | Arşiv Bağlantısı
- Eğitimler. Sismometre Nedir? Ne Demektir?. (2 Mart 2018). Alındığı Tarih: 17 Mayıs 2019. Alındığı Yer: Eğitimler | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/02/2025 19:59:07 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7801
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.