Uydumuz Ay, Jeolojik Olarak Hâlâ Aktif: Ay'da Yaşanan Depremler ve Ay'ın Giderek Küçülmesi!

ABD’li bilim insanları 50 yıl önce Apollo misyonu sırasında toplanan verileri yeniden analiz ettiler ve büyük bir sürprizle karşılaştılar: Jeolojik olarak ölü sandığımız uydumuz aslında hala aktif bir gök cismi olabilir.

ABD’li bilim insanları, 50 yıl önce Apollo görevi sırasında toplanan verileri yeniden analiz ettiler ve büyük bir sürprizle karşılaştılar: Jeolojik olarak ölü sandığımız uydumuz aslında hâlâ aktif bir gök cismi olabilir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

NASA, 2010 yılında bir basın toplantısında ilk defa Ay yüzeyinin yüksek çözünürlüklü bir görüntüsünü yayınladı. Ancak görüntü jeolojik olarak ölü duruma sahip bir gök cismi için garip görünüyordu: Ay'ın yüzeyinde, kilometrelerce uzunlukta ve birkaç metre yüksekliğe sahip, birkaç yerde görülen araziler bulunuyordu. Daha sonra anlaşılacağı üzere, bu araziler aslında deprem hareketleriyle fay hatlarının birbiri üstüne geçmesiyle oluşan yükseltilerdi. Dahası bu şekiller sadece bir kez görüntülenmedi, bugüne kadar yüzlerce kez görüntülendi. 

Ay üzerinde gözlemlenen jeolojik hareketler.
Ay üzerinde gözlemlenen jeolojik hareketler.
SWR

Uydumuz Ay Yaşıyor!

Ay yüzeyinde muhtemelen depremler meydana geliyor. Yani Ay, uzun zamandır düşünüldüğü gibi jeolojik olarak ölü bir gök cismi değil. Bu sonucun 50 yıl önce elde ettiğimiz verilerden gelmesi ise çok şaşırtıcı ve bu sonuç, yeni analiz yöntemleriyle eski verilerin değerlendirilmesi sonucu gün yüzüne ancak şimdi çıkabildi. 

Apollo seferleri sırasında yüzey hareketlerini izlemek üzerine Ay yüzeyine 5 adet sismometre yerleştirilmişti. Sismometre, doğal ve suni titreşimler ile depremleri, özel kağıtlar üzerine veya sayısal ortamda kaydeden; büyüklüğünü, süresini, merkezini ve oluş zamanlarını işaretleyen ve gerektiğinde iletişim araçları kanalıyla merkezlere nakleden deprem kayıtçısıdır. Ay'da kurulan sismometrelerden 3 tanesi sadece 3 hafta çalışabildi fakat diğerleri yıllarca veri sağladı ve yüzey şoklarını (yer hareketlerini) kaydetti.

Bu verilere rağmen Ay’ın ölü olduğu sanılıyordu. Bu yüzey hareketlerinin, Ay’ın sürekli olarak Dünya kütlesinin meydana getirdiği kütle çekimi tarafından bir genişleme-daralma hareketine uğramasından kaynaklandığı düşünülüyordu. Ay yüzeyinde gördüğümüz farklı yüksekliklerdeki arazi şekillenmelerinin ise Ay'ın oluşum aşamasında soğurken, küçülmeye başladığında ortaya çıkmış olduğu düşünülüyordu. Ancak Ay yüzeyindeki bu hareketler ve arazi şekilleri bu sebeplerden kaynaklanmıyor. Bu küçülme sonrası sabitleştiğini düşündüğümüz Ay hacmi aslında hala değişmeye devam ediyor. Başka bir deyişle, Ay hala değişiyor; elde edilen veriler Ay’ın hala deforme olduğunu ve küçüldüğünü gösteriyor. Küçülmesine neden olan bu depremler, toprak kaymalarına da sebep olabiliyor. Hatta toprak kaymasına benzeyen sabit kayaç hareketleri, yüksek çözünürlüklü kameralarca birkaç defa gözlemlenmiştir.

Bu sonuçlar aslında ileride yapılması beklenen Ay misyonları açısından çok önemlidir. Böylece, yaşayan bir gök cismine yerleşip uzay istasyonu kurmanın tehlikeleri gün yüzüne çıkmaktadır. Ancak iyi tarafından düşünülürse, bu veriler sayesinde 50 yıl sonra Ay'a gidecek astronotlar Ay'ın koşullarını öngörme ve önlem alma şansını bulacaklardır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 5
  • 9
  • 5
  • 0
  • 0
  • 3
  • 3
  • 7
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • T. R. Watters, et al. (2019). Shallow Seismic Activity And Young Thrust Faults On The Moon. Nature Geoscience.
  • SWR. Der Mond Schrumpft!. (2019, Mayıs 17). Alındığı Tarih: 17 Mayıs 2019. Alındığı Yer: SWR
  • Eğitimler. Sismometre Nedir? Ne Demektir?. (2018, Mart 02). Alındığı Tarih: 17 Mayıs 2019. Alındığı Yer: Eğitimler

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/08/2019 04:34:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7801

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Sorgulanamayan cevaplardansa, cevaplanamayan soruları tercih ederim.”
Richard Feynman
Geri Bildirim Gönder