Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Tüysüz hanım döşeği (Euphorbia prostrata)

Tüysüz hanım döşeği (Euphorbia prostrata)
Tüysüz hanım döşeği
Ali Emir ORHAN
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik, profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır. Daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Gözlem Bilgileri

Bursa'nın Karacabey ilçesine bağlı Yeniköy sahilinde (Türkiye'nin en büyük Longoz Ormanlarından birisine yakın bir alanda) gözlemlenmiştir. Bölge deniz seviyesinde olup sahil kısmı bolca dikenli bitkilere ev sahipliği yapmaktadır.

Tüysüz hanım döşeği (Euphorbia prostrata), Bursa.
Tüysüz hanım döşeği (Euphorbia prostrata), Bursa.
Ali Emir Orhan

Tanım ve Genel Bilgiler

Tüysüz hanım döşeği, hanım döşeği, yayık sütleğen, secdeli sütleğen gibi yöresel adlar ile anılan; Euphorbiacae ailesi, Sütleğen cinsinden ''Euphorbia prostrata'' adlı bir türdür. Kuru ve güneşli toprakları, kumsalları sever. Yol kenarlarında, sulak yerlerde ve tarlalarda da gözükebilir. Boyu pek fazla uzamadığından secde bitkileri lakabıyla anılır. Nadiren 30 cm üzeri olduğu görülür. Oval-kalp şekilli yaprakları genellikle karşılıklı çiftler halinde çıkar. Yaprakları koparıldığı veya gövdeye çizikler atıldığında beyaz renkli toksik bir öz su çıkartır (sütleğen ismi buradan gelir). Genellikle mor, yeşil ve pembe renkli çiçekleri vardır, kırmızı-pembe renkli çok dallı yıllık bir bitkidir.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Tüysüz hanım döşeği (E. prostrata) iki benzer benli sütleğen (E. maculata) ve ezik sütleğen (E. serpens) adlı tür ile karıştırılabilir. Benli sütleğen (E. maculata) türünden ayırıcı özelliği yapraklarının ortasında siyah, kırmızı renkli çizgiler olmamasıdır. Ezik sütleğen (E. serpens) türünden ayırıcı özelliği ise yapraklarının oval ve küçük olmaması daha büyük ve uzun şekilde olmasıdır. Bitkinin çiçekleri temelde benzer olsa da E. prostrata'nın çiçeklerinde beyaz renge pek rastlanmaz.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Amerika Birleşik Devletlerin de yaygın görülür. Güney Amerika da sıklıkla karşılaşılan bir bitkidir. Genellikle bahçe ve çim otu olarak dikilir. Yani kültivasyon yolu ile Dünya'nın çeşitli yerlerine yayılmıştır. Yol kenarlarında gözükebilir. Dünyanın çoğu yerinde görülmektedir. Avrupa, Kuzey ve Güney Amerika, Asya, Güney Afrika sıklıkla karşılaşılabileceği yerlerdir. Türkiye'de Güney Anadolu ve Marmara kıyılarında daha fazla rastlanır. Yaşam döngüsü yıllıktır. Yaz ve sonbahar aylarında çiçek açar hava soğudukça donarlar. Sulak ve sıcaklığın yüksek olduğu yerlerde daha sık rastlanır. Saplarına atılan çiziklerde beyaz bir öz su ortaya çıkar. Bitkinin bilinen bir hastalığı veya paraziti yoktur.

Davranış ve Etoloji

Bitki çok hızlı yayılır bulunduğu yere yakın çevrelerde çok sayıda gözlemlenebilir. Sütleğen cinsi birçok bitki benzer şekilde istilacı bir politika izler. Tohum ile yayılmaktadır.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Bitkinin süt rengindeki toksik öz suyunda fenolik asit ve flavonoidler bulunmaktadır, bu yüzden hemoroid tedavisinde etkili olduğu bulunmuştur. İçerdiği flavonoidler için antiviral, anti-alerjik, antiplatelet, antiinflamatuar ve antioksidan özelliklere sahip olduğu iddia edilir. Shigella dysenteriae bakterisine karşı antibakteriyel olduğu gösterilmiştir. Halk arasında müshil özelliği olduğu iddia edildiğinden kabızlıkta da kullanılmaktadır.

Hindistan'da Panacea Biotec Ltd. tarafından hemoroid, anal fissür (makat çatlağı), bağırsak enfeksiyonları, fistüller, bağırsak ile ilgili hastalıklarda ağrı kesici ve apselerin tedavisi için etken maddesinin işlendiği farmasötik olarak tablet ve krem şeklinde piyasaya sunulmaktadır. Uganda'da sudaki ezilmiş taze yaprakları ağız yaralarını tedavi etmek için gargara olarak kullanılır. Komor Adaları'nda bitki, omurganın deformasyonlarını tedavi etmek için diğer bitkilerle birlikte kullanılır.

Tüysüz hanım döşeği (Euphorbia prostrata), Bursa.
Tüysüz hanım döşeği (Euphorbia prostrata), Bursa.
Ali Emir Orhan

Önemli Uyarı: Bitki zehirlidir (poisonous), o yüzden bir uzmana danışmadan asla kullanılmaması gerekir. Öz suyu Afrika'da okların önüne zehir amaçla sürülür. Yöresel tedaviler genellikle Afrika ülkelerinde (özellikle Angola, Burkina Faso, Nijerya, Togo, Kamerun da) uygulanmakta ve toksik özü yüzünden körlüğe ve ciddi cilt tahrişlerine neden olmaktadır.

Etimoloji

Cins adı Latince Euphorbus’a (Bir sukulent türünün laksatif etkisine dair yazdıklarına atıftır); tür adı ise Latince sürünücü anlamına gelir. Secde bitkisi lakabı ise yerde enine uzadığından ve çok uzun boylu olmadığındadır. Halk arasında tüysüz hanım döşeği, hanım döşeği, yayık sütleğen, secdeli sütleğen gibi isimlerle bilinir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Umut Verici! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Wikipedia. Euphorbia Prostrata. (04 Ekim 2018). Alındığı Tarih: 24 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Useful Tropical Plants. Euphorbia Prostrata - Useful Tropical Plants. (24 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 24 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Tropical | Arşiv Bağlantısı
  • NC State Extension. Euphorbia Prostrata (Ground Spurge) | North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox. (24 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 24 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Plants | Arşiv Bağlantısı
  • H. Cahid Doğan. Euphorbia Prostrata (Ground Spurge, Yayık Sütleğen). (24 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 24 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Kocaelibitkileri | Arşiv Bağlantısı
  • Google Patents. Pharmaceutical Compositions Comprising An Extract Of Euphorbia Prostrata. (24 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 24 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Google Patentler | Arşiv Bağlantısı
  • P. J. Gupta. (2011). The Efficacy Of Euphorbia Prostrata In Early Grades Of Symptomatic Hemorrhoids--A Pilot Study. PubMed, sf: 199-203. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/09/2020 07:45:11 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9033

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Biyoloji
Yavru
Koku
Allah
Okyanus
Elektron
Kadın Sağlığı
Hastalıkların Tedavisi
Klinik Mikrobiyoloji
Antropoloji
Gıda
Genom
Taksonomi
Dna
Arı
Biliş
Kanıt
Şempanzeler
İnsanlık
Pandemi
Hastalık Kataloğu
Evrim
Müfredat
Sanat
Coğrafya
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilgelik, vazgeçilmez olmadığınızı fark etmekle başlar.”
Richard E. Byrd
Geri Bildirim Gönder