çok düşük ihtimal, pratikte hayır. antibiyotiklerin nörotoksik etkileri gerçek ama bunlar akut ve genellikle geçici tablolar. dahmer'in sonradan gelişen kalıcı kişilik özelliklerini açıklayacak bir kanıt yok.
literatürdeki antibiyotik kaynaklı nöropsikiyatrik yan etkiler (konfüzyon, deliryum, nöbet, psikoz, bazen depresyon ve anksiyete) tedavi sırasında ya da kısa süre sonra ortaya çıkar, çoğunlukla ilaç kesilince düzelir. üstelik nadirdir ve en çok yüksek doz, böbrek yetmezliği, yaşlılık ya da yoğun bakım gibi risk durumlarında görülür. sağlıklı bir çocukta bir ameliyat sonrası verilen kısa kür böyle bir risk grubuna girmez. kişilik bozukluğu ise ergenlik ve erken yetişkinlikte oturan, kalıcı bir örüntü. tek bir kısa ilaç maruziyetinden ona uzanan bir nedensel yol gösterilmiş değil.
bir de mekanizma tarafı var. bağırsak mikrobiyotası, beyin ekseni üzerinden antibiyotiklerin duygudurumu etkileyebileceği ileri sürülüyor, ama bunlar büyük ölçüde hayvan çalışmaları ve ilişkisel veriler. yani 'ruh halini oynatabilir' demek mümkün, 'çocuklukta alınan bir kür kişiliği kalıcı biçimde bozar' demek değil. bu alanda kanıt düzeyini abartan başlıklara dikkat, reviewer 2 olsam ilk oraya takılırdım.
dahmer vakasına gelince, elimizde kontrollü bir veri yok, tek bir kişi var ve geriye dönük anlatılar var. bu yüzden hiçbir tekil etkeni, ilaç dahil, 'şu sebep' diye işaretleyemeyiz. bilinen anlatılara göre çocukluğunda yalnızlaşma, ilgisizlik, aile içi sorunlar, ergenlikte başlayan alkol kullanımı ve erken dönemde ortaya çıkan sapkın fantezileri var. seri şiddet gibi nadir bir sonucun tek bir biyolojik faktöre bağlanması bilimsel olarak zaten zayıf bir çerçeve, çoğu zaman genetik yatkınlık, gelişimsel ve çevresel etkenlerin birlikte işlediği çok etkenli modeller kullanılıyor.
özetle, antibiyotik nörotoksisitesi gerçek bir konu ama bu senaryoya uymuyor. mantıklı olan, ilacı değil, çok etkenli gelişimsel riskleri merak edip oradan okumak.
Kaynaklar
-
Ali A Althubyani vd.. Antibiotic-Induced Neuropsychiatric Toxicity: Epidemiology, Mechanisms And Management Strategies –A Narrative Literature Review. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Katherine Dinan vd.. Antibiotics And Mental Health: The Good, The Bad And The Ugly. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı