Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
3

kara deliklerin kütlesi ve hacmi nasıl uyuyor?

Kara deliklerin yıldız iken bulundurduğu hacmi nasıl o kadar küçük bir noktaya kütle olarak sığdırabiliyor? bunun imkanı nasıl oluyor? sonuçta kütle ile hacim doğru orantılıdır. bir kara deliğin kütlesi 3 milyar güneşimiz ediyorsa hacmi de ona doğru orantılı olmak zorunda ama absürt bir sonuç var ortada
326 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
2 Cevap
Görkem Öge
Toprak Mühendisi

Atom nasıl bir yapı?

Dışarıdan bakıldığında bir küre gibi betimlenir hep değil mi? O küreyi oluşturan şey ne? Çekirdek mi? Hayır. Elektron bulutu.

Merkezde bir çekirdek var ve çevresinde bir bulut halinde, ışık hızında dolanan elektronlar. Elektronlar bir çekirdeğin çevresinde dönüyor ise ve bu uzaklık belli ise elbette elektronlar dışarıdan bir küre şeklini alacaklardır. Herhalde öyledir diyorum çünkü aslında hiç bir temel parçacık detaylıca teker teker görüntülenemiyor. Yani elektronun, leptonun quarkların vesikalık fotoğrafı yok. Özelliklerini biliyoruz, etkilerini biliyoruz, atomun genel görünümünü biliyoruz, üyeler de böyledirler diyoruz. Ve bu tespitler de birbirleri ile tutarlı olduğu için orada bir şüphe yok.

Tüm Reklamları Kapat

Peki... O elektronlarla çekirdek arasındaki uzaklık ne kadar biliyor musunuz? Şimdi bilmemkaç virgül bilmemkaç çarpı on üzerine eksi bilmemkaç diye bir rakam versek bunun hiç bir anlamı olmaz. O nedenle benzetim yapalım. Elinizde tuttuğunuz bir futbol topunu bir atomun çekirdeği olarak düşünürseniz, onun çevresinde dolanan elektron 25 km uzaklıkta döner. Bir çok yerde "stadyumun ortasındaki fıstık" benzetmesi yapılır. Bu top benzetimini okuduğum yeri hatırlayamadım (muhtemelen 20 yıl önce falan bilimteknik dergisinde okumuşumdur) ama fıstık benzetimi ile tutarlı. Yani elektron, çekirdekten o kadar uzakta dönüyor ki bu yapılar gözle görünür büyüklükte olsalar ikisi arasında bir ilişki olduğunu bile fark edemeyiz muhtemelen.

Peki buna göre birbirine temas eden maddelerde temas noktası dediğimiz yer neresi? Elektronların bir bulut oluşturdukları yörüngenin çizgisi. Elektron elektrona (daha doğrusu yörüngeler yörüngelere) temas eder ama çekirdekler birbirine temas etmez.

Yani atomun içerisinde devasa bir boşluk var. Yani bildiğimiz tüm maddeler neredeyse tamamen boşluktan ibaret. Peki o boşlukta ne var? Dalgalar var, enerji var, çekim var, var da var. Kuantum alanı işte oralar artık. Başka dünyalar.

Ancak... İşte siz bu maddeyi, karadelik gibi ölçülemez seviyede basıncın var olduğu bir ortama sokarsanız ortada boşluk moşluk kalmaz. Herkesin süpernova patlamasından bahsederken, kara deliklerin oluşumunu anlatırken dile getirdiği "yıldız kendi içine çöker" söylemi bu işte. Elektronlar zaten hareketli ve biraz da oynak parçalar. Çevresinde dolandıkları çekirdekle oluşturdukları yüke göre başka atomlara giderler, başka çekirdeklerle ortak kullanılırlar, birden çok çekirdeğin çevresinde dolanırlar falan. Ne yapacakları belli olmaz. Hatta aslında parça bile değiller. Onları atomdan uzaklaştırmak pek zor değil mesela. Ama çekirdekle birleştirmek zor. Ancak yine de böylesi bir ortamda elektronlar zaten iyice kararsızlaşır. Yıldızların merkezinde, atom çekirdekleri gibi gayet kararlı parçalar kaynaşıp başka atomlar oluşturduklarına göre o elektronların yörüngeleri falan haliyle ihlal ediliyordur, elektronlar öyle bir ortamda zaten darmadağın haldedirler. İşte karadelik gibi, yıldızların merkezinden çok daha yoğun ortamlarda artık bir tavır sergilemek, vay ben onunla birleşmem, yok kardeşim ben nötronla anlaşamıyorum, yok proton leptonla küsmüş falan yok öyle şeyler. Herkes kardeş kardeş geçinecek, hadi gelin karadeliği oluşturalım gibi bir aile ortamı ortaya çıkıyor.

Tüm Reklamları Kapat

İşte bu noktada sizin söylediğiniz kütle ve hacim denklikleri, görece normal şartlarda geçerli, öyle ortamlarda geçerli değil. Dünya elmaya sıkışıyor. Güneş kadar kütle 10 km'ye iniyor falan. Tanımlanamaz bir yoğunluk o.

Durumlar böyle yani... Ama şunu hatırlayalım: Atomaltı dünyada ilişkiler garip. Kuantum alanlar, güçler, itmeler çekmeler, etkileşimler bizim dünyamızdaki gibi değil. Bir çok parça ya da güç direk gözlemlenemiyor. Etkilerine bakılıyor. O nedenle anlamak için olaya farklı bakmak gerekli. Yok ben illa normal dünyaya ve atomaltına aynı gözle bakacağım diyor iseniz de her şeyin teorisini, yani Newton'la Einstein'ı birleştirip tek bir teoride açıklayacak arkadaşı beklemeniz gerekli. Henüz öyle bir üstat çıkmadı meydana. Bekliyoruz bakalım.

Öyle işte. :)

Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
3
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Zeynep Bora
Zeynep Bora
27K UP
Öğrenci

Karadeliklerin nasıl oluştuğundan başlayalım. Karadelikler, Güneş’ten binlerce kat büyük kütleli yıldızların enerjilerini kaybederek içe doğru çökmesiyle oluşur. Bildiğimiz gibi yıldızların çekirdeği vardır. Fakat bu yıldız büyüdükçe çekirdek, enerjiyi dışarı atmakta zorlanacak ve artık kütlesi içine doğru çökecek. Bu çökme tıldızdan yıldıza değişebildiği için her hangi bir orantısı yoktur. Bu karadelikler de muazzam bir boyutta kütle çekim kuvvetine sahiptir ve olay ufkunda (karadeliklerin kütle-çekim alanına girildiği nokta ~30 km) ışık bile her hangi bir maddeden farksızdır!!

Umarım yardımcı olmuştur🤩

İYİ GÜNLER...

Tüm Reklamları Kapat

2
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close