Soru & Cevap: Soru Sor, Cevap Al

Merhabalar, eğer evrende geçmiş ve gelecek yaşandıysa biz geçmişi hatırlayabiliyoruz. Geleceğe gitmenin bir yolu yok gibi duruyor fakat geleceği hatırlamanın bir yolu olabilir mi, Beynimiz geleceği hatırlayabilir mi?

Mustafa Aytuğ Çatal

Günümüzdeki mekaniklere ve yasalara bakarsak geleceğin mikro ölçekte belirlenmesi imkansıza yakın. Makro ölçekte geleceği görebilirsiniz. Mesela bir saatin çarkı çalıştığı zaman çark kuantum durumunda olmaz sadece tek bir yöne döner. Belki kuantum durumunda olmayan farklı alanlar da vardır evrenin içinde mesela gezegenlerin dönüşleri ve hareketi bir kuantum durumu değildir. Tek bir doğrultuda ilerleyen determinist şeylerdir. Aynı zamanda Newton'un keşfettiği kütle çekim kanunu da deterministdir. Yani evrenimiz mutlak anlamda belirsiz veya determinist değil. Soruya gelicek olursak ise Evren'in içinde belirsizlik de olduğu için mutlak anlmada geleceği bilemezsiniz. Tabii ki bunlar günümüzdeki fizik yasaları ile imkansız özellikle Heisenberg belirsizliği. Hiçbiri tek doğru olarak hükmetmiyor ama hepsi de etkisini sürdürüyor.

0

Paylaş

İlayda Civelek

ÜyeGenel ve Kategorisiz

Ödüllü soru neden intihar etmek yerine yaşamalıyız ve neden yaşam iyi bir şey olarak sunulurken intihar etmek istemek psikolojik destek ihtiyacı olarak görülüyor?

2

1

Paylaş

Ardil Yıldırım

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Tesadüfler hayattaki küçük dokunuşlarımızın bize geri dönüşü mü?

YİĞİT GÜLEÇ

Merhabalar.

Pekâlâ insanlar doğanın veya kozmosun onlara göre şekil almasını ya da onları önemsemesini bekliyor. Ancak gündelik hayatta yaşanılan "tesadüfler" herhangi bir başka olaya bağlı değildir. Ayrıyetten onlar tesadüf değil, "olasılık"tır. Düşük veya yüksek olasılıklar vardır. Bu olasılıklar bir başka eylemin sonuçlarının sebepleri olarak değil; ancak ve ancak kendi sebepleri olurlar. Dolayısıyla evrenden bizler için özenli bir yer bekliyoruz ama biz yine kozmosun herhangi bir maddesi gibi herhangi bir maddeyiz. Ancak bu madde; kendi kendini düşünebilen, varlığını bir biçime sokabilen bilinçli bir biyolojik makinedir. Hem de çok düşük olasılıklar sonucu oluşmuş ilginç bir makine. İşin özüne gelirsek: Olasılıklar, hayattaki küçük dokunuşlarımızın bize geri dönüşü değildir; varoluş sebepleri yine onların ilk nedenidir.

0

Paylaş

Konfüçyüs Sk

Üye CevabıSen de Cevap Ver

İnsanlar neden kendilerine anlamlar yükleyip kendilerini ısrarla evrenin merkezinde görürler?

Anonim

İlk sorunun cevabı aslında çok basit yani insan dediğiniz varlık bir canlı olduğu için kendine ve olaylara anlam yükler hatta siz bu soruya dahi anlam yüklediğiniz için attınız. Anlam yüklemek kaçınılmaz bir beyinsel aktivitedir. İnsan benzeri sinir sistemi geliştirmiş bazı canlılara bakarsak onların da insanlar gibi hayatlarını kurtarma pahasına kaçtığını kimi zaman seçim yaptıklarını görürüz. Bu seçim çocuğunu kurtarmak için canını riske atmak tarzında olabilir.

Kötü bir olaya kader dememiz veya farklı şeyler olarak tanımlamamız aslında yine çok doğal bir sürecin etkisinden doğuyor. Olumsuz duygulardan her zaman kaçma eğilimindeyiz aslında bu noktada bu bir tercih değildir zorunluluktur. Yaşamak istiyorsan olumsuzdan kaç olumluyu kovala. Bu her zaman böyle olucak demiyorum ama çoğu zaman böyledir. Anlattığım şeyler özneldir yani size bunları destekleyecek kaynak göstermedim.

0

Paylaş

Sümeyye Ebrar Mutlu

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Merhabalar, eğer evrende geçmiş ve gelecek yaşandıysa biz geçmişi hatırlayabiliyoruz. Geleceğe gitmenin bir yolu yok gibi duruyor fakat geleceği hatırlamanın bir yolu olabilir mi, Beynimiz geleceği hatırlayabilir mi?

Mustafa Aytuğ Çatal

Merhabalar, evrende geçmişin zaten yaşanmış olduğunu hem pratik olarak hem de sezgisel olarak biliyoruz. Ancak geleceğin halihazırda yaşanmış olduğunu neden düşünüyorsunuz?

Gelecek zaten yaşanmış olsaydı bence hatırlanabilirdi (daha doğrusu bilinebilirdi). Uzay ile etkileşime girebiliyoruz, uzayın ve zamanın bir bütün olduğunu da biliyoruz ve eğer oralarda bir yerde gelecek yaşanmışsa bunun bilgisine uzay sayesinde bir şekilde ulaşabilirdik sanıyorum.

Geleceği hatırlamak diyince aklıma Arrival filmi geldi. Filmde zamanın akışını algılama biçimimiz geçmiş ve geleceği bakış açımızı değiştiriyor. Zamanı doğrusal algılamak yerine dairesel algılarsak geleceği hatırlayabileceğimize değiniyor film.

114 görüntülenme

2

7

Paylaş

Uğur Keskin

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Denge buhar basıncı neden dış basınca bağlı değildir?

Yusuf Ocak

Tahminin yarım doğru, ama asıl sebep başka. Dış basınç buharlaşma ve yoğuşma hızını "aynı derecede" etkilemiyor, çünkü bu iki hızı belirleyen şeyler farklı. Denge buhar basıncı sıvının cinsine ve sıcaklığa bağlı, ortamdaki diğer gazlar dengeyi neredeyse hiç oynatmıyor.

Hız mantığıyla bakalım:

Buharlaşma hızı yüzeydeki moleküllerden kaçmaya yetecek enerjiye sahip olanların sayısına bağlı. Bu da sıcaklığa ve moleküller arası çekim kuvvetlerine bağlı. Üstte hava olması bu enerji dağılımını değiştirmiyor.
Yoğuşma hızı yüzeye çarpıp yapışan buhar moleküllerinin sayısına bağlı, yani buharın kısmi basıncına. Havadaki azot ve oksijen de yüzeye çarpıyor ama yoğuşan onlar değil, sayıma girmiyorlar.

Denge, bu iki hız eşitlenince kurulur ve bunun için buharın kısmi basıncı sıvının kendi değerine ulaşmalı. Dışarıdaki toplam basınç bu hesabın içine girmiyor. Kapalı kaba bir miktar inert gaz basarsan buharlaşma hızı aynı kalır, yoğuşma hızını da buharın kısmi basıncı belirler. Yani denge aynı yerde kurulur.

Termodinamik açıdan: denge, sıvı ve buharın kimyasal potansiyellerinin eşit olması demek. Dış basıncı artırırsan sıvının potansiyeli çok hafif yükselir, çünkü sıvı neredeyse sıkışmaz. Bu küçük değişimi Poynting düzeltmesi veriyor:

p = p* · exp[Vm(P − p*) / RT]

Suyun 25 °C'deki molar hacmiyle (yaklaşık 18 cm³/mol) dış basıncı 1 atm artırsan buhar basıncı yalnızca yaklaşık binde 0,7 yani %0,07 kadar yükselir. Pratikte sıfır sayılır, o yüzden "bağlı değildir" demek iyi bir yaklaşım. Tam doğrusu "çok zayıf bağlıdır".

Kaynama noktası karışıklığı: Dış basınç kaynama noktasını elbette değiştiriyor, ama sebep farklı. Sıvı, buhar basıncı dış basınca eşitlendiğinde kaynar. Buhar basıncı sabit duruyor, hedef olan dış basınç değişiyor. Düdüklü tencerede suyun 100 °C'nin üstünde kaynaması bu yüzden, tencerenin içindeki basınç yükseldiği için buhar basıncının o seviyeye ulaşması daha yüksek sıcaklık gerektiriyor. Kapak açık bir tencerede ise net buharlaşmanın yavaşlaması, havadaki difüzyonun buharı yüzeyden uzaklaştırmasıyla ilgili bir kinetik konu. Denge değerini değiştirmiyor.

Kaynaklar

Peter Atkins, Julio de Paula. Atkins' Physical Chemistry (Phase Equilibria Bölümleri). Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
Wikipedia. Vapor Pressure. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş