Soru & Cevap: Soru Sor, Cevap Al

Fosfolipitler kandaki lipitlerin taşınmasında nasıl etkilidir?

Kandaki lipitlerin taşınabilmesi, tamamen fosfolipitlerin amfifatik, yani bir ucu suyu seven diğer ucu sudan kaçan çift karakterli kimyasal yapısı sayesindedir. Kan plazması temelde sulu bir çözeltidir, bu yüzden trigliserit ve kolesterol gibi hidrofobik yağlar kanda tek başlarına yüzemez. Kendi hallerine bırakılsalar bir tüpte fazlarına ayrılan karışımlar gibi hızla bir araya toplanır ve dolaşımı tıkarlar. Fosfolipitler bu kaosu önlemek için lipoprotein adı verilen taşıyıcı paketlerin koruyucu dış kabuğunu inşa eder.

Burada gerçekleşen olay kusursuz bir moleküler kamuflaj taktiğidir. Hücre zarlarından alışık olduğumuz çift katmanlı düzenin aksine, fosfolipitler lipoproteinlerin yüzeyinde tek katmanlı bir kalkan kurar. Polar ve hidrofilik fosfat başları dışarıya, yani kanın sulu ortamına bakar. Suyu hiç sevmeyen hidrofobik yağ asidi kuyrukları ise merkeze doğru yönelir. Böylece dışı suyla son derece uyumlu, içi ise tamamen apolar moleküllere ayrılmış küresel bir mikro kapsül ortaya çıkar.

Suda çözünmeyen trigliseritler ve kolesterol esterleri bu kürenin merkezindeki güvenli hidrofobik cebe hapsedilir. Fosfolipit kabuk adeta doğal bir deterjan gibi davranarak bu ağır yağ kargosunu kandan izole eder. Kabuğa eklenen apolipoproteinler de yapıyı hem stabilize eder hem de paketin hangi hücreye teslim edileceğini belirleyen moleküler adres etiketleri olarak görev yapar. Kanda devasa miktarda yağın hiçbir yere yapışmadan akabilmesi, fosfolipitlerin kurduğu bu akıllı kabuk sayesindedir.

Kaynaklar

Kenneth R. Feingold. Introduction To Lipids And Lipoproteins. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
David L. Nelson, Michael M. Cox. Lehninger Principles Of Biochemistry. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Elif Demir

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Sol kol da aynı yerde bir çok insanda neden ben var?

Ferhat FIRINCI

facebook.com/share/r/aBWD...

Sol kolda veya bilek hizasında neredeyse herkeste "aynı yerde" bir ben bulunduğu iddiası, gizemli bir genetik kaderin değil, yüksek güneş maruziyeti ile sosyal medyadaki doğrulama yanlılığının sıradan bir sonucudur. Vücudumuzda sol kolun belirli bir koordinatını işaretleyen veya herkesi aynı noktadan damgalayan biyolojik bir harita bulunmaz.

Biyolojik açıdan bakarsak, edinsel melanositik nevüsler ve çiller, pigment üreten melanosit hücrelerinin yerel olarak çoğalmasıyla ya da aşırı melanin üretmesiyle tetiklenir. Bu süreci başlatan en temel çevresel faktör ultraviyole radyasyonudur. Kollarımız, özellikle de el bileği ile dirsek arasındaki ön kol bölgesi, mevsim fark etmeksizin dışarı çıktığımız her an doğrudan güneş alır. Üstelik araç kullanırken veya pencere kenarında otururken sol kol genellikle daha fazla ışığa maruz kalır ve çoğumuz yüzümüze sürdüğümüz koruyucuları kollarımıza sürmeyi unuturuz. Yetişkin bir insanda ortalama 30 ile 40 ben bulunduğu düşünülürse, sürekli açıkta kalan bu geniş deri yüzeyinde en az bir bene rastlanması olasılık hesabı açısından son derece doğaldır.

Bu durumun internette viral bir fenomene dönüşmesi ise tamamen istatistiksel bir yanılsamadır. Sosyal medyada biri çıkıp kolundaki beni gösterdiğinde, kolunun benzer bir yerinde beni olanlar heyecanla yorumlara koşup fotoğraf paylaşıyor. Kolunda o bölgede hiç ben bulunmayan veya bambaşka bir yerinde olan milyonlarca insan ise gönderiyi sessizce kaydırıp geçiyor. Böylece algoritmik bir yankı odasında sanki herkes aynı ize sahipmiş gibi yapay bir vitrin oluşuyor. Üstelik paylaşımlarda aynı yer denilen alan milimetrik bir nokta değil, bilekten dirseğe kadar uzanan yaklaşık yirmi santimetrelik koca bir hat. Yani ortada hedefi vurmuş bir ok yok, rastgele atılmış bir okun etrafına sonradan çizilmiş bir hedef tahtası var.

Kısacası ortada hücresel bir simülasyon hatası ya da gizemli bir biyolojik kodlama yok. Sürekli güneş gören melanositlerin olağan biyolojisi ile insan zihninin rastlantısal örüntülerde anlam arama merakı bir araya gelince ortaya bu popüler efsane çıkıyor.

Kaynaklar

Gallagher, R. P., McLean, D. I.. The Epidemiology Of Acquired Melanocytic Nevi. A Brief Review. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
Oakley, A.. Melanocytic Naevus. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Umut İlçi

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Evrenimiz bir karadegilin icinde olabilir mi?

Yavuz selim Ar

Bir karadeliğin Dünya'ya gelme ihtimali inanılmaz derecede düşük. Ancak teorik olarak tamamen imkânsız değil.

Şu anda bilinen hiçbir karadelik Dünya'ya doğru çarpışma rotasında değil.

En yakın bilinen karadeliklerden biri yaklaşık 1.560 ışık yılı uzakta.

Karadelikler uzaydaki her şeyi uzaktan içine çekmez. Kütleçekimleri uzaklıkla azalır.

Bir karadeliğin Güneş Sistemi'ne yaklaşması son derece ciddi sonuçlar doğurabilir.

0

Paylaş

Begüm Ercan

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Bu nobel ödüllü fizik etkisi düşüncelere tesir ediyor mu?

Emre Evrim

Net ve açık söyleyelim: KESİNLİKLE HAYIR! 2022 Nobel Fizik Ödülü ile taçlandırılan Bell teoremi ve kuantum dolanıklık deneylerinin, pozitif veya negatif düşüncelerimizin fiziksel dünyaya ya da evrene tesir etmesiyle uzaktan yakından hiçbir ilgisi yok.

John Stewart Bell'in ortaya attığı ve Alain Aspect, John Clauser ile Anton Zeilinger'in deneylerle kanıtladığı olgu, atomaltı dünyadaki parçacıkların yerel olmayan kuantum durumlarıdır. Birbirleriyle dolanık iki foton veya elektron, aralarındaki mesafe ne olursa olsun belirli ölçüm korelasyonları sergiler. Ancak bu durum, aralarında telepatik bir mesajlaşma veya irade aktarımı olduğu anlamına gelmez. Fizikteki "iletişimsizlik teoremi" gereği, dolanıklık üzerinden ışıktan hızlı ya da iradi hiçbir bilgi veya niyet aktarılamaz!

Peki neden kuantum fiziği bu kadar sık zihin gücüyle karıştırılıyor? Popüler kültür ve sözdebilim, "aralarında görünmez bağlar var" cümlesini duyar duymaz bunu çekim yasasına veya pozitif düşünceye bağlamaya bayılıyor! Oysa beynimiz yaklaşık 37 derece sıcaklıkta, ıslak ve inanılmaz gürültülü bir biyolojik ortamdır. Düşüncelerimiz, milyarlarca nöron arasındaki elektrokimyasal sinyallerle yani klasik biyofizik kurallarıyla şekillenir. Atomaltı düzeyde kuantum durumları oluşsa bile, bunlar saniyenin katrilyonda birinde dekoherans nedeniyle kaybolur. Düşüncelerimizin dış dünyaya veya diğer zihinlere dolanık biçimde etki etmesi fiziksel olarak imkansızdır.

Kısacası pozitif düşünmek motivasyonunuzu, davranışlarınızı ve ruh halinizi harika etkiler. Fakat bu etki kuantum fiziğinin değil, bilişsel psikolojinin ve nörobiyolojinin konusudur. Bell eşitsizliği ise sadece mikroskobik ölçekteki temel doğa yasalarını açıklar, kuantum sıçramasıyla hayal edilen istekleri gerçeğe dönüştürmez!

Kaynaklar

The Nobel Committee for Physics. The Nobel Prize In Physics 2022: How Entanglement Has Become A Powerful Tool. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
Max Tegmark. Importance Of Quantum Decoherence In Brain Processes. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
John S. Bell. On The Einstein Podolsky Rosen Paradox. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Kerem Yalçın

Üye CevabıSen de Cevap Ver

QR kod tam olarak nasıl çalışır? Her biri birbirinden farklı mı?

Ilgaz Çınar Çalım

kısaca netleştirelim, qr kodlar deterministik çalışır. içine gömdüğünüz veri, versiyon ve hata düzeltme seviyesi aynıysa üretilen görsel matris de pikseli pikseline aynıdır. yani her qr kod doğası gereği benzersiz olmak zorunda değildir, arkada kafasına göre rastgele id basan bir servis koşmuyor. aynı payload, aynı konfigürasyonla her zaman aynı çıktıyı verir.

çalışma mantığına gelirsek qr kod, veriyi iki boyutlu siyah beyaz bir modül ızgarasına paketleyen açık kaynaklı bir standarttır. japonya'da denso wave mühendisleri bunu doksanlarda fabrikadaki parça takibi için geliştirdi ve patenti kamuya bırakıp açık kaynak yaptılar. süreç birkaç temel bileşenden oluşur:

konumlandırma: köşelerdeki o üç büyük kare (finder pattern), kameranın kodu hangi açıyla tutarsanız tutun 360 derece algılamasını sağlar. aradaki kesik çizgiler (timing pattern) ise ızgaranın koordinatlarını hesaplatır.
veri kodlama ve maskeleme: url veya metin ikili sisteme, yani sıfır ve birlere çevrilir. kameranın sensörünü patlatacak devasa beyaz ya da siyah bloklar oluşmasın diye verinin üzerine xor işlemiyle matematiksel bir maske bindirilir.
hata düzeltme (reed solomon): kodun üzerine kahve döküldüğünde ya da ortasına logo deploy edildiğinde bile çalışmasının sebebi budur. algoritmaya matematiksel bir yedeklilik (redundancy) eklenir. seviyesine göre matrisin neredeyse üçte biri hasar görse bile kamera veriyi hiçbir bug olmadan kurtarır.

her biri birbirinden farklı mı sorusunun cevabı da burada netleşiyor. iki farklı cihazda aynı linki birebir aynı hata düzeltme seviyesiyle koda basarsanız tıpatıp aynı görseli alırsınız. ancak verideki tek bir harfi değiştirirseniz ya da hata toleransını artırayım derseniz, algoritma tüm matrisi baştan aşağı refactor eder ve bambaşka bir desen üretir.

günlük hayatta aynı yere çıkan iki kodun farklı görünmesi ise genellikle pazarlamacıların dinamik qr kod hevesidir. biri doğrudan nihai hedefi kodlarken, diğeri araya analitik kasmak için yönlendirme linki koyar. payload farklı olduğu için matris de farklılaşır, olay bundan ibarettir.

Kaynaklar

DENSO WAVE INCORPORATED. Qr Code Features And Overview. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
DENSO WAVE INCORPORATED. Error Correction Feature. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Ramiro Cruz

ÜyeAstronomi & Kozmoloji

Dünya'nın bugün var olma sebebi, Satürn'ün oluşup Jüpiter'i Güneş'e ilerlerken durdurması mı oldu?

Astrofizikte Büyük Tramola Hipotezi olarak geçen bu hipotez gerçekten doğru mu? Satürn nasıl oldu da tam bu sırada Jüpiter, Güneş'e doğru yürürken ortaya çıktı ve Jüpiter'i durdurmayı başardı? Eğer bu olayda Satürn olmasaydı bizim Jüpiter diye adlandırdığımız gezegenin kaderi keşfettiğimiz Awohali gezegeninin kaderini mi yaşayacaktı?

2

0

Paylaş