Majör depresyonun yanına bir manik atak eklendiğinde klinik tablo artık Bipolar 1 bozukluğudur. Bu durumda lityum kullanımı için kimseye ömür boyu mahkumiyet belgesi imzalatılmaz, yani yasal veya mutlak bir zorunluluk yoktur. Ancak tıbbi istatistik ve epidemiyolojik veriler nettir, lityum korumasını bırakan hastaların çok büyük bir kısmı er ya da geç nüks yaşar. Bu nedenle klinik pratikte manik atak geçirmiş çoğu kişi için lityum tedavisi fiilen ucu açık, uzun yıllar süren ve sıklıkla ömür boyu devam eden bir süreçtir.
İlaç karşıtı hurafelerin ya da sosyal medyadaki alternatif tıp masallarının aksine lityum bağımlılık yapmaz, beyni uyuşturmaz. Görevi mevcut yangını söndürmekten ziyade yeni yangın çıkmasını engellemektir. Veriler, lityumu aniden veya hekimsiz bırakanlarda özellikle ilk bir yıl içinde manik veya depresif atağın tekrarlama riskinin yüzde seksenlerin üzerine çıktığını gösteriyor. İşin daha kötüsü, ilacı bırakıp yeni bir manik fırtınaya yakalandıktan sonra tekrar lityuma dönüldüğünde eskisi kadar iyi yanıt alınamayabiliyor. Koruyucu hekimlik açısından çalışan ve hayatı dengede tutan bir profilaksiyi fantezi olsun diye kurcalamak akıl kârı değildir.
Elbette ömür boyu kararı ezbere verilmez. Uluslararası psikiyatri kılavuzları, tek bir ataktan sonra yıllarca tamamen dengede kalan çok sınırlı bir grupta çok sıkı takip altında kesme denemelerini tartışsa da, manik dönem geçmişi olanlarda bu nadiren göze alınır. Lityumun böbrek ve tiroid üzerindeki etkileri düzenli kan tahlilleriyle kontrol edilir. Yılda birkaç kez tüp tüp kan verip değer baktırmak yorucu gelebilir, fakat bu takip, kontrolsüz bir manik atakta kişinin hayatını ve ilişkilerini birkaç haftada yerle bir etmesi riskine kıyasla son derece mantıklı bir kâr zarar dengesidir.
Kaynaklar
-
Lakshmi N. Yatham ve ark.. Canmat And Isbd 2018 Guidelines For The Management Of Patients With Bipolar Disorder. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Ross J. Baldessarini ve ark.. Discontinuation Of Lithium Maintenance In Bipolar Disorders: A Review. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı