Soru & Cevap: Soru Sor, Cevap Al

Kozmik Zihin

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Elektronegatiflik ile elektron ilgisi aynı şey mi?

Evrim Ağacı

Hayır, elektronegatiflik ve elektron ilgisi aynı kavramlar değildir.

🔹 Elektronegatiflik: Bir atomun kimyasal bağdaki elektronları kendine çekme eğilimidir.

🔹 Elektron ilgisi: Gaz hâlindeki nötr bir atomun elektron alması sırasında gerçekleşen enerji değişimidir.

İki kavram birbiriyle ilişkili olsa da farklı fiziksel anlamlara sahiptir.

Kozmik Zihin | Bilimle kalın.

1

0

Paylaş

Kerem Gülcan

Üye CevabıSen de Cevap Ver

insanlar neden sınavlara son gün çalışır ve en verimide o çalışmayla alırlar?

Ali buğra Özcan

İnsanlar kendilerini yormayı pek sevmezler. Evrimsel süreç içerisinde de enerjiyi daha verimli tüketen canlıların hayatta kalmaya elverişli olduğunu veya günümüz için düşünürsek toplumda daha değerli görüldüğünü gözlemliyoruz. Fakat aynı zamanda insan, birim zaman içerisinde yaratıcılığını ve potansiyelini oldukça iyi kullanabilen bir canlı. Ben, insanoğlunun bu potansiyelini özellikle zaman baskısı altında daha yoğun kullandığına inanıyorum. Tüm bunları birleştirdiğimizde, iki günde 5-6 saat çalışarak bir konuyu öğrenmek varken, aynı konuya bir-iki hafta boyunca günde bir-iki saat ayırmak yerine son ana bırakmak bize daha mantıklı geldiğini bu sebepten söyleyebiliriz. Tabii bunlardan bağımsız olarak insan psikolojisi de devreye giriyor: erteleme eğilimi, öncelikleri belirleyememe ve kısa vadeli rahatlığı uzun vadeli faydaya tercih etme gibi.

Not: Şunu da unutmamak gerekir zaman baskısı zihinsel performansımızı ve kısa süreli hafızamızı daha iyi kullanmamızda etkili olsa da uzun süreli öğrenimi ve bilgi hafızası oluşturmasında pek bir etkisi olmaz. Planlı ve düzenli çalışmayı şahsi olarak uygulayamasak da şiddetle tavsiye ediyoruz.

0

Paylaş

Murat Tarhan

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Öz-İndüksiyon maddenin yapısından mı kaynaklanıyor?

Mahsun YAŞAR

Öz indüksiyon doğrudan maddenin atomik ya da kimyasal yapısından kaynaklanmaz. Bu olgu, hareket eden elektrik yüklerinin etrafındaki uzayda biriken manyetik alandan ve doğanın ani değişimlere direnmesinden doğar. Yabancı kaynaklarda okuduğunuz eylemsizlik benzetmesi ise sadece hoş bir benzetme değil, fiziksel ve matematiksel olarak son derece isabetli bir tespittir.

Evde duran ağır bir gardırobu itmeye çalıştığınızı hayal edin. İlk anda harekete geçmemek için direnir, hız kazandıktan sonra da birden durduramazsınız. Elektrik devrelerinde bobin de tıpkı bu gardırop gibi davranır. Telden akım geçmeye başladığında çevresinde bir manyetik alan kurulur. Doğa, Lenz Yasası gereğince bu manyetik akı değişimine karşı koyar ve akımın artışını frenleyen zıt bir gerilim üretir. Elektronların kütlesi son derece küçük olduğundan, buradaki eylemsizlik mekanik bir kütleden değil, manyetik alanda depolanan enerjinin kendisinden kaynaklanır.

Maddenin bu süreçte hiç mi rolü yok derseniz, elbette var. Telin sarım geometrisi ve içine koyduğunuz ortam, örneğin ferromanyetik bir demir çekirdek, manyetik alanı yoğunlaştırarak bu eylemsizlik etkisini katbekat artırır. Çok özel durumlarda, süperiletkenlerde veya nano aygıtlarda elektronların kendi kütlesinden kaynaklanan kinetik indüktans da gözlenir. Fakat günlük hayatta karşılaştığımız temel öz indüksiyon, maddenin kimyasal tepkisinden ziyade uzaya yayılan elektromanyetik alanın bizzat kendi dinamiğidir.

Tepkinin büyüklüğü ve ters akım konusuna gelirsek, ters yönde bir akım doğması için bu tepkinin ilk gerilimden büyük olması gerekmez. Hatta akımı ilk başlattığınızda öz indüksiyon akımı tersine döndürmez, sadece akımın sıfırdan tepe değerine ulaşma süresini uzatır. Asıl çarpıcı durum devreyi aniden kestiğinizde ortaya çıkar. Akım bir anda sıfıra düşmek istediğinde, çöken manyetik alan bu defa akımı sürdürebilmek için aynı yönde devasa bir gerilim üretebilir. Fişi prizden hızlıca çekerken gördüğünüz o ufak kıvılcım, manyetik alanın size "daha karpuz kesecektik, nereye gidiyorsun" deme şeklidir. Akımın değişim hızı ne kadar yüksekse, oluşan bu sıçrama gerilimi ilk besleme geriliminden kat kat daha büyük olabilir.

Kaynaklar

David Halliday, Robert Resnick, Jearl Walker. Fundamentals Of Physics. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Derya Korkmaz

Üye CevabıSen de Cevap Ver

J1144 karadelik olmadan önce ne kadar genişti?

Peker Göknar

J1144 tek bir dev yıldızın çökmesiyle meydana gelmiş bir gök cismi olmadığı için, karadelik olmadan önceki tekil bir boyuttan veya yıldız çapından söz edemeyiz. Yaklaşık 2,6 milyar Güneş kütlesine sahip bu süper kütleli karadelik, doğrudan tek bir ata yıldızın patlamasıyla değil, evrenin erken dönemlerindeki tohum karadeliklerin birleşmesi ve milyarlarca yıl süren muazzam bir madde birikimiyle bugünkü boyutuna ulaştı.

Yazılı kağıtlarında sık sık karşıma çıkan tatlı bir yanılgı vardır, öğrenciler süper kütleli karadeliklerin de sıradan yıldız kökenli karadelikler gibi tek bir dev yıldızın patlamasıyla oluştuğunu hayal eder. Oysa astrofizikteki ışıma basıncı ve kararlılık sınırları nedeniyle tek bir yıldız en fazla birkaç yüz Güneş kütlesine kadar büyüyebilir. Güneş'in milyarlarca katı kütleye sahip J1144 gibi kozmik canavarların geçmişinde tek parça halinde duran devasa bir ata yıldız aramak bu yüzden fiziksel olarak olanaksızdır.

Gökbilimdeki güncel uzlaşıya göre bu yapılar iki ana tohum mekanizmasından biriyle başlar. Ya ilk nesil dev yıldızların çökmesiyle oluşan yüzlerce Güneş kütlelik küçük karadelikler zamanla birleşti, ya da erken evrendeki devasa gaz bulutları yıldız evresini tamamen atlayıp doğrudan çökerek on binlerce Güneş kütlesinde tohumlar meydana getirdi. J1144 bu tohumlardan biri olarak yola çıkıp, saniyede yaklaşık bir Dünya kütlesinde gaz yutarak bugünkü akıl almaz büyüklüğüne ulaştı.

Eğer merak edilen şey bu nesnenin şu anki fiziksel büyüklüğü ise, 2,6 milyar Güneş kütlesine karşılık gelen olay ufku yarıçapı yaklaşık 7,8 milyar kilometredir. Bu da kabaca 52 astronomik birime denk gelir, yani J1144 karadeliğinin olay ufku Güneş ile Plüton arasındaki mesafeyi bile rahatlıkla içine alabilecek bir genişliğe sahiptir.

Kaynaklar

Christopher A. Onken et al.. Discovery Of The Most Rapidly Growing Black Hole Of The Last 9 Gyr. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş

Ramiro Cruz

ÜyeAstronomi & Kozmoloji

Evrende beyaz cücelerin bir sonraki evresi diye geçen Siyah Cüceleri tamamen zamanın yetersizliğinden dolayı mı keşfedemedik?

Teoride mümkün olarak gözüken bu gök cisimlerini belki insanlık tarihi hatta evrenimizin ömrü bile görmeye yetmeyecek, ama ona rağmen var olabileceğini biliyoruz. Burada bir çelişki yok mu yani beyaz cüceler gerçekten içerisinde sıkışan sıcaklığı bu kadar yavaş mı itiyor? Beyaz cüce ne kadar sürede siyah cüceye dönüşebilir?

0

Paylaş

Elif Demir

Üye CevabıSen de Cevap Ver

Neden kendi kokumuzu almayız?

Almina Cevahir

Kendi kokumuzu alamamamızın temel sebebi, koku sistemimizin sürekli maruz kaldığı uyaranları arka plan gürültüsü sayıp hızla filtrelemesidir. Koku adaptasyonu veya duyusal yorgunluk olarak adlandırılan bu süreçte sinir sistemi, değişmeyen kimyasal sinyallere tepki vermeyi keser.

Olayın temeli doğrudan hücre düzeyindeki desensitizasyon mekanizmasında yatar. Burnumuzdaki koku reseptör nöronları belirli uçucu moleküllerle bağlandığında hücre içinde bir sinyal yolağı tetiklenir ve kalsiyum kanalları açılır. Fakat aynı koku molekülü reseptöre aralıksız bağlanmaya devam ettiğinde, hücre içinde biriken kalsiyum kalmodulin üzerinden geri bildirim vererek sinyal zincirini baskılar. Reseptörler fosforillenip duyarsızlaşır ve hücre, aynı veriyi sonsuza kadar beyne taşıyacak kadar metabolik enerjisini çöpe atamayacağı için adeta reseptörün fişini çeker.

İş sadece periferik reseptörlerde de bitmez. Koku soğancığındaki inhibitör ara nöronlar ve koku korteksi de bu sabit uyarımı yukarı taşımayı reddeder. Evrimsel açıdan bu durum tam bir hayatta kalma filtresidir. Beyin aralıksız kendi teninin veya terinin kimyasal bileşimini analiz etmekle meşgul olsaydı, ortamdaki dumanı, yırtıcı bir hayvanı ya da çürümüş bir besini fark edemezdi. Sistem kaynaklarını korur, statik sinyalleri sessize alır ve yalnızca çevredeki yeni veya değişen kokuları ön plana çıkarır. Kendi kokunuzun yoğunluğunda ani bir sıçrama olmadıkça reseptörler sıfırlanmaz ve burnunuz bu kokuyu yok saymaya devam eder.

Kaynaklar

Frank Zufall, Trese Leinders-Zufall. The Cellular And Molecular Basis Of Odor Adaptation. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
Pamela Dalton. Psychophysical And Behavioral Characteristics Of Olfactory Adaptation. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı

0

Paylaş