Saz delicesi (Circus aeruginosus)

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Kanat altı renkleri muhtemelen yetişkin bir dişi olduğunu gösteriyor.
Kanat altı renkleri muhtemelen yetişkin bir dişi olduğunu gösteriyor.
H. Tuğrul Atasoy

Gözlem Bilgileri

Zonguldak'ta Filyos Çayı (Yenice Irmağı) yanında ve Bolu'da süzülürken gözlemlediğimiz saz delicesi (Circus aeruginosus).

Tanım ve Genel Bilgiler

Ülkemizin en büyük delice türü olan saz delicesi (Circus aeruginosus). Uzaktan şahinle (Buteo buteo) çoğu zaman karıştırılır. Kendisi yırtık kanatlı genç bir erkeğe benziyor. Muhtemelen ilk veya ikinci yılında. Kanatların altındaki beyaz tonlamasından bunu anlayabilirsiniz. Çeşitli varyasyonları, cinsel dimorfizmleri bulunduğundan ve şahin (Buteo buteo) ile karıştırıldığından ötürü Field Guide to Birds isimli taksonomik ornitoloji kitaplarından yardım almak gerekebilir. Bu kitaplar arasında en başarılısı bize göre Collins Bird Guide'dır. Bu kitabın aynı zamanda bir telefon uygulaması da mevcut. Renk varyasyonlarını (don), yaşlarına göre renk tonlamalarını, seslerini ve her taraftan görünüşlerini ayrıntılı olarak işleyen Collins Bird Guide uygulamasını anlattığımız yazımıza buradan erişebilirsiniz.

Zonguldak/Filyos'ta göç dönemi, havada daireler çizerek av arayan bir başka birey.
Zonguldak/Filyos'ta göç dönemi, havada daireler çizerek av arayan bir başka birey.
Pedram Türkoğlu

Erkeğin sırtı ve kanat örtüleri kızıl kahverengine sahip olmasından dolayı kolayca ayırt edilir. Gençleri ise kanat altlarında sekonder (ikincil) tüylerde beyazlıklar içerir. Yetişkin erkek belirgin olarak tamamen açık renge (krem/kahverengi) bürünmeye başlar. Erkeğin alt kısımlarında sekonder (ikincil) kanat tüyleri daha belirgin olarak beyazdır. Marjinal tüyleri ise siyahtır. Dişilerin alt kısımlarında marjinal tüyler daha kahverengi ağırlığındadır.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Deliceler, Accipitridae (Atmacagiller) ailesinde üye yırtıcı kuşlardır. Bu taksonomik ailenin içerisinde atmacalar, kartallar, çaylaklar, tuygunlar, şahinler ve Eski Dünya akbabaları gibi birçok tanınan yırtıcı kuş yer alır. Diğer yandan balık kartalı, Pandionidae ailesine üye iken; sekreter kuşu Sagittariidae ailesine üyedir. 

Aynı gün gözlemlediğimiz bir başka birey.
Aynı gün gözlemlediğimiz bir başka birey.
Pedram Türkoğlu

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Adından da anlaşılacağı gibi genelde ıslak, sazlık ve sulak alanları tercih ederler. Son zamanlarda sanayileşmenin artmasından ötürü tarım alanlarında ve düzlüklerde de rastlanmıştır. 

Davranış ve Etoloji

Sazlıkların tepesinde yuvarlak çizerek bölgeyi tararlar. Sazlıkların üzerinde adeta havada asılı kalarak, aşağıyı izlerler. Yerden 2 ile 6 metre yüksekliğinde avı gördüğünde pençelerini aniden açar ve saldırır. Diğer delicelerden daha antisosyal bir türdür. Yalnızlığı sever.

Diyet ve Metabolizma

Küçük memeliler ve kuşlar dahil olmak üzere sürüngenler, balıklar ve böcekler ile beslenir. Ayrıca diğer birçok etçil hayvan gibi leşle de beslenebilir.

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  • Mustafa Sözen, Mustafa Erturhan, Kerem Ali Boyla, Tuncer Tozsin, Murat Soydaş. (2020). Zonguldak Kuşları. ISBN: 978-605-4610-77-8. Yayın Evi: T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı.
  • Gökcen Demirbaş. Saz Delicesi. (2020, Mart 05). Alındığı Tarih: 05 Mart 2020. Alındığı Yer: TRAKUS
  • Lars Svensson & Peter J. Grant. (2020). Collins Bird Guide. ISBN: 0-00-219728-6. Yayın Evi: HarperCollins.
  • Vikipedi. Atmacagiller. (2020, Mart 05). Alındığı Tarih: 05 Mart 2020. Alındığı Yer: Vikipedi

Bahri (Podiceps cristatus)

Orion & Sirius

Biyoloji Genel Editörü

Pedram Türkoğlu

Pedram Türkoğlu

Biyoloji Genel Editörü

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim