Tüm Reklamları Kapat

Mutlak Değer Fonksiyonu Nedir? Mutlak Değer Grafiği Nasıl Çizilir ve Nitel Özellikleri Nelerdir?

Mutlak Değer Grafiğinin Köşesinde Neden Türev Yoktur?

10dk
V biçiminde birleşen iki rampanın ortasında dikey bir ayna duruyor, iki yanda aynı yükseklikte birer bilye birbirinin yansıması gibi bekliyor, dipte ise kırmızı bir bilye var.
Tüm Reklamları Kapat

Bu Makalede Neler Öğreneceksin?

Bu bölümü yapay zekâ hazırlar.
  • Mutlak değer, bir sayının sıfıra veya iki sayı arasındaki uzaklığını gösterir ve her zaman negatif olmayan sonuç verir.
  • Tepe biçimi f(x) = a|x − h| + k, V grafiğinin tepe noktasını, açılma yönünü ve kolların eğimini belirler.
  • Mutlak değer denklemleri uzaklık ve tolerans aralıklarını modellemeye yarar; çözümler işaret koşulları gözetilerek kontrol edilmelidir.

Mutlak değer fonksiyonu (İng: "absolute value function"), bir gerçek sayıyı sayı doğrusu üzerindeki sıfıra olan uzaklığıyla eşleyen ve negatif girdileri ters işaretlisine dönüştürerek negatif olmayan çıktılar üreten parçalı bir fonksiyondur.[6] Bu temel kural matematikte biçiminde gösterilmektedir. Sıfır veya pozitif bir gerçek sayı fonksiyona girdi olarak verildiğinde hiç değişmeden dışarı çıkarken, negatif bir sayı −1 ile çarpılarak pozitif bir büyüklüğe kavuşmaktadır. Fonksiyonun grafiği ise orijinde birleşen iki doğrusal koldan oluşan keskin bir V biçimindedir.

Mutlak değerin her sayıyı pozitif yaptığı söylenmektedir, ancak sıfır girdisi bu ifadeyi bozmaktadır.[1] Çünkü sıfırın mutlak değeri yine sıfırdır. Ayrıca mutlak değer çizgilerinin dışına eklenen çıkarma işlemleri, dönüştürülmüş fonksiyonun negatif çıktılar üretmesine yol açabilmektedir. Nominal değeri 680 ohm olan bir direncin ±%5'lik üretim toleransında, bu değerden hem aşağı hem yukarı sapma bir mutlak değerle sınırlanmaktadır.[5]

Uzaklık Olarak Mutlak Değer ve Parçalı Tanım

Sayı doğrusu üzerindeki iki gerçek sayı arasındaki uzaklık, bu iki sayının farkının mutlak değeriyle tanımlanmaktadır. Buna göre x ve y noktaları arasındaki uzaklık ifadesine eşittir. Geometrik bir harekette işaretli yön bilgisinin korunması gerektiğinde yer değiştirme (İng: "displacement") kavramı tercih edilirken, sadece aradaki farkın büyüklüğünün arandığı durumlarda uzaklık (İng: "distance") kullanılmaktadır. Çünkü uzaklık negatif olmayan bir değerdir. Örneğin iki ölçüm arasındaki sıcaklık farkı veya bir ölçümün hata payı hesaplanırken artış ya da azalış yönü önem taşımamaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Farkın büyüklüğünü gösteren iki dikey çizgi simgesi, geleneksel olarak Karl Weierstrass'ın 1841 tarihli "Zur Theorie der Potenzreihen" metnine atfedilmektedir.[10] Weierstrass'ın 1894 yılında basılan toplu eserlerinin birinci cildinin 67. sayfasında, karmaşık değişkenli bir kuvvet serisinin değişkeni olan x için gösterimi gerçekten yer almaktadır.[11] Makalenin basılı sonundaki yer ve tarih satırı "Münster, 1841 sonbaharı" biçimindedir.[11] Bu yazılış tarihi, 1894 tarihli cildin basım tarihiyle karıştırılmamalıdır. Ne var ki MacTutor bir çekince de kaydetmektedir. Sonradan hazırlanan basılı dizgi, Weierstrass'ın özgün el yazmasından farklı olabilir. Bu nedenle 1841'i çekincesiz biçimde bu simgenin ilk basılı kullanım tarihi saymak doğru değildir.[10]

Gerçek sayılar kümesinde temel mutlak değer fonksiyonu, negatif girdiler için , sıfır ve pozitif girdiler için kuralını kullanan parçalı bir fonksiyondur (İng: "piecewise function"). Pozitif girdiler fonksiyondan değişmeden çıkmakta ve 0"> iken 0"> uyarınca pozitif çıktı vermektedir. Negatif bir girdinin mutlak değeri, önüne eksi işareti aldığı halde neden negatif olmamaktadır? Girdi sıfırdan küçük olduğunda (), buradaki ifadesi x sayısının ters işaretlisini temsil etmekte ve 0"> olduğu için değeri pozitif olmaktadır.[1]

Sıfır girdisi ise negatif ve pozitif bölgelerin tam sınırında durmaktadır. Girdi olarak alındığında eşitliği elde edilmektedir. Sıfır sayısı pozitif değildir. Dolayısıyla mutlak değerin her sayıyı pozitif yaptığı yönündeki açıklama sıfır için düzeltilmelidir. Çıktının doğru adı pozitif değil, negatif olmayan (İng: "nonnegative") büyüklüktür. Öte yandan mutlak değer, negatif sayılarda −1, sıfırda 0, pozitif sayılarda 1 değerini veren işaret fonksiyonu (İng: "signum function") yardımıyla biçiminde de yazılabilir.

Parçalı kuraldan, cebirsel işlemlerde sık kullanılan üç özellik doğrudan çıkmaktadır. İlk olarak, bir gerçek sayı ile bu sayının ters işaretlisinin mutlak değerleri birbirine eşittir (). İkinci olarak, bir gerçek sayının mutlak değerinin sıfır olması, sayının kendisinin sıfır olmasına denktir (). Dolayısıyla biçimindeki bir ifadenin sıfırını bulurken doğrudan denklemi çözülmektedir. Üçüncü olarak, gerçek sayıların çarpımının mutlak değeri, bu sayıların ayrı ayrı mutlak değerlerinin çarpımına eşittir. Bu kural eşitliğiyle gösterilmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Eşitlik özelliklerinin yanı sıra mutlak değer, gerçek sayılara iki temel eşitsizlik sınırı koymaktadır. Bunların ilki iki taraflı sınırıdır. Bu sınıra göre her gerçek sayı, kendi mutlak değerinin ters işaretlisi ile mutlak değerinin kendisi arasında kalmaktadır. İki gerçek sayının toplamına geçildiğinde ise üçgen eşitsizliği (İng: "triangle inequality") devreye girmektedir. Bu eşitsizliğe göre toplamın mutlak değeri, terimlerin mutlak değerleri toplamını aşmamaktadır. Bu sınır biçiminde yazılmaktadır. ![Beyaz saçlı, koyu ceketli ve papyonlu yaşlı bir adamın oval çerçeveli siyah beyaz portresi. Altında Weierstraß imzası bulunmaktadır.](media/mat-mutlak-deger-fonksiyonu/body/01-weierstrass-portresi.jpg)

Mutlak değerin dikey çizgi simgesi Karl Weierstrass ile ilişkilendirilmektedir.

Doğrusal Fonksiyonlardan V Grafiğine: Tepe Biçimi ve Dönüşümler

Temel mutlak değer fonksiyonu 'in parçalı tanımı koordinat düzlemine aktarıldığında, iki ayrı ışının birleşimi ortaya çıkmaktadır. Sıfırın solundaki bölgesinde eğimi −1 olan doğrusu, sıfır ve sağındaki bölgesinde ise eğimi 1 olan doğrusu geçerlidir.[3] Bu iki [doğrusal fonksiyon](mat-dogrusal-fonksiyon) parçasının orijinde birleşmesi, mutlak değerin karakteristik V biçimli grafiğini doğurmaktadır. Genel grafiği çizilirken de önce düzlemde grafiği oluşturulmaktadır.[12] Ardından bu grafiğin x ekseninin altında kalan kısmı x eksenine göre yukarı yansıtılmaktadır. Doğrusal bir grafiğin negatif bölümünü bu şekilde yukarı katlamak, V biçiminin nasıl oluştuğunu görsel olarak da açıklamaktadır.

Gerçek sayılarda ve koşuluyla biçiminde tanımlanan genel aile, çarpımın mutlak değeri yardımıyla tek bir standart kalıba dönüştürülebilmektedir. Dış işaret , içteki sabit ve dıştaki sabit olmak üzere ifadesinin içindeki doğrusal terim biçiminde yazıldığında, çarpım kuralının doğrudan cebirsel uygulaması sonucunda eşitliği elde edilmektedir.[2] Burada dış katsayı ve yatay konum değeri alındığında, ailesinin tamamı biçimine indirgenmektedir. Böylece içerideki doğrusal katsayının mutlak değeri, dışarıya ölçek çarpanı olarak aktarılmaktadır.

Bu dış katsayı bundan sonra kısaca a ile gösterildiğinde, gerçek h, k sayıları ve koşulu altında tepe biçimi elde edilmektedir. Grafiğin kırılma köşesi olan tepe noktası (İng: "vertex"), düzlemde koordinatlarındadır. Fonksiyon, doğrusunun iki yanında iki doğrusal kola ayrılmaktadır. Parçalı doğrusal yazılış için , için ise biçimindedir. Dolayısıyla tepe noktasının solundaki kolun eğimi olurken, sağındaki kolun eğimi değerine eşit olmaktadır.

Ayrıca tepe biçimindeki parametreler, temel V grafiğine uygulanan geometrik dönüşümleri (İng: "transformations") yönetmektedir. Genel dönüşümünde h parametresi yatay ötelemeyi, k parametresi ise düşey ötelemeyi belirlemektedir. Düşey ölçekleme çarpanı olan a, y koordinatlarını a sayısıyla çarpmaktadır. Özel olarak alındığında, aynı x girdisine karşılık gelen y çıktısının ters işaretlisi elde edilmekte, bu nedenle ve grafikleri x eksenine göre birbirinin yansımasıdır.[4]

Bir mutlak değer fonksiyonunun grafiğini düzlemde çizmek için iki farklı yol izlenebilmektedir. İlk yöntemde, çeşitli girdiler seçilip karşılık gelen çıktılar hesaplanarak bir değer tablosu (İng: "table of values") kullanılmaktadır. İkinci yöntemde ise doğrudan tepe noktası işaretlenmektedir. Hemen ardından bu köşeden başlayan sağ ve sol kollar kendi doğrusal eğimleriyle çizilmektedir.

Mutlak Değer Fonksiyonunun Nitel Özellikleri

Genel bir mutlak değer fonksiyonunun bütün nitel özellikleri, tepe biçimi ve parçalı doğrusal yazılış üzerinden doğrudan okunmaktadır. Öncelikle a katsayısının işareti kolların açılma yönünü tayin etmektedir. Katsayı pozitif olduğunda ( 0">) grafik yukarı doğru açılmaktadır. Buna karşılık katsayı negatif olduğunda () grafik aşağı doğru açılmaktadır.

İki grafik. Solda f(x) = 2|x − 3| + 4 grafiği tepesi (3, 4) olan, yukarı açılan bir V ve x = 3 simetri doğrusu. Sağda f(x) = −3|x| + 3 grafiği tepesi (0, 3) olan, aşağı açılan ters bir V.
Tepe biçimindeki a katsayısının işareti, V grafiğinin yukarı mı aşağı mı açılacağını belirlemektedir.
Evrim Ağacı

Açılma yönü, fonksiyonun artma ve azalma aralıklarını da belirlemektedir. Katsayı pozitifken fonksiyon sol kol boyunca aralığında azalan (İng: "decreasing"), sağ kol boyunca aralığında artan (İng: "increasing") bir davranış sergilemektedir. Oysa olduğunda eğimlerin işareti değiştiği için davranışlar tersine dönmektedir. Bu durumda fonksiyon üzerinde artarken üzerinde azalmaktadır.

Sol ve sağ kolların eğimleri mutlak değerce eşittir. Grafik doğrusuna göre simetriktir. Bu yüzden tepenin iki yanında eşit uzaklıkta bulunan girdiler her zaman aynı çıktıyı vermektedir. Özel olarak temel fonksiyonu doğrudan y eksenine göre simetrik olduğu için çift fonksiyon (İng: "even function") olarak sınıflandırılmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Doğrusal kollar yatayda kesintisiz uzanmaktadır. Ailedeki her fonksiyonun tanım kümesi (İng: "domain") bütün gerçek sayılar kümesi olan , yani aralığıdır. Görüntü kümesi (İng: "range") ve uç değerler ise tepe noktasının ordinatı olan k değerine ve açılma yönüne bağlıdır. Grafik yukarı açıldığında çıktılar k değerinin altına inmemekte, kollar ise yukarı doğru sınırsız uzanmaktadır. Bu yüzden görüntü kümesi aralığı olmakta ve fonksiyon minimum değerini k olarak almaktadır. Oysa grafik aşağı açıldığında görüntü kümesi aralığına dönüşmekte ve fonksiyonun maksimum değeri k olmaktadır. Karşı yönde ise sonlu bir uç değer bulunmamaktadır.

Görüntü kümesinin sınırları ile simetrik yapı, fonksiyonun örtenlik ve bire birlik özelliklerini doğrudan belirlemektedir. Temel fonksiyonunun görüntü kümesi kümesidir. Değer kümesi seçildiğinde negatif sayılar hiçbir girdinin görüntüsü olmadığı için fonksiyon örten değildir. Değer kümesi seçildiğinde ise örten olmaktadır. Öte yandan eşitliği uyarınca için ve gibi iki farklı girdi aynı çıktıya gitmektedir.[2] Bu nedenle fonksiyonu üzerinde bire bir değildir.

Düzlemdeki bir mutlak değer grafiğinin y ekseni kesişimini bulmak için girdi sıfır alınmaktadır. Grafik düşey ekseni her zaman noktasında kesmektedir. Ancak yatay eksenle kesişim sayısı sabit değildir. Doğrusal iç ifadeli bu ailede grafik x eksenini sıfır, bir veya iki noktada kesebilir. Dolayısıyla her mutlak değer denkleminin iki çözümü olacağı varsayılmamalıdır.

İleri düzey analiz (kalkülüs) açısından bakıldığında, iki doğrusal kolun birleştiği tepe noktası süreklilik ile türevlenebilirlik arasındaki farkı somutlaştırmaktadır.[8] Temel mutlak değer fonksiyonu , tüm gerçek sayılarda ve özellikle noktasında süreklidir (İng: "continuous"). Aslında grafikteki keskin köşe, eğride herhangi bir kopukluk bulunduğu anlamına gelmemektedir. Ne var ki sol kolun eğimi ile sağ kolun eğimi orijinde birbirine eşit değildir. Dolayısıyla fonksiyonunun noktasındaki köşede türevi (İng: "derivative") yoktur.

f(x) = |x| grafiği. Turuncu sol kol y = −x ve eğimi −1, mavi sağ kol y = x ve eğimi 1. İki kol orijinde siyah bir noktada birleşmektedir.
Orijindeki köşede sol ve sağ kolun eğimleri birbirinden farklıdır.
Evrim Ağacı

Çözümlü Örneklerle Grafik, Kökler ve Tolerans

Tanım kümesi ve görüntü kümesi özellikleri somut bir fonksiyon üzerinde de kanıtlanabilmektedir. Bir alt sınır bulmak ise görüntü kümesini kanıtlamanın tamamı değildir.

Çözümlü örnek 1: Bir fonksiyonun görüntü kümesi nasıl kanıtlanır?

Verilenler: kuralı.

Tüm Reklamları Kapat

İstenen: Fonksiyonun tanım kümesi ve görüntü kümesi.

1. adım: Her gerçek x girdisi kullanılabildiği için tanım kümesi doğrudan bütün gerçek sayılardır:

2. adım: Her gerçek sayı için olduğundan ifade 2 ile çarpılıp 4 eklendiğinde bir alt sınır elde edilmektedir:

3. adım: 4 veya daha büyük her y çıktısının gerçekten elde edilebildiğini göstermek için denklemi çözülmektedir:

Sonuç: iken sağ taraf negatif olmadığından girdisi bu çıktıyı vermektedir. Dolayısıyla görüntü kümesinin , aralık gösterimiyle olduğu kanıtlanmaktadır.

İkinci örnekte mutlak değerin içindeki değişkenin katsayısı 1 değildir.

Çözümlü örnek 2: Katsayılı bir ifade tepe biçimine nasıl çevrilir?

Verilenler: fonksiyonu.

Tüm Reklamları Kapat

İstenen: Tepe biçimindeki a, h ve k parametreleri ile tepe noktası.

1. adım: İçerideki doğrusal ifadede 2 ortak çarpan olarak paranteze alınmaktadır:

2. adım: Çarpım kuralına göre çarpanı mutlak değer dışına çıkarılıp çıkarma işlemi toplam biçiminde yazılmaktadır:

3. adım: Bu standart kuraldan parametreler okunmaktadır:

Tüm Reklamları Kapat

Sonuç: Fonksiyonun tepe noktası koordinatlarına yerleşmektedir. Kolların eğimleri ise 'dir.[3]

Grafik Dönüşümleri ve Grafikten Kural Bulma

Üçüncü örnek, yatay öteleme (h) ve düşey öteleme (k) kurallarının düzlemde nasıl işlediğini göstermektedir.

Çözümlü örnek 3: Öteleme tepe noktasını nereye taşır?

Verilenler: fonksiyonu.

İstenen: Yatay ve düşey öteleme miktarı ile tepe noktası.

Tüm Reklamları Kapat

1. adım: İfade tepe biçiminde yazılarak h ve k parametreleri bulunmaktadır:

2. adım: Mutlak değerin içindeki sayısı grafiği sağa değil 2 birim sola, dışarıdaki sabiti ise 1 birim aşağı kaydırdığı için tepe noktası konumundan şu konuma taşınmaktadır:

Sonuç: Grafik 2 birim sola ve 1 birim aşağı ötelenmektedir. Tepe noktası koordinatlarına yerleşmekte, sağ kolun eğimi ise 1 olarak kalmaktadır.

Düşey ölçekleme çarpanı (a) eklendiğinde ise kolların dikliği de değişmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Çözümlü örnek 4: Ölçekleme kolların dikliğini nasıl değiştirir?

Verilenler: Birbirinden bağımsız ve kuralları.

İstenen: İki grafiğin tepe noktası ve sağ kol eğimi.

1. adım: İlk kuralda öteleme terimleri sıfır olduğu için tepe noktası yerinde kalmakta, ise grafiği düşeyde 2 kat uzatmaktadır:

2. adım: İkinci kuralda çarpanı düşey yükseklikleri yarıya indirmekte, ve parametreleri ise grafiği 1 birim sağa ve 2 birim yukarı taşımaktadır:

Tüm Reklamları Kapat

Sonuç: İlk grafiğin tepe noktası ve sağ kol eğimi 2, ikinci grafiğin tepe noktası ve sağ kol eğimi ise 'dir.[4]

Beşinci örnek süreci tersine çevirmektedir. Bu kez verilmiş bir V grafiğinden fonksiyon kuralı elde edilmektedir.

Çözümlü örnek 5: Bir V grafiğinden kural nasıl okunur?

Verilenler: Tepe noktası olan ve sağ kolunun eğimi −3 olarak okunan, aşağı açılan bir V grafiği.

İstenen: Grafiğin fonksiyon kuralı.

Tüm Reklamları Kapat

1. adım: Tepe noktasının koordinatları doğrudan kalıba yerleştirilmektedir:

2. adım: Sağ kolun eğimi a katsayısına eşit olduğu için bu katsayı eğimden okunmaktadır:

3. adım: Bu parametreler kalıbında birleştirilmektedir:

Tüm Reklamları Kapat

Sonuç: Kural olarak bulunmaktadır. Dolayısıyla tepe biçimindeki bir fonksiyonda tepe noktası ile bir kolun eğimi, kuralı belirlemeye yetmektedir.

Kökler ve Tolerans Aralıkları

Grafiğin x eksenini kestiği noktaları bulmak için önce mutlak değer yalnız bırakılmaktadır. Karşı taraftaki sayı pozitifse iki, sıfırsa ( uyarınca) bir kesişim bulunmakta, negatifse hiç kesişim bulunmamaktadır.

Çözümlü örnek 6: Bir mutlak değer fonksiyonunun kökleri nelerdir?

Verilenler: fonksiyonu.

İstenen: eşitliğini sağlayan x değerleri.

1. adım: Sabit terim karşıya geçirilerek mutlak değer yalnız bırakılmaktadır:

Tüm Reklamları Kapat

2. adım: Yalnız bırakılmış eşitlik iki ayrı doğrusal duruma ayrılmaktadır:

3. adım: İki doğrusal eşitlik ayrı ayrı çözülmektedir:

Sonuç: Denklemin çözüm kümesi olmaktadır. Birinci eşitlikten bulunan ve ikinciden bulunan girdileri, grafiğin x eksenini kestiği noktalara karşılık gelmektedir.[5]

Tüm Reklamları Kapat
İki grafik. Solda kesikli y = |x| ile f(x) = |x + 2| − 1 grafiği, tepe noktası 2 birim sola ve 1 birim aşağı kayarak (−2, −1) noktasına gelmiştir. Sağda f(x) = |4x + 1| − 7 grafiği x eksenini x = −2 ve x = 1,5 noktalarında kesmektedir.
Tepe noktasının ötelenmesi ve bir mutlak değer fonksiyonunun iki kökü.
Evrim Ağacı

İki sayı arasındaki uzaklığa bir üst sınır konduğunda ise hata payı ve tolerans aralıkları ortaya çıkmaktadır. Gerçek bir merkezi ve 0"> sınırı için koşulu, iki taraflı eşitsizliğine denktir. Başka bir deyişle bu koşul, sayı doğrusunda kapalı aralığını anlatmaktadır. Benzer şekilde eşitlik durumu dışarıda bırakılıp yazıldığında koşulu, yani açık aralığı elde edilmektedir.

Böylece bu aralık kuralı, elektrik elemanlarındaki üretim sapmalarını modellemek için kullanılabilmektedir. Çünkü üretimdeki hassasiyet sınırları (İng: "imprecision") nedeniyle bir elemanın nominal değeri, gerçek değerini garanti etmemektedir.

Çözümlü örnek 7: Bir direncin üretim toleransı nasıl modellenir?

Verilenler: Nominal direnci 680 ohm, toleransı ±%5 olan bir direnç. Bu değerler sadece bu örnek için seçilmiştir.

İstenen: Gerçek direnç R için tolerans eşitsizliği.

1. adım: Nominal değerden izin verilen sapma büyüklüğünü bulmak için 680 ohm'un %5'i hesaplanmaktadır:

Tüm Reklamları Kapat

2. adım: Gerçek direnç ohm cinsinden R ile gösterildiğinde nominal değerden sapmanın büyüklüğü bu sınırı aşamadığı için tolerans modeli şöyle kurulmaktadır:

Sonuç: Tolerans modeli eşitsizliğidir. Bu eşitsizliğe göre gerçek direnç 646 ile 714 ohm arasında kalmaktadır. Böylece mutlak değer, nominal değerin hem altındaki hem de üstündeki sapmayı tek bir eşitsizlikle sınırlamaktadır.

Sık Yapılan Yanlışlar ve V Çizmeyen İfadeler

Altarawneh ve Alkhateeb tarafından 2024 yılında öğretmen adaylarıyla yapılan bir araştırma, mutlak değerli ifadelerdeki kavram yanılgılarını farklı hata türleri altında belirlemiştir.[9] Araştırmada adlandırılan hata türlerinden biri, mutlak değer çizgilerini içerideki ifadenin işaret koşullarını incelemeden doğrudan kaldırmaktır. Bir başka hata türü ise mutlak değer çizgilerini sıradan gruplama parantezine dönüştürmektir. Oysa mutlak değer çizgileri sıradan parantez gibi işlem görmemektedir. Ayrıca aynı çalışmada mutlak değer çizgilerinin içindeki sayıları göz ardı etmek de ayrı bir hata türü olarak adlandırılmıştır. Ancak bu bulgular sadece çalışmanın katılımcılarını anlatmakta, genel bir sıklık iddiası taşımamaktadır.

İçerideki sayıları ve işlemleri bütün olarak değerlendirme gereği, çizgi içi ve çizgi dışı işlemler karşılaştırıldığında açıkça görülmektedir. Dikey çizgilerin içinde bir işlem bulunduğunda önce bu işlem tamamlanmaktadır. Örneğin ifadesinde önce işlemi yapılmakta, ardından sonucu hesaplanmaktadır.[12] Bu örnekte görüldüğü gibi çizgiler, içteki her terimi ayrı ayrı pozitife çevirmemektedir. Buna karşılık çizgilerin dışındaki toplama işlemine ait örneğinde önce mutlak değerler alınarak ara toplamı yazılmakta ve 7 sonucuna ulaşılmaktadır. Böylece ile sonuçları birbirinden farklı çıkmaktadır. Benzer şekilde, gibi bir denklemde sadece x değişkeninin işaretine bakılmamakta, ifadesinin tamamı bir bütün olarak değerlendirilmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Temel fonksiyonu negatif olmayan çıktılar üretse de, dışarıdaki işlemler dönüştürülmüş bir fonksiyonda negatif çıktılar verebilir. Örneğin fonksiyonunda girdi sıfır alındığında negatif çıktısı elde edilmektedir. Bu nedenle mutlak değerin negatif olamayacağı yönündeki açıklama, tepe biçimi ailesinin tamamına genellenmemelidir.

Öte yandan mutlak değerli bir terim yalnız bırakıldığında eşitliğin karşı tarafında negatif bir sayı duruyorsa denklemin gerçek çözümü bulunmamaktadır. Örneğin denkleminin gerçek sayılarda hiçbir çözümü yoktur.[6] Parçalı çözümde durumu , durumu ise sonucunu vermektedir. İşaret koşulları unutulursa bulunan bu iki değer, asıl denklemi sağlamayan görünürde çözümlerdir (İng: "apparent solutions"). Dolayısıyla bulunan çözüm adayları başlangıçtaki asıl denklemde yerine konarak kontrol edilmelidir, çünkü bu doğrulama adımı parçalı çözümde varsayılan aralıkla çelişen geçersiz adayları ayıklamayı sağlamaktadır.

Son olarak, içinde mutlak değer çizgileri taşıyan her cebirsel ifade düzlemde V biçimli bir grafik üretmemektedir. fonksiyonu bu duruma örnektir. Mutlak değerin içini sıfır yapan kritik noktasının solunda ( için) ifade doğrusal kuralını izlemektedir. Fakat aralığında mutlak değer olduğu gibi açıldığından işlemi sonucunda x terimleri sadeleşmekte ve fonksiyon −2 sabit değerine dönüşmektedir. Kolların eğimleri −2 ve 0 olduğu için bu fonksiyon, kol eğimleri ve olan tepe biçimi ailesinin dışında kalmaktadır.

G(x) = |x − 2| − x grafiği. x < 2 için mavi y = −2x + 2 doğrusu, x ≥ 2 için turuncu yatay y = −2 doğrusu. İki parça (2, −2) noktasında birleşmektedir.
V çizmeyen bu fonksiyonun sağ kolu yatay bir doğrudur.
Evrim Ağacı

Sonuç

Mutlak değer fonksiyonu, sayı doğrusundaki uzaklığı cebirsel bir kurala dönüştüren bir fonksiyondur. Tepe biçimindeki bir mutlak değer fonksiyonunun nitel özelliklerini, tepe noktasında birleşen iki doğrusal kol belirlemektedir. Bu yapı, gerçek sayılar doğrusu üzerindeki simetriyi, uç değerleri ve artma ya da azalma aralıklarını iki doğrusal kolun eğiminden okumaya olanak vermektedir. Ancak gerçek sayılardaki bu iki kollu grafik modeli, mutlak değer kavramının matematikteki bütün uzantılarını tek başına göstermemektedir.[7]

Karmaşık sayılarda, gerçek ve sanal kısımlardan oluşan biçimindeki bir sayı için mutlak değer, karmaşık modül (İng: "complex modulus") adını almakta ve eşitliğiyle tanımlanmaktadır.[7] Böylece dikey çizgi gösterimi karmaşık sayılarda da büyüklük ölçmeyi sürdürmektedir. Fakat bu uzantının tanım kümesi karmaşık sayılardır ve gerçek sayı doğrusu üzerindeki V grafiğiyle aynı değildir.

Rastgele Yazıya Git
0
Alt Başlıklar
Makale Sonrası

Bu makale üzerine konuşmaya devam et

Topluluk sohbetine katıl, yorum bırak veya ayrıntılı bir soru sor.

Bilimsel bir hata mı gördün?
Bu Makale Sana Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem!
    Muhteşem!
    0
  • Tebrikler!
    Tebrikler!
    0
  • Bilim Budur!
    Bilim Budur!
    0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel!
    Mmm... Çok sapyoseksüel!
    0
  • Güldürdü
    Güldürdü
    0
  • İnanılmaz
    İnanılmaz
    0
  • Umut Verici!
    Umut Verici!
    0
  • Merak Uyandırıcı!
    Merak Uyandırıcı!
    0
  • Üzücü!
    Üzücü!
    0
  • Grrr... *@$#
    Grrr... *@$#
    0
  • İğrenç!
    İğrenç!
    0
  • Korkutucu!
    Korkutucu!
    0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^abStrang, G. ve Herman, E.. Calculus Volume 1: 1.1 Review Of Functions. Openstax, Rice University. (1 Ocak 2016). Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: OpenStax | Arşiv Bağlantısı
  • ^abMayer, R.. 6.1 Absolute Value. Math 111 Ders Notları. Reed College. (1 Ocak 2007). Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: Reed College | Arşiv Bağlantısı
  • ^abStitz, C. ve Zeager, J.. Precalculus: 1.3 Absolute Value Functions. Yazar Yayını, S. 74-83, Lamar University Nüshası. (1 Ocak 2017). Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: Lamar University | Arşiv Bağlantısı
  • ^abWright, R.. 0-06 Graph Absolute Value Functions And Transformations. Algebra 2. Andrews University. (1 Ocak 2022). Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: Andrews University | Arşiv Bağlantısı
  • ^abAbramson, J.. Precalculus 2E: 1.6 Absolute Value Functions. Openstax, Rice University. (1 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: OpenStax | Arşiv Bağlantısı
  • ^abWong, A.. Foundational Mathematics For Corequisite Courses: Succeeding At College Mathematics, 27.5 Going Deeper: The Absolute Value Function. Yazarın Açık Kitabı. Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: Nevada State College kitap sitesi | Arşiv Bağlantısı
  • ^abWeisstein, E. W.. Absolute Value. Mathworld-A Wolfram Web Resource. Wolfram Research. Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: Wolfram MathWorld | Arşiv Bağlantısı
  • ^Strang, G.. Calculus: Chapter 2, Derivatives, 2.7 Continuous Functions. Mit Opencourseware, Res.18-001 Kitabı, S. 132-134. Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: MIT OpenCourseWare | Arşiv Bağlantısı
  • ^Altarawneh, A. F. ve Alkhateeb, M. A.. Common Misconceptions About Absolute Value And Related Thinking Strategies. Journal Of Curriculum Studies Research, 6(2), 215-233. Doi:10.46303/Jcsr.2024.19. (1 Ocak 2024). Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: Journal of Curriculum Studies Research | Arşiv Bağlantısı
  • ^abMiller, J.. Earliest Uses Of Function Symbols: Absolute Value Function. Mactutor History Of Mathematics, University Of St Andrews. Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: MacTutor | Arşiv Bağlantısı
  • ^abWeierstrass, K.. Zur Theorie Der Potenzreihen. Mathematische Werke, Cilt I, 67-74. Berlin: Mayer & Müller. (1 Ocak 1894). Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: Internet Archive, University of Toronto nüshası | Arşiv Bağlantısı
  • ^abRMIT University Library. Absolute Value Functions. Learning Lab. Rmit University. Alındığı Tarih: 3 Kasım 2026. Alındığı Yer: RMIT University Learning Lab | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?

Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 07.11.2026 12:57:32 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/24109

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.

Keşfetmeye Devam Et