İçerikler - Sayfa 677

Şüphesiz ki günlük hayatta bazı şeyleri unutmak, birçoğumuzun sorunu. Veya hemen hepimiz yeni bir dil öğrenmeyi isteriz; en nihayetinde fazladan dil bilmek hayatınıza fazlasıyla değer katar. Ancak dil öğrenmeyi her ne kadar arzulasak da, eğitim koşullarımız, maddi sıkıntılar veya zaman kısıtı gibi birçok nedenden dolayı bunu başarmak her zaman mümkün olmaz.

Unutkanlık ve öğrenme ile ilgili sorunlar çeken çoğu insanın ortak noktası, bir şeyleri hatırlamak veya ezberlemek konusunda zorluk çekmeleridir. Popüler kültürde Sherlock Holmes gibi karakterler aracılığıyla popülerleştirilen ve bugüne kadar hafıza yarışmaları kazananlarının sıklıkla başvurduklarını söyledikleri, hatırlamak istediğiniz nesneler ile iyi bildiğiniz bir evin ya da mekanın farklı kısımlarını ilişkilendirme üzerine kurulu Hafıza Sarayı yöntemi, size bu konularda yardımcı olabilir.

Helyum çekirdeğinin boyutu, içinde bir elektronun daha ağır kuzeni olan muon ile yer değiştirdiği egzotik helyum atomları kullanılarak ölçüldü. Bu bulgu, protonun yarıçapına yönelik on yıllık bir bilmeceyi açıklığa kavuşturuyor.

Helyum, evrende hidrojenden sonraki en yaygın elementtir. Helyumun en yaygın izotopu olan Helyum-4, α parçacığı (alfa parçacığı) olarak da adlandırılır ve çekirdeğinde iki proton ve iki nötron barındırır. Bu parçacık diğer hafif çekirdeklere göre daha yoğundur. Örneğin, hidrojenin izotopu olan ve çekirdeğinde yalnızca bir proton ve bir nötron barındıran döteryum atomundan %20 daha küçüktür. Alfa parçacığının gerçek boyutu, protonun yarıçapının sanılanın aksine çok daha küçük olduğunu öne süren on yıllık bir deney nedeniyle, özellikle ilgi çekicidir. Bu sonuç parçacık fiziği içerisinde değerlendirilen standart modeldeki kayıp parçalar hakkında daha fazla spekülasyon oluşmasına neden oldu. Krauth ve arkadaşları, Nature'da bu tür açıklamaları çok fazla sınırlandıran ve nükleer yapı teorisi için bir kıstas oluşturan alfa parçacığının boyutu ile ilgili bir tespit yapıyor.^[1]

Geldi, geliyor, başladı derken, elektrikli scooterlar yolların artık bir unsuru haline geldi bile! Aslında önce İngilizce bir cümleyi Türkçe ek ile birlikte kullanmak yerine, gelin e-scooter kelimesinin Türkçe karşılığının ne olabileceği konusuna birlikte biraz kafa yoralım.

İngilizcedeki "-er" eki, bir fiilin sonuna geldiğinde, o fiili yerine getiren kişi ya da nesnenin adı yapar. Örneğin "play" oyun manasında iken "player" kelimesi "oyuncu" ya da "oynatıcı" manasına gelir. O sebeple scooter kelimesini "scoot" ve "-er" olarak ikiye ayıralım. Sonrasında "scoot" fiilinin ne anlama geldiğine bakalım. "Scoot" fiili "acele ile kaçmak" demek. Aynı zamanda "tabanları yağlamak" deyimi için de kullanan bir terim.

Ölüm, insanlık olarak, en ciddiye aldığımız konulardan biridir. Buna bağlı olarak birçok kültür ve toplum, ölüme yönelik farklı türden yaklaşımlar geliştirmiş ve açıklamalar sunmaya çalışmıştır. Dolayısıyla ölüm gibi ağır bir konunun felsefi olarak kapsamlı bir incelemeye tabi tutulması ve bu sırada birçok açıdan dikkat çekici soruları da beraberinde getirmesi oldukça anlaşılırdır.

Ölüm, (en azından şu an için) kaçma şansımız olmayan bir "şey"dir. Onu bireysel olarak deneyimler ve başkasına devredemeyiz. Ölümü bir "deneyim" olarak niteledik; fakat ölümün bir deneyim olup olmadığı da aslında pek açık değildir; çünkü ölüm, bir anlamda, bu dünyanın ve dolayısıyla tüm deneyimlerimizin sonu anlamına gelir. Bu sebeple de onu deneyimlediğimizi söylemek ve bir deneyimi tasvir ettiğimiz gibi tasvir etmek epey zordur.

Stockholm'de bulunan Paleogenetik Merkezi'ndeki araştırmacılar liderliğindeki bir uluslararası ekip, 1,2 milyon yıl öncesine tarihlenen mamut kalıntılarının DNA dizilimini gerçekleştirdi. Yapılan analizler, son buzul çağında Kuzey Amerika’da yaşamış olan Kolombiya mamutunun, yünlü mamut ve onun soyundan bir başka mamutun melezi olduğunu gösteriyor. Çalışma, ayrıca mamutların soğuk iklime ne zaman ve ne kadar hızlı adapte olduklarına dair yeni bulgular sağlıyor. Bu bulgular, 17 Şubat 2021 tarihinde Nature dergisinde yayımlandı ve yazarlar arasında Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nden Ekin Sağlıcan, Fatma Rabia Fidan ve Mehmet Somel de var.^[1]

Yaklaşık bir milyon yıl önce, henüz evrimleşmemiş oldukları için, Kolombiya mamutları ve yünlü mamutlar yaşamıyordu. Bu dönem, ataları olan antik bozkır mamutunun yaşadığı dönemdi. Araştırmacılar, 700 bin ila 1,2 milyon yıl boyunca Sibirya’nın donmuş tabakasında gömülü kalmış mamut dişlerinden elde edilen DNA'yı kullanarak, üç antik mamutun genomlarını analiz etmeyi başardılar. Bu çalışma, DNA'nın milyon yıllık numunelerden dizilendiği ve doğrulandığı ilk çalışmaydı ve DNA’nın numunelerden çıkarılması oldukça zorlayıcıydı. Bilim insanları, numunelerin oldukça az DNA içerdiğini ve numunelerde kalan DNA'nın çok küçük parçalara ayrılmış olduğunu tespit etti.