Stres, organizmanın çevresel tehditlere karşı hayatta kalma tepkilerini düzenleyen temel bir fizyolojik mekanizma olarak evrimleşmiştir. Ancak modern yaşam koşullarında stres tepkisi sürekli aktive hâle geldiğinde kardiyovasküler sistem, bağışıklık yanıtları ve sindirim sistemi üzerinde uzun vadeli olumsuz etkiler yaratmakta, böylece organizmanın sağlığı üzerinde ciddi yük oluşturmaktadır.

Bu yazıda, Robert M. Sapolsky’nin Zebralar Neden Ülser Olmaz? (İng: "Why Zebras don’t Get Ulcers?") adlı çalışmasından hareketle stresin kısa süreli ve adaptif işlevleri ile kronikleştiğinde yol açtığı zararlar arasındaki fark ele alınacaktır. Sapolsky, zebra örneği üzerinden kısa süreli ve geçici fiziksel tehditlere verilen stres yanıtları ile uzun süre devam eden stres aktivasyonu arasındaki farkı vurgular.

Adı pek fazla duyulmayan bu yeşil parlamalar oldukça nadir görülen, optik sebeplerden kaynaklı bir doğa olayıdır. Özellikle gün doğumu ve gün batımında Güneş diskinin üzerinde görünür. Sıklıkla görünmemesinin sebebi ise bu doğa olayının bazı özel koşullara bağlı olmasıdır.

Güneş'ten aldığımız beyaz ışık, her dalga boyundan ışığı içerisinde barındırır. Atmosferimizden geçen bu beyaz ışığın içerisindeki farklı dalga boyuna sahip ışıkların her biri atmosferde farklı açılarla kırılır. Bazıları atmosferin yapısından ötürü soğurulur veya saçılır. Gökyüzünün mavi görünmesinin sebebi de mavi ışığın atmosferimizde oldukça fazla saçılmasından kaynaklanır.

Hanoi kuleleri, 1883 yılında E. Lucas tarafından icat edilmiş bir bulmacadır. Bu bulmacadaki amaç; sol tarafta üst üste duran diskleri, her seferinde bir disk hareket ettirmek kaydıyla, sağ tarafa taşımaktır. Bu sırada hiçbir disk, kendinden küçük olanın üstüne konulamaz. Amaç, mümkün olan en az hamle sayısıyla oyunu tamamlamaktır. Disk sayısı arttıkça minimum hamle sayısı da değişmektedir.

Hanoi kulelerinin çözümü için en basitten ilerleyelim ve yalnızca bir disk olduğunu düşünelim. Bu durumda yalnızca bir hamlede bu diski sağ tarafa alarak problemi çözebiliyoruz. Peki iki disk olduğu durumda ne oluyor? Amacımız, sağ tarafa bu iki diski almak. Eğer küçük olanı sağ tarafa koyarsam bu durumda büyük olanı ortaya koymak durumunda kalırım, bu da işleri uzatır. Oysa ki ben, en büyük olan diski sağ tarafa koymayı hedefliyorum. Bu durumda küçük diski ortaya koyar, ardından büyük olanı sağa koyar, ardından da ortaya koyduğum küçük diski, sağda bekleyen büyük diskin üstüne koyarım. Böylelikle üç hamlede problem çözülmüş olur. Bir disk için bir hamle, iki disk için üç hamle yeterli oldu.

Dinler; genel olarak toplumsal düzeni, insan ilişkilerini, demografik yapıyı ve bazen de insan sağlığını korumak ve sürdürülebilir hale getirmek için inanan insanların yaşam tarzlarına ve kültürlerine yönelik bazı kurallar koyar. Bu kurallar kişinin cinsel yönelimi ya da kimliği gibi bireysel konularda olabileceği gibi toplu halde ibadet etme veya bazı davranışlardan kaçınma gibi toplumsal konularda da olabilir. İnsanların günlük yaşamlarını önemli ölçüde etkileyebilen bu dini kurallar, insanın nasıl besleneceği ve hangi gıdaları tüketeceği gibi konularda da bazı kısıtlamalara gider. Gelin, özellikle İslam ve Yahudilik dinlerinde kesinlikle yasaklanıp "terefa" ya da "haram" şeklinde nitelenen domuz eti ve ürünlerinin yasaklı tarihine biraz daha yakından bakalım.^[1]

Yahudilikte "temiz", "yenmesinde sakınca olmayan" besinler koşer (İng: "kosher") olarak adlandır. "Terefa" terimi ise koşer olmayan besinleri tanımlamak için İslam dinindeki "caiz" ifadesinin karşılığı olarak kullanılır. Bu yeme-içme kuralları "kaşerut" olarak da tanımlanan, Levikitus Kitabı'nın 11. bölümünde yer alır ve buna göre domuz eti ürünlerinin terefa sayılmasının nedeni domuzların geviş getirmemesine bağlanır.^[2]

Teknolojisi savaşlarda ve hastanelerde kullanılıyor; hizmetleri hem ölümlere hem de hayat kurtaran tedavilere yardımcı oluyor. Yöneticileri ise, kime sorduğunuza bağlı olarak, ya Batı demokrasisini çökertmeye ya da onu kurtarmaya çalışıyor.

Müşterileri arasında gezegenin en gizli örgütlerinden bazılarının yanı sıra en sevilen kurumların da bulunduğu Amerikan veri analitiği şirketi Palantir Technologies'in (kısaca Palantir) çelişkilerle dolu dünyasına hoş geldiniz.