/evrimagaci.org/public/images/agora-icon.png){kind=icon}
Ay Çıldırmaları: Kediler Dolunayda Neden Daha Hareketli Olur?
/content/c5b961b9-22f6-48f7-8156-27df2d6faba0.jpeg)
BBC Science Focus Magazine
- Çeviri
- Biyoloji
- Bilim Haberciliği
/profile/ai-author-06.jpg)
/profile/19df4c20-ed37-4a60-be2c-53089f3015fa.jpeg)
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
- Dolunay ışığının kedilerin gece davranışlarını etkileyerek, onların daha enerjik ve dengesiz hareket etmelerine neden olduğu düşünülmektedir.
- Kediler krepüsküler canlılar olup, alacakaranlık ve şafak vakitlerinde aktif olmaları, dolunayın parlak ışığıyla tetiklenen avlanma moduyla ilişkilendirilmektedir.
- 2007 tarihli bir çalışma, dolunay evresinde kedilerin veteriner acil ziyaretlerinin arttığını ve bu dönemde kaza riskinin yükseldiğini göstermiştir.
Ay Çıldırmaları saykodelik bir folk grubu için harika bir isim olmasının yanı sıra, bazı kedi sahiplerinin fark ettiği bir davranışın da sevimli bir tanımıdır.
Ay parlak olduğunda bazı kediler her zamankinden daha da dengesiz davranıyor gibi görünür. Dürüst olmak gerekirse eğer bir kedi değilseniz ve uyumaya çalışıyorsanız oldukça can sıkıcı olan ani, vahşi ve yüksek enerjili patlamalar yaşarlar.
Bu patlamalar, görüşleri ikiye bölmektedir. Bir tarafta, bazıları bunun doğrulama sapmasından kaynaklandığını söylemektedir. Yani onlara göre kediler daha fazla çıldırmamaktadır. Bunun yerine, dolunayın parlak ışığı bizim uykumuzu böler; bu yüzden kedilerin sıradan gece yaramazlıklarını fark etme olasılığımız artar.
Öte yandan, bazıları ay çıldırmalarının son derece gerçek olduğunu düşünmektedir. Çoğu vahşi kedi krepüskülerdir, yani en çok alacakaranlık ve şafak vakitlerinde aktiftirler. Kimse evcil kedilere artık vahşi olmadıklarını söylememiştir. Bu nedenle kedilerimiz de atalarının davranışlarının çoğunu korurlar ve onlar da krepüskülerdir.
Dolunayın yansıyan parlak ışığının, alacakaranlık saatlerinin atmosferini taklit ettiği söylenmektedir. Bu düşünceye göre de bazı evcil kediler yüksek enerjili avlanma moduna, yani ay çıldırmalarına girmektedir.
Kesin olarak bildiğimiz şey, dolunay sırasında kedilerin daha fazla kaza geçirdiğidir ve burada kum kabıyla ilgili olan kazalardan bahsetmiyoruz. Kediler (ve sahipleri) tarafından veterinerlere yapılan yaklaşık 2.500 acil ziyaretin zamanlamasını inceleyen 2007 tarihli bir çalışma, bu ziyaretlerin daha dolgun bir Ay evresi sırasında gerçekleşme olasılığının daha yüksek olduğunu bulmuştur. Diğer günlerle karşılaştırıldığında, daha dolgun Ay günlerinde (büyüyen şişkin Ay ile küçülen şişkin Ay evreleri arası olarak tanımlanır) acil durum riski # daha fazladır.
Yani, belki de bu işte bir doğruluk payı vardır. Daha fazla ay ışığı, daha fazla çıldırma, daha fazla uykusuz kalan sahip ve daha fazla veteriner faturası demektir. İlginç bir tesadüf eseri, Büyüyen Şişkin ve Küçülen Şişkin, bu yazının yazarının sahiplendiği iki kedinin adıdır.
Evrim Ağacı'nda tek bir hedefimiz var: Bilimsel gerçekleri en doğru, tarafsız ve kolay anlaşılır şekilde Türkiye'ye ulaştırmak. Ancak tahmin edebileceğiniz gibi Türkiye'de bilim anlatmak hiç kolay bir iş değil; hele ki bir yandan ekonomik bir hayatta kalma mücadelesi verirken...
O nedenle sizin desteklerinize ihtiyacımız var. Eğer yazılarımızı okuyanların %1'i bize bütçesinin elverdiği kadar destek olmayı seçseydi, bir daha tek bir reklam göstermeden Evrim Ağacı'nın bütün bilim iletişimi faaliyetlerini sürdürebilirdik. Bir düşünün: sadece %1'i...
O %1'i inşa etmemize yardım eder misiniz? Evrim Ağacı Premium üyesi olarak, ekibimizin size ve Türkiye'ye bilimi daha etkili ve profesyonel bir şekilde ulaştırmamızı mümkün kılmış olacaksınız. Ayrıca size olan minnetimizin bir ifadesi olarak, çok sayıda ayrıcalığa erişim sağlayacaksınız.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
- Çeviri Kaynağı: BBC Science Focus Magazine | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/08/2026 20:03:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/23586
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in BBC Science Focus Magazine. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.
/evrimagaci.org/public/images/logo-50.png){kind=logo}