Evrim Ağacı Logo
Evrim Ağacı
Karanlığı bilimle fethet!
Güneş Altında Beyaz mı Giymek Gerekir, Siyah mı?
Güneş Altında Beyaz mı Giymek Gerekir, Siyah mı?

Yaz sıcağında beyaz giymenin avantajlı olduğu yaygın olarak bilinir. Çünkü "beyaz" dediğimiz şey, ışığın bütün dalga boylarının yansıtılması sonucu oluşan renktir (daha doğrusu beynimiz, bütün dalga boylarını aynı anda alması hâlinde bu sinyali "beyaz" olarak yorumlar). Eğer beyaz renkli cisimler üzerlerine düşen bütün ışığı yansıtıyorsa, o zaman elektromanyetik spektrumun daha geniş bir aralığını bizden uzak tutuyorlar demektir. O zaman Güneş altına çıktığımız sıcak havalarda beyaz giyersek, daha kolay serinleriz. Öyle değil mi?

Bir grup diğer insana göre cevap, "hayır".[1][2] Kuzey Afrika çöllerinde yaşayan Bedeviler'i düşünün. Eğer beyaz renk avantajlı olsaydı, "çölde yaşayanlar" anlamına gelen Bedeviler çoğunlukla siyah giyerler miydi? Benzer şekilde, onların güttüğü keçiler neden siyah kıllı olacak biçimde evrimleşmiş olsun? Bu o kadar ilginç bir soru ki 1980 yılında Nature dergisinde bu konuda "Sıcak Çöllerde Yaşayan Bedeviler Neden Siyah Cübbeler Giyiyor?" başlıklı bir makale bile yayınlandı![3]

59
Paylaş
Dünyada Kaç Kuş Türü Var? Kuş Türlerine Yönelik Farklı Listeler, Biyoçeşitlilik Miktarında Neden Hemfikir Olamıyor?
Dünyada Kaç Kuş Türü Var? Kuş Türlerine Yönelik Farklı Listeler, Biyoçeşitlilik Miktarında Neden Hemfikir Olamıyor?

Dünyada kaç kuş türü vardır? Kimin saydığına bağlı. Sayı, 10.000 kadar düşük veya 18.000 kadar yüksek olabilir. Tür listelerini standart hale getirmek zordur; çünkü "tür" kavramının kendisi biraz belirsizdir.

Bu sayı önemlidir, çünkü biyoçeşitliliği korumak, her şeyden önce hangi çeşitliliğin var olduğunu bilmeyi gerektirir. Bu nedenle, Utah Üniversitesi Biyoloji Bilimleri'nde doktora adayı Monte Neate-Clegg liderliğindeki biyologlar, listelerin nasıl farklı olduğunu ve nedenini bulmak için dünya çapında 4 ana kuş türü listesini karşılaştırmaya koyuldular. Global Ecology and Biogeography dergisinde yayınladıkları makalenin sonuçlarına göre, listelerin çoğu kuş üzerinde aynı fikirde; ancak Dünya'nın bazı bölgelerindeki anlaşmazlıkların sebebi, koruma ekologları tarafından bazı türlerin gözden kaçırılması olabilir.[1] Neate-Clegg şöyle diyor:

17
Paylaş
Jüpiter'in X-Işını Auroralarına Sebep Olan Gizem Çözüldü!
Jüpiter'in X-Işını Auroralarına Sebep Olan Gizem Çözüldü!

Gökbilimciler, Jüpiter'in muhteşem X-ışını auroralarının emisyonunu onlarca yıldır incelemekteler. Bu auroraların X-ışını renkleri, Jüpiter'in atmosferine çarpan iyon adı verilen elektrik yüklü parçacıklar tarafından tetiklendiklerini göstermektedir. Ancak gökbilimciler, iyonların ilk etapta atmosfere nasıl ulaşabildiklerine dair hiçbir fikre sahip değillerdi.

Şimdiyse, ilk defa, iyonların Jüpiter'in manyetik alanında atmosfere doğru elektromanyetik dalgalarda gezindiğini gözlemlediler. Önemli ipuçları, Avrupa Uzay Ajansı'nın (İng: European Space Agency) XMM-Newton Teleskobu ve NASA'nın Juno uzay sondasından alınan yeni bir veri analizinden geldi.

21
Paylaş
Ngogo Şempanze Kabilesi: 200'den Fazla Üyeye Sahip Dünya'nın En Büyük Maymun Kabilesi Nasıl Yönetiliyor?
Ngogo Şempanze Kabilesi: 200'den Fazla Üyeye Sahip Dünya'nın En Büyük Maymun Kabilesi Nasıl Yönetiliyor?

Maymunlar, özellikle de şempanzeleri incelemek günümüzde gerek davranışsal gerekse fizyolojik olarak insanları daha detaylı anlamamıza ve belirli davranışsal örüntüleri keşfetmemize hep sağlam bir ön ayak olmuştur. Tabii evrim ağacında primatlar olarak bize en yakın canlı türünün kendimiz hakkında pek çok keşif yapmamızı sağlaması pek şaşırtıcı gelmemeli. Örneğin şempanzelerin oldukça sosyal hayvanlar olduklarını ve oldukça kompleks hiyerarşilere dayalı pek çok üyeyi içeren koloniler oluşturduklarını biliyoruz. Peki bu “kabilelerin” eski insan topluluklarıyla kıyaslandığında genel benzerlikleri, farklılıkları ve kısıtlayıcı faktörleri nelerdir?

İlk olarak herhangi bir şempanze topluluğunun ana etmenlerini anlamakta fayda var. Her ne kadar şempanzeler oldukça sosyal ve zeki canlılar olsalar da oluşturdukları kabileleri tek bir şempanze topluluğundan ziyade çeşitli sebeplerle sürekli ayrılıp birleşen minik şempanze gruplarının birleşimi olarak düşünmekte fayda var. Örneğin 50 üyeye sahip bir kabilenin tamamen erkeklerden oluşan 5-6 üyelik bir "göçebe" keşif-avlanma grubuna sahip olması oldukça sıradan bir olaydır. Bu tarz geçici ve parçalanabilir minik gruplar (ileride değineceğimiz yetişkin bir anne ve çocuğu dışında) genellikle bir bölgeye bağlı ve "dominant" erkek tarafından yönetilen bir kabilenin üyesidirler. Ancak gruptan tamamen ayrılmış, kabileler arasında taraf değiştiren ve başka kabilelere göç eden bireysel hareketlilikler de çok sık görülmese bile oldukça olağandır.

24
Paylaş
Paraceratherium linxiaense: Günümüzden 30 Milyon Yıl Önce, Çin'de, Zürafadan Daha Uzun Gergedanlar Yaşıyordu!
Paraceratherium linxiaense: Günümüzden 30 Milyon Yıl Önce, Çin'de, Zürafadan Daha Uzun Gergedanlar Yaşıyordu!

Heybetli Himalayaların istikametinde yer alan ve kayalıklı bir bozkır arazi olan günümüzün Tibet Platosu, gökyüzüne doğru uzanır. Ancak 26,5 milyon yıl önce, bu bölgenin bazı kısımları nemli ormanlık alanlarla doluydu ve orası da gökyüzüne uzanan başka bir türe, karada yürüyen en büyük memelilerden birisine ev sahipliği yapmaktaydı.

17 Haziran 2021’de Communications Biology adlı bilim dergisinde tanıtılan bu yeni keşfedilmiş hayvan, Paraceratherium linxiaense olarak adlandırılmaktadır ve günümüzdeki gergedanların soyu tükenmiş bir kuzenidir.[1] Bu devasa tür, 24 ton ağırlığa kadar ulaşabilmekteydi ve günümüzdeki Afrika fillerinden dört kat daha ağırlardı. Sadece kafatası bile 91 santimden daha uzundu.

26
Paylaş