Evrim Ağacı Logo
Evrim Ağacı
Karanlığı bilimle fethet!
Ersin Kara
ÇevirenDilbilim4 dk.
Çoklu Etnolekt: Göçler, Dili Nasıl Değiştiriyor?
Çoklu Etnolekt: Göçler, Dili Nasıl Değiştiriyor?

Dillerin hikayesi, büyük oranda bir yok oluş hikayesidir. Şehirleşme, küreselleşme ve uluslararası medyanın her geçen gün daha fazla insana "büyük" dilleri öğrenmeye ittiğinden, bir asır içinde sadece birkaç yüz dilin varlığını sürdüreceği tahmin ediliyor. Yine de, dillerin kaybolmasına eğilim baskın olsa da, dünyanın her yanından şehirlerde ilginç yeni lehçeler ortaya çıkıyor ve bunun öncüleri genç insanlardır (özellikle de çocuk mülteciler). Avrupa’ya doğru gelen bu büyük göç dalgasının en şaşırtıcı sonuçlarından biri de aslında gelecekte ortaya çıkabilecek olan yeni konuşma yolları.

Bunu anlamak için, 2015 senesinde Suriye ve başka yerlerden 1.5 milyon sığınmacı başvurusu alacağı beklenilen ve ayrıca büyük ve yerleşmiş bir Türk göçmen popülasyonuna da ev sahipliği yapan Almanya’yı ele alalım. Eğer bir yetişkin Almanya’ya göç ederse, Almancası her zaman kusurlu kalacaktır. Sizi çatalların dişil, kaşıkların eril ve bıçakların nötr olduğunu hatırlamaya zorlayan Almanca gibi bir dil, gençliğinden sonra öğrenen kimselerin iyi konuşamayacağı şekilde tasarlanmıştır. Öte yandan o göçmenin çocuğu, anadili Almanca olanların arasında büyüyeceğinden, mükemmel bir şekilde Almanca konuşabilir. Ama başka bir şekilde de konuşabilir.

15
Paylaş
Uchuu Evren Simülasyonu: Bugüne Kadar Geliştirilmiş En Büyük Evren Simülasyonu ile Ücretsiz Bir Şekilde Oynayabilirsiniz!
Uchuu Evren Simülasyonu: Bugüne Kadar Geliştirilmiş En Büyük Evren Simülasyonu ile Ücretsiz Bir Şekilde Oynayabilirsiniz!

Size keşfetmeniz için "bütün dünyayı" veren bilgisayar oyunlarını unutun. Dünyanın farklı farklı yerlerinden insanlardan oluşan bir araştırmacı ekip, Uchuu adında devasa bir sanal evren oluşturdu ve bu evreni buluta aktararak, isteyen herkese ücretsiz bir şekilde ulaşılabilir hale getirdi!

"Evren" (Jap: "Uchuu") adı verilen bu simülasyon, şu ana kadar yapılmış en büyük ve en gerçekçi evren simülasyonu (2014 yılında bir diğer hiper-gerçekçi simülasyonu size tanıtmıştık). Uchuu simülasyonu eşi benzeri görülmemiş bir şekilde 9.63 milyar ışık yılı çapında, 2.1 trilyon tane parçacıktan oluşuyor. Karşılaştıracak olursak bu, Dünya ile gözlemlenmiş en uzak galaksiler arasındaki mesafenin yaklaşık dörtte üçü! Uchuu, evrenin evrimini bugüne kadar hayali bile edilememiş boyutlarda ve detayla açığa çıkarabiliyor.

31
Paylaş
AAVE (Afrikalı Amerikalı Yerel İngilizcesi) Nedir? Irkçılık ve Kültür Yağmacılığı ile İlişkisi Nedir?
AAVE (Afrikalı Amerikalı Yerel İngilizcesi) Nedir? Irkçılık ve Kültür Yağmacılığı ile İlişkisi Nedir?

Kısaca AAVE denen Afrikalı Amerikalı Yerel İngilizcesi (bazen Siyahi Yerel İngilizcesi ya da BVE olarak da anılır), transatlantik köle ticaretinin bir sonucu olarak ortaya çıkan bir İngilizce ağzıdır. Ağız kelimesi, bu bağlamda dilbilimsel anlamı ile kullanılmaktadır ve bir ülkenin belirli bir bölgesi ya da grubuna özgü bir dil biçimi anlamına gelmektedir. Bir topluluğa ait olan bu ağzın kökeni üzerine yapılan tartışmalar, bir uzlaşmaya varılmadan devam etmektedir. Ortaya iki hipotez atılmıştır:

Kreol; adını köle ticaretinin yol açtığı Haiti kreolünden alan, bir Avrupa dilinin özellikle de Batı Hint Adaları'ndaki kölelerin yerli dilleri ile karşılaşması sonucu ortaya çıkan "dile" verilen addır. Kreolizasyon, yaygın gözlenen bir süreçtir ve farklı diller konuşan bir grup insanın ortak bir iletişim yolu ihtiyacından doğar. Bu yüzden de daha çok kölelerin sık bulundukları ortamlarda oluşan kreoller, ataları olan hiçbir dile genelde anlaşılacak kadar benzemez. Örneğin Güney Carolina kreolu "Gullah" aslen İngilizceden türediği halde, biri İngilizce bilse bile bu kreolu anlayamaz. Bunlara karşın, kreol hipotezi bazıları tarafından Amerika'da tam gelişmiş bir kreolun gelişmesi için uygun koşulların olmaması gerekçesi ile eleştirilmiştir.

15
Paylaş
Nanoteknoloji, Mesane Kanseriyle Savaşta Etkili Bir Silah Olabilir!
Nanoteknoloji, Mesane Kanseriyle Savaşta Etkili Bir Silah Olabilir!

Nano ölçekli cihazlar, insan hücrelerinden yüz ila on bin kat daha küçüktür. Enzimler ve reseptörler gibi büyük biyolojik moleküllere ("biyomoleküller") boyut olarak benzerler. Örnek olarak, kırmızı kan hücrelerinde oksijen taşıyan molekül olan hemoglobin, yaklaşık 5 nanometre çapındadır. 50 nanometreden küçük nano ölçekli cihazlar çoğu hücreye kolayca girebilirken, 20 nanometreden küçük olanlar vücutta dolaşırken kan damarlarından dışarı çıkabilir. Küçük boyutları nedeniyle, nano ölçekli cihazlar, hem yüzeydeki hem de hücre içindeki biyomoleküllerle kolayca etkileşime girebilir. Vücudun pek çok bölgesine erişim sağlayarak, hastalıkları tespit etme ve şimdiye kadar hayal edilmemiş şekillerde tedavi sunma potansiyeline sahipler.

Yaşam için gerekli olanlar ve kansere yol açanlar da dahil olmak üzere biyolojik süreçler, nano ölçekte gerçekleşir. Bu nedenle, aslında, çok sayıda biyolojik nano makineden oluşuyoruz. Nanoteknoloji, araştırmacılara makromolekülleri gerçek zamanlı olarak ve kanser ilerlemesinin en erken aşamalarında inceleme ve manipüle etme fırsatı sunar.

15
Paylaş
Değer-Eylem Tutarsızlığı: İnsanlar Neden İnandıkları Değerlere Göre Hareket Etmezler?
Değer-Eylem Tutarsızlığı: İnsanlar Neden İnandıkları Değerlere Göre Hareket Etmezler?

Değer-Eylem Tutarsızlığı, insanların inançlarına ters düşecek şekilde davranmalarını içeren bir fenomendir. Yani insanlar, değerlerini desteklemeyen veya değerlerine ters düşen bir eylemde bulunduklarında, Değer-Eylem Tutarsızlığına kapılırlar. Örneğin birçok insan çevresel sorunlarla ilgilenmelerine rağmen, sorunları çözecek eylemlerde bulunmaz, yani Değer-Eylem Tutarsızlığı gösterirler.

Değer-Eylem Tutarsızlığı, yaygın bir fenomendir ve birçok alanda önemli etkileri vardır. Bu nedenle anlaşılması önemlidir. Bu makalede Değer-Eylem Tutarsızlığının ne olduğunu ve gereken durumlarda nasıl azaltılabileceğini öğreneceksiniz.

27
Paylaş