Otizmli birini düşündüğünüzde, aklınıza ne geliyor? Doğuştan gelen, sanatsal bir yetenek veya olağanüstü bir hafıza gibi özel yeteneklere veya benzersiz becerilere sahip biri olabilir. Ayrıca mühendislik veya matematikte gelişmiş yetenekleri olan ya da ayrıntılara daha fazla odaklanan biri olabilir.

Tüm bunların nedeni, "otizm salgını" ile ilgili tüm olumsuz hikayelere rağmen, çoğumuzun, otizm spektrum koşullarına sahip kişilerin işyerlerine ve diğer yaşam alanlarına hem teknik ahem de sosyal anlamda bir dizi değerli ve eşsiz beceri/yetenek getirdiğinin farkında olmamızdır.^[1]

Ukrayna'nın kuzeyindeki Çernobil Nükleer Santrali sahası, insanları otuz yıldan fazla bir süredir dışarıda tutan, 2.600 kilometrekarelik bir "dışlama bölgesi" (İng: "exclusion zone") ile çevrilidir. Bunun sebebi, 26 Nisan 1986'da Çernobil'in dört numaralı reaktörünün insan hatası sonucunda eriyerek, çevreye büyük miktarlarda radyoaktif parçacık ve gaz salmış olmasıdır.^[1] Salınan radyasyon, çevreye, Hiroşima'ya atılan atom bombasından 400 kat daha fazla radyoaktivite saçmıştır.^[2] Radyoaktif sızıntı bölgesini içerecek şekilde belirlenen dışlama bölgesi, Çernobil ve civarını her türlü insan etkisinden ve müdahalesinden de korumaktadır.

Bir avuç sanayi bölgesi dışında, dışlama bölgesinin çoğu insan faaliyetlerinden tamamen izole edilmiş hâldedir ve dışarıdan bakıldığında, neredeyse tamamen normal gözükmektedir. Hatta radyasyon seviyelerinin zamanla düştüğü bazı bölgelerde, önemli sayıda bitki ve hayvan geri dönmüştür.

Soğuk Savaş'tan bu yana nükleer silah cephaneliklerinin azaltılmasında kaydedilen ilerlemeye rağmen, dünya genelindeki nükleer savaş başlığı envanteri çok yüksek bir seviyede kalmaya devam etmektedir: 2022'nin başı itibariyle toplamda dokuz ülke, yaklaşık 12.700 adet savaş başlığına sahipti.

Tüm nükleer savaş başlıklarının yaklaşık %90'ı Rusya ve ABD'ye aittir. Bu ülkelerin her ikisinde de yaklaşık 4.000'er adet nükleer başlık bulunmaktadır. Bu iki ülke haricinde kalan ve nükleer silahları olan devletlerin hiçbiri, ulusal güvenliği sağlamak için birkaç yüzden fazla nükleer silaha ihtiyaç duymamaktadır.

Kesmek, "bıçak, makas vb. bir araçla bir şeyi ikiye ayırmak, parçalamak, doğramak" demektir; bunu hepimiz biliriz. Ancak sözlük tanımları, olay ve olguların bilimsel gizeminin üzerini örtebilir: Evet, keskin bir cisim kullanarak, bir nesneyi iki parçaya doğrayabilirsiniz. Üstelik buna izin veren fiziği üstünkörü bir şekilde açıklamanız da pek zor olmaz: Bir cismin üzerine sivri bir cisimle bastırdığınızda, kesilen kesilen maddenin atomları kesen maddenin atomlarına yol verir. Atomların birbirlerine yol vermesi demek, madde içinde bir boşluk oluşması demektir - ki biz bu olayın sonucunda oluşana "kesme eylemi" deriz.

Ancak burada bir sorun var: Eğer birbirine değdiğini düşündüğümüz cisimler, daha önceden detaylıca anlattığımız gibi gerçekte birbirlerine hiç değmiyorlarsa, o zaman bir bıçak, teknik olarak hiç değmediği bir ekmeği nasıl kesebilir? "Kesmek" dediğimiz şey, gerçekte tam olarak nedir?

Diderot Etkisi, tüketicilerin bireysel kimliklerinin satın aldıklarıyla şekillendiğini ve buna bağlı olarak kişinin bir sonraki alacağı ürünlerin de ilk aldıkları tarafından öngörülebileceğini söyleyen sosyal bir olgudur. Bu tanımdan da fark edileceği üzere, Diderot Etkisi'nin temelinde iki düşünce yatar:

Birbirini pozitif olarak bekleyen bu iki düşünce, insanları bir tüketim spiraline sokarak, kontrolsüz bir şekilde ürün satın almalarına neden olur.