İçerikler - Sayfa 46

Kuantum dolanıklık, parçacıkların birbirine ayrılmaz biçimde bağlı olduğu bir durumdur. Bu dolanık durumda, fiziksel olarak birbirlerinden çok uzakta olsalar bile bir parçacığın özellikleri diğerini anında etkiler. Bu fenomen bugüne kadar genellikle, araştırmacıların kuantum bilgisini depolamak ve işlemek için kullanabildiği, sadece birkaç parçacıktan oluşan küçük kuantum sistemlerinde gözlemleniyordu. Rice Üniversitesinden Prof. Dr. Qimiao Si, kuantum dolanıklığı çok daha fazla sayıda parçacıktan oluşan makroskobik sistemlerde anlamak ve uygulamak üzerinde çalışıyor.

Nature Communications dergisinde yakın zamanda yayımlanan bir makalede Si, sadece kuantum malzemelerindeki kuantum dolanıklığın daha iyi anlaşılmasını değil, aynı zamanda makroskobik sistemlerde kuantum dolanıklığın daha kolay kullanılmasını sağlayabilecek bir yöntem tanımladı. Geliştirdiği teori, bunun kuantum malzemelerinin kuantum ışığı ile eşleştirilmesi yoluyla yapılabileceğini öne sürüyor. Fizik ve Astronomi Bölümü'nde Harry C. ve Olga K. Wiess Profesörü ve Ekstrem Kuantum Malzemeleri İttifakı direktörü olan Si, durumu şöyle açıkladı:

İstifçilik, hayvanlar arasında yaygın görülen bir davranıştır. Birçok canlı, kıtlık zamanları için yiyecek saklar. Sincapların yemişleri, orman farelerinin ise tohumları sakladığı zaten bilinen bir gerçektir; ancak ateş karıncalarının (İng: "fire ant") böcek kurutması yapmak için fazla yiyeceklerini yuvalarının en sıcak yerinde depoladığı pek bilinmez. Bazı hayvanlar ise yuvaları için eşya istiflerler. Örneğin dekoratör yengeçler (İng: "decorator crab"), kabuklarını kamufle etmek için deniz yosunu, anemon ve süngerleri toplarken; kemik ev yaban arıları (İng: "bone-house wasp"), yuvalarının girişini kapatmak amacıyla karınca cesetlerini biriktirirler.

Ancak tüm bu ufak tefek birikimler, sakallı akbabaların (Gypaetus barbatus) istifçiliği ile kıyaslandığında oldukça sönük kalmaktadır. Üç metreye varan kanat açıklıklarıyla bu kuşlar, Avrupa'nın en büyük yırtıcı kuşlarından bazılarıdır. Genellikle ömür boyu tek eşli kalırlar ve her yıl uçurumlardaki aynı yuva alanlarına geri dönerler.

Kuzey Amerika'nın kuzeybatı ucunda yer alan Alaska; yaban hayatı, köklü kültürel miras ve yeraltı zenginlikleriyle dolu uçsuz bucaksız bir coğrafyaya uzanıyor. Bu zengin kaynaklar arasında, güneybatı Alaska'daki Kuskokwim Nehri havzasında bulunan Donlin Altın Madeni yer alıyor.

Dünyanın henüz işletilmeyen en büyük altın madenlerinden biri olan bu bölge, devasa bir potansiyele sahiptir. Günümüz fiyatlarıyla 170 milyar dolardan fazla değere sahip olan ve yaklaşık 1.213 ton altın barındırdığı tahmin edilen bu rezervin, bölgenin geleceği için kritik bir öneme sahip olduğunu anlıyoruz.

Warwick Üniversitesi liderliğinde, MIT ve McMaster Üniversitesinden araştırmacıların iş birliğiyle çalışan bir gökbilimci ekibi, yıldızların etrafındaki toz halkalarının özelliklerini kullanarak yeni doğan gezegenlerin kütlelerini tahmin etmek için yeni bir yöntem geliştirdi. The Astrophysical Journal dergisinde yayımlanan bu araştırma, doğrudan görülemeyecek kadar doğdukları ortama gömülmüş gezegenleri bulmak ve karakterize etmek için gökbilimcilere yeni bir yol sunuyor.

Genç yıldızları çevreleyen ve girdap gibi dönen gaz ve toz diskleri, gezegenlerin oluştuğu ortamlardır. ALMA gibi yeni ve güçlü teleskoplar, bu ön gezegen disklerinin birçoğunun çarpıcı halka şeklinde yapılar içerdiğini ortaya koydu. Bu yapıların, disklerin içinde dolanan gezegenlere dair ipuçları barındırdığından uzun zamandır şüpheleniliyordu (ancak bugüne kadar onları yorumlamak için sağlam yöntemler bulunamamıştı). Warwick Üniversitesi Astronomi ve Astrofizik Grubundan doktora öğrencisi ve araştırmanın başyazarı Amena Faruqi durumu şöyle açıkladı:

Yeni bir araştırmaya göre, el yazınızın hızı ve karmaşıklığı beyin sağlığınızın bir göstergesi olabilir. Bilim insanları, bir grup yaşlı yetişkinin farklı zorluk derecelerindeki bir dizi yazma görevini tamamlamasının ardından bu sonuca ulaştılar.

En karmaşık görev olan dikte edilen bir cümleyi yazma söz konusu olduğunda, araştırmacılar çarpıcı bir sonuçla karşılaştılar. Bulgular, el yazısı hızı ve stili ile bilişsel bozukluk (İng: "cognitive impairment") arasında güçlü bir bağlantı olduğunu gösteriyordu. Portekiz'deki Évora Üniversitesinde görev yapan ve araştırmanın kıdemli yazarı olan Dr. Ana Rita Matias, bu durumu şöyle açıkladı: