İçerikler - Sayfa 320

Uzun ömürleri ve yaşa bağlı hastalıklara karşı olağanüstü dirençleri ile bilinen çıplak köstebek fareleri, uzun süredir bilim camiasının dikkatini çekmekteydi. Rochester Üniversitesi'nden araştırmacılar, köstebek faresinde bulunan bir geni normal bir fareye aktararak farenin ömrünü ve direncini arttırmayı başarabildiler!

Köstebek farelerinin vücutları çoğunlukla kılsızdır. Bunun nedeni ise yaşamlarının büyük bir bölümünün yer altında geçmesidir. Güneşe çok fazla maruz kalmadıkları için vücutlarını zararlı ışınlarından korumak adına kıllara ihtiyaç duymazlar.

Sonsuz enerji (veya "sürekli hareket"), bir cismin veya sistemin herhangi bir müdahale olmaksızın sonsuza kadar hareket etmeye devam edebilmesidir. Sonsuz enerji olgusu fiziksel olarak mümkün değildir.

Sürekli/sonsuz hareket makinesi (veya "erke dönergeci") ise, harici bir enerji kaynağı olmaksızın sonsuz iş yapabileceğine inanılan, hipotetik bir makinedir. Sonsuz enerji makineleri (erke dönergeci) imkansızdır; çünkü bu tür bir makine termodinamiğin ya birinci ya ikinci ya da her iki yasasını birden ihlal edecektir.^[1][2]

Farklı isimlerle bilinen astrafobi, şiddetli gök gürültüsü ve şimşek korkusudur. Fobi çocuklarda daha yaygın olarak görülse de yetişkinliğe kadar sürebilir. Nadiren de olsa yetişkinlerde sonradan görülme ihtimali vardır. Astrafobi hayvanları da etkiler. Bu fobiye sahip olan kişiler bir fırtınaya hazırlanırken aşırı endişe veya zayıflatıcı korku hissederler. Takıntılı bir şekilde hava durumu raporlarını izleyebilir veya fırtına sırasında panik atak (yoğun fiziksel semptomlara neden olan anksiyete patlamaları) geçirebilirler.

Diğer fobiler gibi astrafobinin de ana semptomu aşırı korkudur. Pek çok insan, hissettikleri korkunun bir fırtınanın gerçek tehdidiyle orantılı olmadığının farkındadır. Ancak semptomları yönetmek zor olabilir.

Türdiriltimi (İng: "De-extinction") veya "diriltme biyolojisi", soyu tükenmiş türlerin bireylerine (genellikle genetik olarak) benzer canlı organizmaların yeniden oluşturulma sürecini ifade eder. Özellikle kuşlar gibi ekosistemlerde kritik roller üstlenen türlerin neslinin geri döndürülmesi, ekolojik dengeyi sağlama ve doğal yaşamın sürdürülebilirliğini artırma potansiyeli taşımaktadır. Bu çalışmalar, nesli tükenmiş kuş türlerinin genetik materyaliyle modern teknolojinin imkanlarının etkili bir şekilde birleştirilmesiyle gerçekleştirilmektedir. Bu yaklaşım, daha önce denenmemiş alanlara da adım atmayı ifade eder; çünkü kullanılan yöntemler, geleneksel sınırların dışında tamamen yeni ve yenilikçi yaklaşımları içermektedir. Bu yazımızda, özellikle kuşlar perspektifinden türdiriltimi konusunu ayrıntılı bir şekilde ele alacağız.

Türdiriltimi gerçekleştirilirken yapay seçilim yoluyla geri ıslah (İng: "back breeding"), genom düzenlemesi gibi teknikler kullanılır. Ancak bu noktada başka alternatif bir yolda, klonlama tekniğini tercih etmektir. 1990'lı yıllarda koyun Dolly'i üretmek için somatik hücre nükleer transferi (SCNT) isimli yöntem geliştirilmiş ve türdiriltimi çalışmaları yeni bir soluk kazanmıştır. Yakın süreçte, Kuzey Amerika türü olan karaayaklı gelinciklerin (Mustela nigripes) Elizabeth Ann isimli bireyinde başarılı bir klonlama çalışması yapılmıştır. Klonlanan gelincik, yaklaşık 30 yıl önce ölmüş, Willa isimli bireyin bir klonuydu. Willa öldüğü zaman bilim insanlarınca vücudu dondurulmuş ve bu sayede DNA bilgisi korunabilmişti. Bu ve bunun gibi örneklerden de anlayabileceğimiz gibi klonlama tekniği memeliler üzerinde uygulandığında başarılı sonuçlar vermektedir.^[1]

Biyolojik açıdan bakacak olursak, insanların "en evrimleşmiş" ya da "en üstün" tür olduğunu söylemek doğru değildir; çünkü evrim, doğrusal bir süreç değildir. Dallanarak ilerler ve hayatta kalmayı başarabilen her canlı, eşit derecede "evrimleşmiş" sayılır. Çünkü her biri, kendi şartlarında var olabilecek kadar başarılıdır. Buna karşılık, Sistine Şapeli'ni inşa edip baş döndürücü bir şekilde boyayabilecek tek tür de biziz.

Dolayısıyla böylesine sofistike varlıkların genomunun, örneğin basit bir soğanınkinden sonsuz derecede daha büyük olması gerektiğini varsaymak doğaldır. Ama bu, tamamen hatalı bir varsayım olurdu: Bir soğanın genomu, Albert Einstein'ın hücrelerinde bulunandan beş kat daha büyüktür.^[1] Öyleyse söz konusu genomlar olduğunda "Boyut önemli değildir!" diyebilir miyiz?