İçerikler - Sayfa 302

Rüzgâr erozyonu, rüzgârın toprağı bir yerden bir yere taşıması anlamına gelen bir doğa olayıdır. Rüzgâr erozyonunun canlılar üzerinde yıkıcı etkileri olabileceği gibi insanların gündelik yaşantısı için de yıkıcı sonuçları olabilir.

Rüzgâr erozyonunun oluşmasına neden olan etkenler bölgenin yapısı, engebeli olup olmaması ve güncel durumudur. Bu faktörler, rüzgâr erozyonunun temel sebeplerini oluşturur. Rüzgâr ise bu etkenleri pekiştirir.

Duyularımız bizi 7/24 çevresel uyaran bombardımanına tutar. Beynimiz, kendisine iletilen bu bilgi yığını ile baş edebilmek için iki ve daha fazla duyudan gelen bilgileri birleştirmektedir. Örneğin yüksek sıcaklıkları sıcak renklerle, düşük ses perdelerini yüksekliği az olan konumlarla, renkleri belirli yiyeceklerin tadıyla ilişkilendirmemiz bundan dolayıdır.

Frontiers in Psychology'de yayınlanan bir çalışma, koku duyumuzla olan bu tür bilinçsiz "çapraz model" ilişkilendirmelerin renk algımızı etkileyebileceğini deneysel olarak gösterdi. İngiltere'de bulunan Liverpool John Moores Üniversitesi'nde kıdemli öğretim görevlisi olan başyazar Dr. Ryan Ward şöyle diyor:

Çalışmalar, artan dünya nüfusunu beslemek için 2050 yılına kadar küresel gıda üretimini %68 artırmamız gerektiğini gösteriyor. Daha fazla gıdaya yönelik bu talebin karşılanması, gıda üretiminin küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 26'sını oluşturduğu dikkate alındığında, halihazırda küresel ısınmayla mücadele eden gezegenimiz için büyük bir zorluk teşkil ediyor.^[1] Peki, robotik ve sensör teknolojilerindeki ilerlemelerin yol açtığı teknolojik devrim, dünyanın artan gıda ihtiyacını karşılamamıza yardımcı olabilir mi? İngiltere'deki Harper Adams Üniversitesi'nden mühendis Simon Blackmore, konu hakkında şunları söylüyor:

Mühendisler, meyve ve sebze üretilen seralarda maliyetleri düşürmenin ve kaliteyi artırmanın bir yolu olarak otomasyonu araştırıyorlar. Hayvancılıkta da besi hayvanlarının sağlığını ve refahını yönetmeyi kolaylaştırabilecek sensör teknolojileri geliştiriliyor. Toprak kalitesinin izlenmesi ve böcek ilaçları kullanılmadan haşerelerin ve hastalıkların ortadan kaldırılması için de çalışmalar devam ediyor. Bu teknolojilerin bazıları halihazırda mevcut olsa da çoğu, laboratuvarlarda ve küçük girişimlerde araştırma aşamasında. Blackmore, durumu şöyle açıklıyor:

"Modern jeolojinin kurucusu" olan James Hutton, İskoçya'nın başkenti Edinburgh'da 3 Haziran 1726 tarihinde dünyaya geldi. 1740 yılının kasım ayında Edinburgh Lisesi'ne ve henüz 14,5 yaşındayken Edinburgh Üniversitesi'ne başladı. 1743 yılında Edirburghlu bir avukat olan George Chalmers'ın yanında çıraklık yapmak için üniversiteden ayrıldı. Kısa bir süre sonra tıp öğrencisi olarak Edinburgh Üniversitesi'ne yeniden girdi. 1747 yılında aniden Paris'e taşındı ve orada Kimya ve Anatomi okudu. Fransa'da yaklaşık iki sene kaldıktan sonra Hutton, tekrar İngiltere'ye döndü. Eylül 1749'da Leyden'de "De Sanguine et Circulatione Microcosmi" (Tr: "İnsan Kanı ve Dolaşımı Üzerine") adlı teziyle tıp doktoru unvanını aldı.^[1]

Hutton her ne kadar doktor olsa da doktorluk mesleğini icra etmek istemiyordu. 1749'un sonunda tıp fakültesinden arkadaşı John Davie ile birlikte kömür kurumundan amonyak üreten bir şirket kurdular. Hutton kısa bir süre sonra şirketin yönetimini Davie'ye bıraktı ancak ortaklıkları devam etti.^[2]

Bilimin mihenk taşlarından biri tekrarlanabilirliktir. Bunun temel nedeni, yapılan deneylerin tutarlı olup olmadığını görme ihtiyacıdır. Tekrarlanabilirlik, bir deneyin gerçekle ilişkisi olup olmadığını anlamamızı sağlamaktır. Eğer deney tekrarlanabilir değilse doğruluğundan emin olamayız.

Son yıllarda sosyal bilimciler, bulgularının tekrarlanabilirliği ile alakalı derin endişe duymaktadır. Psikolojide inanılmaz etkili bir bulgu olan "benlik kaynaklarının tükenmesi" veya "Marshmallow Testi" gibi konuların hassas olduğunu düşündüğümüz yöntemlerimizi adeta bir yay gibi büktüğünü gördük. Bu nedenle bilim insanları şu ana kadar süregelen yaygınlaşmış metodolojilerinin hatalı pozitif sonuçlar doğurduğunu fark ettiler. Bu olay "tekrarlanabilirlik krizi" olarak da adlandırıldı.