İçerikler - Sayfa 223

Astronomiye dair yolculuğumuz, evrenin merkezinde kendimizi gördüğümüz ve kozmosun bizzat bizim etrafımızda döndüğüne inandığımız Dünya merkezli evren fikriyle başlamıştır. Daha sonra ise Güneş'in etrafında dönen 8 gezegenin birinden ibaret olduğumuzu fark ettiğimiz ve üstünde bulunduğumuz bu gezegenin, gökyüzündeki tüm bulanık nesnelerin aralarında bulunduğu milyarlarca yıldız sistemini içeren muazzam Samanyolu galaksisinde olduğunu keşfetmemiz, dolayısıyla da insanın kendine özgü bir yer işgal etmediğinin ortaya çıktığı bir süreç yaşanmıştır.

Böyle bir "küçülme" hikayesi, matematikçi ve fizikçilerin evrenin çoklu evren olarak adlandırılan sonsuz evrenler koleksiyonundan biri olabileceği teorisini ortaya sürmeleriyle 21. yüzyılda da devam etti.

Çeşitli arazilerde hem hızlı hem de verimli bir şekilde gezinebilen robotlar, zorlu ortamlarda karmaşık görevleri başarıyla tamamlayabilecekleri için oldukça avantajlı olabilir. Örneğin, bu robotlar ormanlar gibi karmaşık doğal ortamların izlenmesine yardımcı olabilir veya doğal afetlerden sonra hayatta kalanları arayabilir.

İnişli çıkışlı arazilerde gezinmek için tasarlanan en yaygın robot türlerinden biri, vücutları genellikle hayvanların vücut yapısından esinlenen bacaklı robotlardır. Değişken arazilerde hızlı hareket edebilmek için bacaklı robotların çevresel koşullarda tespit edilen değişikliklere göre hareketlerini ve yürüyüş tarzlarını değiştirebilmeleri gerekir.

Alaska'da bir kapı zili kamerasına yakalanan, bir sığının bir anda boynuzlarını döktüğü ve ani bir olay karşısında ürkerek gecenin karanlığında kaybolduğu görüntülerin ardından dünyanın her yerinden insanlar, bu olayın nedenini sorgulamıştı.

Sığınlar, dünyanın en büyük geyik türüdür; erkekleri omuz hizasında yaklaşık 180 santimetreden daha uzun olabilir ve 36 kilogramı bulan boynuzlarıyla ağırlıkları 800 kilogram civarına ulaşabilir.

Science dergisinde yayınlanan bir çalışmaya göre, 2008'den 2018'e kadar 50.000'den fazla Kaliforniyalı, orman yangını dumanı nedeniyle normalden daha erken öldü.^[1] Los Angeles Kaliforniya Üniversitesi Fielding Halk Sağlığı Okulunda çevre sağlığı bilimleri profesörü ve ilgili çalışmanın kıdemli yazarlarından biri olan Michael Jerrett, bu ölümlerin önemine dikkat çekiyor:

Yazarlar, çalışmanın eyalette orman yangını dumanına maruz kalmanın uzun vadeli etkilerini inceleyen ilk çalışma olduğunu belirtiyor. Çalışmanın bulguları; iklim değişikliği ve daha küçük, kontrollü yangınların yokluğunda ormanların yoğun büyümesi gibi faktörler nedeniyle Kaliforniya'daki orman yangınlarının kötüleşmesiyle ortaya çıktı. Los Angeles Kaliforniya Üniversitesi Luskin İnovasyon Merkezinde Hava Kalitesi ve Çevresel Eşitlik Araştırmaları proje direktörü ve çalışmanın başyazarı olan Rachel Connolly yaptığı bir açıklamada şunları söylüyor:

Gözlemlenebilir evren, gözlemcinin merkezinde bulunan küresel bir bölgedir. Bir bütün olarak evrenin büyük ölçekli özelliklerinin bilimsel olarak incelenmesi olan kozmoloji; evrenin kökenini, evrimini ve nihai kaderini anlamaya çalışır. Astronomi, fizik ve matematik gibi çeşitli bilimsel disiplinlerden yararlanarak evrenin doğası hakkında temel soruları ele alır.

Teorik modellerin geliştirilmesi ve gözlemsel verilerin analizi yoluyla kozmologlar, Büyük Patlama'dan şu andaki durumuna kadar evrenin tarihine ilişkin tutarlı bir anlatı oluşturmayı başardılar. Bu anlatının merkezinde; tüm evrenin gözlemleyebildiğimiz ve ölçebildiğimiz, ışık hızıyla ve evrenin sonlu yaşıyla sınırlı olan kısmı olan "gözlemlenebilir evren" kavramı yer almaktadır. Bu gözlemlenebilir evren, kozmik olayları inceleyebileceğimiz ve evrenin temelindeki yapı ve dinamiklere ilişkin içgörüler elde edebileceğimiz pratik bir çerçeve sağlar.