Kafiye etkisi, insanların ritim içeren ifadelere ritim içermeyen ifadelere kıyasla inanmaya daha meyilli olduğunu öne süren bir bilişsel önyargıdır. Örneğin insanlar, "Acele eden ecele gider." gibi bir ifadeyi, "Acele eden insanların başına kötü bir iş gelir." veya "Hızlı gitmek ecele götürür." ifadelerine kıyasla, hepsi hemen hemen aynı anlamlara gelmesine rağmen daha doğru olarak algılarlar.^[1] Zira yalnızca ilk ifadede bulunan "acele" ile "ecele" sözcükleri, aynı seslerle biten kafiyeli sözcüklerdir.

Kafiye etkisi, insanların bazı ifadeleri daha doğru olarak değerlendirmelerinin yanı sıra bu kafiyeli ifadelerin daha iyi hatırlanmasına ve insanlar tarafından daha fazla tekrar edilmesine sebep olarak insanları başkaca şekillerde de etkilemektedir. Bu etkiden aforizmalar, eğitimde kullanılan hatırlatıcı ipuçları ve reklamlarda kullanılan sloganlar başta olmak üzere çeşitli alanlarda faydalanılmaktadır.^[2][3][4]

Tükettiğimiz gıdaların ve içtiğimiz içeceklerin sağlığımızı önemli ölçüde etkilediği bilinen bir gerçektir. Alanda yapılan yeni bir çalışma, kahve içmenin Parkinson hastalığına yakalanma olasılığını düşürdüğüne kanıtlar nitelikte yeni bir bağlantı sunuyor!

Çeşitli milletlerden bilim insanlarından oluşan araştırma ekibi, ortalama 13 yılda 184.024 bireyin katılımıyla yaptıkları araştırmalarında kahve tüketen bireylerin Parkinson hastalığına yakalanma olasılığının kahve tüketmeyen bireylere kıyasla daha düşük olduğunu bulguladı.

Bilim insanları son birkaç yılda herkesin bir iç sese sahip olmadığını keşfetmişti.^[1] Şimdi ise yeni bir çalışma, iç monologu olmadan yaşamanın beynin dili nasıl işlediğine ışık tutuyor.

Danimarka'daki Kopenhag Üniversitesi ve ABD'deki Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden araştırmacıların yürüttüğü bu son çalışma, içsel konuşmaya sahip olmama durumuna yeni bir isim de öneriyor.^[2] Araştırmacılar bu duruma "anendofazi" demeye karar verdi.

Patterns dergisinde yayınlanan yeni bir inceleme makalesinde araştırmacılar, bir dizi mevcut yapay zeka sisteminin insanları nasıl kandıracaklarını öğrendiklerini savunuyorlar.^[1] Yanlış anlaşılmaları önlemek adına araştırmacılar kandırmayı, gerçeğin dışında bir sonuç elde etmek amacıyla yanlış inançların sistematik olarak teşvik edilmesi olarak tanımladığını belirtiyor. MIT araştırmacısı Peter Park bu konuda şunları söylüyor:

Dr. Park ve meslektaşları, yapay zeka sistemlerinin yanlış bilgi yayma yollarına odaklanan literatürü sistematik olarak başkalarını manipüle etmeyi öğrendikleri öğrenilmiş kandırma yoluyla analiz etti.

Hepimiz bir şeyleri adlandırmayı severiz, hele ki verdiğimiz isimler "bilimsel" ise. İnsanların Dunning-Kruger Etkisi olarak adlandırmayı sevdiği olgunun çeşitliliğine bir bakın: Diğer insanların bildiklerini abarttığı fikri, birinin agresif bir şekilde hatalı olduğu bir an ya da kısaca aptal insanların aptal olduklarının farkında olmadıkları inancı... Bu durumlara bir ad vermek için hepsine yapıştırdığımız etiket, Dunning-Kruger etkisi denilen olgudan başkası değil.

Bilimin bir olayı incelemiş ve ona bir isim vermiş olduğu fikri bize iyi hissettirir. Fakat bazen, o bilimsel hikayelerin köklerine indiğimizde anlatımlarının büyük ölçüde çarpıtılmış olduklarını keşfedebiliriz. Örneğin, modern plasebo araştırmalarının yaratılış efsanesi olan Dr. Henry Beecher'ın İkinci Dünya Savaşı'nda askerleri tedavi ederken morfininin bitmesi ve tuzlu su çözeltisiyle doğaçlama yapması araştırıldığında bugün bildiğimiz hikâye paramparça olur. Çünkü "hikâyeyi" destekleyebilecek birincil bir kaynak yoktur.