İçerikler - Sayfa 224

Peynir, belki de insanlık tarihi kadar eski bir yiyecektir. Eski Mısırlılardan bu yana sosyoekonomik bir sembol olmuş ve binlerce yıldır hayatımızı lezzetlendiren çeşitli peynir türleri üretilmiştir.

Öte yandan peynir, ülkemizin ve kültürümüzün mutfağında da çok önemli bir yere sahiptir. Peynir yapımı, Orta Asya'dan Anadolu'ya kadar uzanan Türklerin göçebe yaşam tarzının bir parçası olarak yüzyıllardır süregelmiştir. Orta Asya'da yaşayan Türkler, süt ürünlerini işleyerek uzun süre muhafaza edebilecekleri yiyecekler elde etmeyi başarmışlardır. Peynir, bu dönemde önemli bir protein kaynağı olarak sürekli bir biçimde tüketilmiştir. Günümüzde de kahvaltıların vazgeçilmezleri arasındadır.

Uluslararası bir astronom grubu, genç ve düşük kütleli bir yıldızı James Webb Uzay Teleskobu ile inceleyerek yıldızın çevre diskinde alışılanın aksine yüksek miktarda karbon molekülü tespit etti.

Küçük kütleli yıldızların çevresinde karasal yapıya sahip gezegenlerin oluşma olasılığı, gaz devlerinin oluşma olasılığına göre çok daha fazladır. Bu durum küçük kütleli yıldızların daha yaygın olduğu Samanyolu Galaksisi'nde karasal yapıya sahip gezegenlerin çok daha fazla olduğunu göstermektedir. Bu gezegenlerin kimyasal yapılarını incelemek hem galaksimizin yapısı hem de gezegenlerin yapısı hakkında bilgi vermektedir. Gezegenlerin kimyasal yapılarını incelemek için kullanılan yöntemlerden biri gezegenin oluşmuş olduğu disk yapısını incelemektir.

Obezite, uzun süreli pozitif enerji dengesi nedeniyle gelişen aşırı yağlanmadan ötürü zaman içinde yapısal anormalliklere, fizyolojik bozukluklara ve işlevsel sorunlara yol açan, yaşam boyu süren, çok sebepli kronik bir hastalıktır.^[1][2][3] Obezite hastalığı diğer kronik hastalıklara yakalanma riskini artırmakta ve erken ölümle ilişkilendirilmektedir. Diğer kronik hastalıklarda olduğu gibi obezite de çoklu fenotipler, klinik tablolar ve tedavi yanıtları ile karakterize edilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü, 1997 yılında obeziteyi resmen "küresel bir salgın hastalık" olarak kabul etmiştir.^[4]

Kişinin kilosunun boyunun karesine bölünmesiyle tespit edilen Vücut Kitle İndeksi (VKİ) 30 kg/m²'nin üzerinde olan insanlar obez olarak sınıflandırılır; 25-30 kg/m² aralığı aşırı kilolu olarak tanımlanır. Ancak Vücut Kitle İndeksi, yağ oranını tespit etmekte kullanılan hızlı bir metrikten ibarettir ve tanı koyma sırasında tek araç olarak görülmemelidir. Örneğin Vücut Kitle İndeksi, kas ile yağ kitlesi arasında ayırt etmediği için çok kaslı kişiler de obez olarak kategorize edilebilirler. Keza Vücut Kitle İndeksi beyaz Avrupalı erkeklere göre tasarlandığı için bütün dünyaya uymamaktadır; bu nedenle bazı Doğu Asya ülkeleri obeziteyi hesaplamak için daha düşük değerler kullanmaktadır.^[5]

Sonlu Farklar Yöntemi (FDM) fizik kanunlarını modelleyen matematik denklemlerini çözmeye yarayan bir yöntemdir. Bu yöntem farkında olmasak da sayısız hesaplamaların yapıldığı günlük hayatımızda oldukça yer kaplar. Peki, bu hesaplamalar nasıl yapılır ve nelerdir?

Bir örnek üzerinden gidelim: hava durumu tahminleri. Bu tahminler, hava durumu modelleri kullanılarak yapılır ve bu modeller atmosferdeki sıcaklık, nem, rüzgâr hızı gibi parametrelerin nasıl değişeceğini hesaplar. Sonlu Farklar Yöntemi, bu değişimleri adım adım hesaplayarak meteorologlara yarın yağmur mu yağacağını, yoksa güneş mi açacağını söyleme şansı tanır.

Weill Cornell Medicine'deki araştırmacılar tarafından yürütülen yeni bir beyin görüntüleme çalışması, menopoza sürecini araştırdı. Menopoz başlangıcı beyin hücrelerindeki östrojen reseptörlerinin yoğunluğunun giderek artmasıyla karakterize edilen bir süreçtir. Çalışmaya göre bu yoğunluk kadınlarda altmışlı yaşların ortalarına kadar yüksek bir seviyede kalıyor. Çalışma, yaşamdaki bu büyük değişikliğe beynin verdiği tepkiye dair yeni kanıtlar ortaya koymanın yanı sıra, şimdiye kadar takibi mümkün olmayan östrojen aktivitesini incelemek için pozitron emisyon tomografisi (PET) görüntülemenin kullanılmasına öncülük ediyor.

20 Haziran'da Scientific Reports'ta yayınlanan çalışmada, araştırmacılar 40-65 yaş arası 54 sağlıklı kadının beynini, östrojen reseptörlerine bağlanan bir izleyici kullanarak PET ile taradılar.^[1] Bu reseptörler, özellikle kadınlarda beynin birçok bölgesinde bulunur ve östrojenin en güçlü formu olan estradiolün birçok bilişsel ve davranışsal etkisine katkı sağlar. ER-PET taramaları daha önce kanserli kadınlarla yapılan çalışmalarda kullanılsa da daha önce sağlıklı kadın beyinleriyle ilgili bir çalışmada hiç kullanılmamıştı.