İçerikler - Sayfa 212

Kontrol yüzeyleri, uçağın kendi eksenleri etrafında dönme hareketi yapmasını sağlayan hareketli parçalardır. Uçağa etki eden kaldırma ve sürüklenme kuvvetlerinin büyüklüklerini değiştirmek amacıyla uçağın kanatlarına, yatay ve dikey sabitleyicilerine eklenirler. Bu parçaların oluşturduğu etkiler sonucunda pilotlar veya otomatik pilot sistemleri, uçağın hız vektörünün yönünü ve büyüklüğünü oldukça kararlı bir şekilde kontrol edebilir.

Havada yol alan bir uçağa temelde 4 kuvvet etki eder:

Su, canlılığın en temel yapı taşlarından biridir. Hücre yapısının korunumundan bitkilerin birincil bir enerji kaynağı olmasını sağlayan fotosentez olayına kadar etkin rol oynayan bu molekül, son yıllarda insan aktiviteleri nedeniyle ciddi bir tehdit altındadır.^[1] Ek olarak, Dünya'daki tüm su kaynaklarının yaklaşık olarak %70'i tarımsal sulama için kullanılmaktadır.^[2]

Küresel çapta 3 milyardan fazla insan nehirlerin, göllerin ve yeraltı sularının su kalitesindeki bilinmezlik nedeniyle hastalık riski altındadır. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) tarafından yürütülen son araştırmaya göre, Dünya'daki nehir havzalarının beşte biri su mevcudiyetinde dalgalanmalar yaşamaktadır. Ek olarak 721 milyonu su durumunun "kritik" olduğu bölgelerde olmak üzere 2.3 milyar insan "su sıkıntısı" kategorisindeki ülkelerde yaşamaktadır.^[3]

Katatoni; anormal hareketler, anormal davranışlar ve içe kapanma ile karakterize karmaşık bir nöropsikiyatrik sendromdur. Bu durum, hastaların çoğunlukla hareketsiz ve sessiz kalmalarından bazen de aşırı ajitasyon ve hareketlilik göstermelerine kadar oldukça geniş bir yelpazede belirtiler sergilemelerine neden olur.

Katatoninin etiyolojik temelleri hâlâ anlaşılamamış olmasına rağmen genellikle sayısız psikiyatrik ve tıbbi durumla ilişkilendirilmektedir. Katatoni; özellikle şizofreni, bipolar bozukluk, depresyon ve bazı nörolojik hastalıklarla birlikte görülebilir. Bu durumların her biri katatoni belirtilerinin ortaya çıkmasına neden olabilir ve belirtilerin şiddeti ile tipi hastadan hastaya büyük farklılıklar gösterebilir.

Evrende bildiğimiz her şey, bir şekilde dönme hareketi yapmaktadır. Şu zamana kadar bulduğumuz tüm yıldızların dönmesi gerektiğini biliyoruz. Bunun yanında yıldızlarda dönme, onlar hakkında edindiğimiz bilgilerde büyük bir öneme sahiptir. Hatta öyle ki eğer bir gün dönmeyen bir yıldız bulacak olsaydık bunu özel yapan mekanizmayı açıklamak durumunda kalırdık. Fakat bu pek olası görünmemektedir.

Dönme hareketi evrenin her yerinde gördüğümüz, dolayısıyla tüm yapılar üzerinde çok önemli etkileri olan fakat popüler astronomide pek de anılmayan bir konudur. Bir yıldızın, yıldız olarak kalabilmesini sağlayan kütle çekim kuvveti ile basınç kuvveti arasındaki dengeyi sağlayan hidrostatik denge ne kadar önemliyse, dönme de o kadar önemlidir. Çünkü kendisi de yıldız üzerinde başlı başına bir etkiye sahiptir.

Eskiden bütün hikayeler sadece insanlar tarafından yazılırdı. Ancak artık yapay zekalar bu konuda da insanlara yardımcı olabiliyor.

Science Advances dergisinde yayınlanan bir çalışma, ChatGPT’nin ürettiği fikirlerin, pek yaratıcılığı olmayan yazarlara yardımcı olabileceğini gösterdi.^[1] Ancak bu yardım, fikirlerin çeşitliliğinin azalmasına sebep oluyor. Exeter Üniversitesi'nden Profesör Oliver Hauser, bu sonuçların bir ikilem yarattığını söylüyor: