İçerikler - Sayfa 199

Ya hep ya hiç düşüncesi, dünyayı ikili bir sistem olarak görmeyi temsil eden, yaygın bir bilişsel çarpıtmadır. Bu çarpıtma, deneyimleri "siyah-beyaz" veya "doğru-yanlış" gibi kutuplardan birinde kategorize eder.

İkili düşünmek, dünyayı nasıl yorumladığınızı ve karşımıza çıkan durumlara nasıl tepki verdiğinizi etkileyebilir. Ya hep ya hiç düşünce yapısı, karmaşık gerçekliğimizi her zaman doğru bir şekilde yansıtmadığı için işe yaramaz bir kalıp haline gelebilir. Bu durum ayrıca kaygı ve karamsarlık yaşamanıza da sebep olabilir.

Küresel iklim eylemi için etkili adımlar atmanın aciliyeti giderek artarken, "türünün ilk örneği" olan bir analiz, dünya çapında gezegenimizi ısıtan kirliliği dizginlemede en etkili olan politikaları belirledi ve bazı şaşırtıcı sonuçlar ortaya koydu.

Avrupa'daki çeşitli iklim kurumlarından araştırmacılar, Science dergisinde yayınlanan bir çalışmada son yirmi yılda 41 ülkedeki 1.500 iklim politikasının etkinliğini analiz etti.^[1]

Columbia Üniversitesi tarafından yapılan ve Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayınlanan bir çalışma, insanların ahlaki değerlerinde düzenli mevsimsel değişimler olduğunu ortaya koydu.^[1]

Bu bulgu, siyasetten hukuka, sağlıktan sosyal ilişkilere kadar pek çok alanda önemli sonuçlar doğurabilir. Ayrıca bu araştırma, seçimlerin ve mahkemelerin zamanlaması gibi kritik süreçlerin yanı sıra, halkın sağlık krizlerine verdiği tepkilerin dahi bu mevsimsel değişimlerden etkilenebileceğine işaret ediyor.

Deneyimleri anılara dönüştürebilme yeteneğimiz, geçmişten ders çıkararak öğrenmemizi ve öğrendiklerimizi yeni durumlara uygun şekilde yanıt vermek için bir model olarak kullanmamızı sağlar. Bu nedenle, çevremizdeki dünya değiştikçe bu hafıza modeli yalnızca eski güzel günlerin hatırlandığı sabit bir arşiv değil, aksine, zamanla değişen, yeni koşullara uyum sağlayan ve geleceği daha iyi tahmin etmemize ve en iyi hareket tarzını seçmemize yardımcı olan dinamik bir yapıya sahip olan bir depo olmalıdır. Beynin bir anının dinamiklerini nasıl düzenleyebildiği, bir anının hafızada birden fazla kopyasının bulunduğu keşfedilene kadar bir gizem olarak kalmıştı.

Basel Üniversitesi'nden Profesör Flavio Donato'nun araştırma ekibi, hafızaların beyinde nasıl depolandığını ve yaşam boyunca nasıl değiştiğini incelemek için fare modelleri kullanıyor. Ekip, yaptığı incelemelerle deneyimlerden bir şeyler öğrenmekten sorumlu bir beyin bölgesi olan hipokampüste, tek bir olayın en az üç farklı nöron grubu arasında paralel hafıza kopyaları olarak depolandığını ortaya çıkardı.^[1] Bu nöron grupları, embriyonik gelişimin farklı aşamalarında ortaya çıkıyor.

Yaklaşık 4,5 milyar yıl önce, Theia adı verilen Mars büyüklüğündeki bir öngezegen çok kötü bir günü yaşadı. Yörüngesi onu başka daha büyük bir öngezegenle çarpışacağı bir rotaya soktu. Sonunda iki gök cismi öyle bir kuvvetle çarpıştı Theia neredeyse yok oldu. Tabii diğer protogezegenin kaderi de pek iyi sayılmazdı. Çarpışmanın şiddeti ile öngezegenin büyük bir kısmı uzaya fırladı. Bu fırlayan maddelerin bir kısmı yüzeye yağmur şeklinde geri yağarken geri kalanı ise Theia'nın kalıntılarıyla karışarak bizim uydumuz olan Ay'ı oluşturdu.

Ay'ın nasıl oluştuğuna dair elimizdeki en iyi senaryo şu anlık bu. Nature dergisinde yayınlanan yeni bir makale, bu teoriyi destekleyen yeni kanıtlar sunarken aynı zamanda simülasyonlarda kullandığımız modellerin ince detayları hakkında da sorular da ortaya koyuyor.^[1] Makale, Chandrayaan-3 görevi tarafından toplanan verilere dayanıyor. Görev sırasında Pragyan adlı uzay aracı, Ay'ın yüksek enlemli bölgelerinden ilk kez regolit örnekleri topladı.