Katil Balina (Orka) Aslında Yunustur!

Katil Balina (Orka) Aslında Yunustur! Hub Pages
 Çağrı MertBakırcı 2. Yazar Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
28,564 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Katil balina veya orka diye bilinen Orcinus orca türü deniz memelilerinin aslında yunus olduğunu biliyor muydunuz? Hatta kendileri aynı zamanda en iri yunus türüdür. Tabii Cetacea alt takımındaki bütün memelilerin "balina" olduğu da ayrı bir mevzudur. Yani teknik olarak yunuslar da Odontoceti taksonundaki dişli balinalardır. Dişli balinalara örnek olarak kaşalot (Physeter macrocephalus) veya beluga balinası (Delphinapterus leucas) verilebilir. Yunusların da birer balina olması konusuna bazı bilim insanları tam olarak katılmasa da tartışmanın taksonomiden ziyade basit bir isimlendirme üzerine oluşu, durumun ciddiyetini azaltmaktadır. Kesin olarak söyleyebiliriz ki yunuslar, taksonomik olarak Cetacea alt takımındaki birer Odontoceti (dişli balina) üyesidir. Dolayısıyla her yunus bir balina olabilir; ancak her balina bir yunus olamaz.

Katil balina (orka) varyasyonları ve biyocoğrafyaları.
Katil balina (orka) varyasyonları ve biyocoğrafyaları.
NOAA Southwest Fisheries Science Center

Cetacea alt takımı temelde, yaklaşık olarak 34 milyon yıl önce dişli balinalar (Odontoceti) ve dişsiz balinalar (Mysticeti) olmak üzere iki büyük gruba ayrılır. Söz konusu tarihe ait Maiabalaena nesbittae hem dişli, hem de dişsiz balinaların ortak atası keşfedilir. Bu sayede dişlerin o tarihte kaybolmaya başladığı anlaşılır ki taksonların ayrımına işarettir. Yunuslar, dişli balinalar taksonuna üye iken; kambur balinalar veya mavi balinalar, dişsiz balinalar taksonunda sınıflandırılırlar. Dişsiz balinaların, isimlerinden de anlaşılacağı gibi dişleri yoktur. Baleen adı verilen elastik yapıda filtreleri vardır. Bu yüzden kemikleşen bireylerde diş görülmez. Halk arasında "balina" denildiğinde sadece dişsiz balinalar anlaşılır. Halbuki balinalar dişli veya dişsiz olabilir. Dolayısıyla taksonomik olarak tüm yunuslar dişli balinadır diyebiliriz. Zira anatomik özelliklerinden direkt ayırt edilebilir. Örneğin dişli balinaların kafa ön kısımlarında, yani frontal bölgede melon (kavun) adı verilen bir adipoz (yağ) dokusu vardır. Bu doku ekolokasyon (biyosonar) ile iletişim kurmada çok büyük rol sahibidir.

Dişli balinalardaki melon yapısı.
Dişli balinalardaki melon yapısı.
Wikipedia Commons

Ayrıca bütün katil balinalar Orcinus orca isimli aynı türde sınıflandırılıyor. Taksonomide "tür problemi" nedeniyle hangi parametrelere göre türlere ayrılacağına karar verilemiyor. Zira ekolojik nişleri açısından Kuzey ve Güney Yarımküre'deki popülasyonların farklı ırklarda, alt türlerde hatta türlerde sınıflandırılmasını gerektirecek farklılıklar bulunduruyor. Renk tonları, sırt yüzgeçleri hatta beyaz lekeleri bile birçok popülasyonda farklılık gösteriyor. Söz konusu geniş genetik varyasyonlar, günümüzde "tip (type)" kategorisinde sınıflandırılsa da yeni analizler için türün taksonomisinin elden geçirilmesi gerekiyor.

Fakat orkalar sadece dişli balina olmakla kalmayıp, doğrudan okyanus yunuslarının ve domuzbalıklarının (yunusa benzer bir memeli) bulunduğu Delphinidae ailesinde sınıflandırılırlar. Çünkü yunuslar gibi eğimli kafa yapısına, tek hava deliğine, aerodinamik vücut hatlarına ve gagalı ağız yapısına sahiptirler. Ayrıca etolojik (davranış bilimi) olarak da yunuslara benzerler. Ayrıca isimlerinin aksine doğada insanlara karşı herhangi bir saldırı rapor edilmemiştir.

Reklamı Kapat

Kafataslarının karşılaştırması.
Kafataslarının karşılaştırması.
Skulls

Ayrıca ilginçtir ki balinalar, Çift Toynaklılar (Artiodactyla) takımında sınıflandırılırlar. Cetacea alt takımındaki yunus ve balina gibi memeli deniz hayvanları bu takımdan evrimleşmiştir. Çift Toynaklıların en meşhur üyeleri hipopotamlar, develer, zürafalar antiloplar, keçiler, lamalar, alpakalar, geyikler ve domuzlardır. Diğer yandan atlar, zebralar ve gergedanlar ise Tek Toynaklılar (Perissodactyla) takımında sınıflandırılırlar. Dolayısıyla bazı eski kaynaklarda Cetacea, "alt takım" yerine bir "takım" olarak sınıflandırılabilir. Hal böyle olunca Cetacea ve Artiodactyla takımı, son filogenetik analizler ışığında sık sık Cetartiodactyla isimli ortak bir taksonda resmedilir. Fakat son çalışmalarda Artiodactyla takımı içerisinde bir alt takım olduğuna karar verilmiştir.

Neden "Katil"?

"Katil" unvanını siyah-beyaz ve ürkütücü görünümlerinden ötürü almışlardır. Aslında doğada üst düzey avcıdırlar, öyle ki büyük beyaz köpekbalıklarını bile avlayabilirler! Fakat genellikle insanlar hayvanlara "katil" adını, kendilerini (insanları) öldürdükleri için vermeyi uygun görürler. Oysa geride bıraktığımız birkaç asır içerisinde vahşi katil balinaların insan saldırılarının sayısı iki elin parmaklarını geçmediği gibi, ölümlü saldırılar sadece birkaç tanedir. 

Bunun haricinde, meşhur "Blackfish" belgeselinde de gösterildiği gibi, gösteri hayvanı olarak kullanılan katil balinalar kimi zaman eğiticilerine saldırarak onları öldürmüşlerdir. Hatta "koruma" altındaki katil balina saldırısı sayısı, vahşi yaşamdakinden onlarca kat daha fazla olarak kayıtlara geçmiştir.

Aşağıda, Meksika'nın La Paz kenti açıklarında 20. evlilik yıldönümlerini kutlayan Rich ve Laura Howard çiftinin sürat teknesine eşlik eden katil balinaların heyecan verici "yarışını" izleyeceğiz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu arada hayır... Yunuslar (dolayısıyla katil balinalar) teknelerle yaptıkları yarışı kaybederlerse intihar etmezler. Bu bir mittir ve burada işlemiştik.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • İnanılmaz 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/07/2021 07:24:53 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7448

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Genel Görelilik
Nörobilim
Afrika
Göz
Şempanze
Araştırma
Bakteriler
Doğa Yasası
Aminoasit
Dünya
Çocuklar
Teori
Obezite
Konuşma
Besin Değeri
İnfografik
Oyun Teorisi
Kadın Sağlığı
Doktor
Böcekler
Covid-19
Manyetik
Kuş
Tardigrad
Ortak Ata
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın