Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Katil balina veya orka diye bilinen Orcinus orca türü deniz memelilerinin aslında yunus olduğunu biliyor muydunuz? Hatta kendileri aynı zamanda en iri yunus türüdür. Tabii Cetacea alt takımındaki bütün memelilerin "balina" olduğu da ayrı bir mevzudur. Yani teknik olarak yunuslar da Odontoceti taksonundaki dişli balinalardır. Dişli balinalara örnek olarak kaşalot (Physeter macrocephalus) veya beluga balinası (Delphinapterus leucas) verilebilir. Yunusların da birer balina olması konusuna bazı bilim insanları tam olarak katılmasa da tartışmanın taksonomiden ziyade basit bir isimlendirme üzerine oluşu, durumun ciddiyetini azaltmaktadır. Kesin olarak söyleyebiliriz ki yunuslar, taksonomik olarak Cetacea alt takımındaki birer Odontoceti (dişli balina) üyesidir. Dolayısıyla her yunus bir balina olabilir; ancak her balina bir yunus olamaz.

Katil balina (orka) varyasyonları ve biyocoğrafyaları.
Katil balina (orka) varyasyonları ve biyocoğrafyaları.
NOAA Southwest Fisheries Science Center

Cetacea alt takımı temelde, yaklaşık olarak 34 milyon yıl önce dişli balinalar (Odontoceti) ve dişsiz balinalar (Mysticeti) olmak üzere iki büyük gruba ayrılır. Söz konusu tarihe ait Maiabalaena nesbittae hem dişli, hem de dişsiz balinaların ortak atası keşfedilir. Bu sayede dişlerin o tarihte kaybolmaya başladığı anlaşılır ki taksonların ayrımına işarettir. Yunuslar, dişli balinalar taksonuna üye iken; kambur balinalar veya mavi balinalar, dişsiz balinalar taksonunda sınıflandırılırlar. Dişsiz balinaların, isimlerinden de anlaşılacağı gibi dişleri yoktur. Baleen adı verilen elastik yapıda filtreleri vardır. Bu yüzden kemikleşen bireylerde diş görülmez. Halk arasında "balina" denildiğinde sadece dişsiz balinalar anlaşılır. Halbuki balinalar dişli veya dişsiz olabilir. Dolayısıyla taksonomik olarak tüm yunuslar dişli balinadır diyebiliriz. Zira anatomik özelliklerinden direkt ayırt edilebilir. Örneğin dişli balinaların kafa ön kısımlarında, yani frontal bölgede melon (kavun) adı verilen bir adipoz (yağ) dokusu vardır. Bu doku ekolokasyon (biyosonar) ile iletişim kurmada çok büyük rol sahibidir.

Dişli balinalardaki melon yapısı.
Dişli balinalardaki melon yapısı.
Wikipedia Commons

Fakat orkalar sadece dişli balina olmakla kalmayıp, doğrudan okyanus yunuslarının ve domuzbalıklarının (yunusa benzer bir memeli) bulunduğu Delphinidae ailesinde sınıflandırılırlar. Çünkü yunuslar gibi eğimli kafa yapısına, tek hava deliğine, aerodinamik vücut hatlarına ve gagalı ağız yapısına sahiptirler. Ayrıca etolojik (davranış bilimi) olarak da yunuslara benzerler. Ayrıca isimlerinin aksine doğada insanlara karşı herhangi bir saldırı rapor edilmemiştir.

Kafataslarının karşılaştırması.
Kafataslarının karşılaştırması.
Skulls

Ayrıca ilginçtir ki balinalar, Çift Toynaklılar (Artiodactyla) takımında sınıflandırılırlar. Cetacea alt takımındaki yunus ve balina gibi memeli deniz hayvanları bu takımdan evrimleşmiştir. Çift Toynaklıların en meşhur üyeleri hipopotamlar, develer, zürafalar antiloplar, keçiler, lamalar, alpakalar, geyikler ve domuzlardır. Diğer yandan atlar, zebralar ve gergedanlar ise Tek Toynaklılar (Perissodactyla) takımında sınıflandırılırlar. Dolayısıyla bazı eski kaynaklarda Cetacea, "alt takım" yerine bir "takım" olarak sınıflandırılabilir. Hal böyle olunca Cetacea ve Artiodactyla takımı, son filogenetik analizler ışığında sık sık Cetartiodactyla isimli ortak bir taksonda resmedilir. Fakat son çalışmalarda Artiodactyla takımı içerisinde bir alt takım olduğuna karar verilmiştir.

Neden "Katil"?

"Katil" unvanını siyah-beyaz ve ürkütücü görünümlerinden ötürü almışlardır. Aslında doğada üst düzey avcıdırlar, öyle ki büyük beyaz köpekbalıklarını bile avlayabilirler! Fakat genellikle insanlar hayvanlara "katil" adını, kendilerini (insanları) öldürdükleri için vermeyi uygun görürler. Oysa geride bıraktığımız birkaç asır içerisinde vahşi katil balinaların insan saldırılarının sayısı iki elin parmaklarını geçmediği gibi, ölümlü saldırılar sadece birkaç tanedir. 

Bunun haricinde, meşhur "Blackfish" belgeselinde de gösterildiği gibi, gösteri hayvanı olarak kullanılan katil balinalar kimi zaman eğiticilerine saldırarak onları öldürmüşlerdir. Hatta "koruma" altındaki katil balina saldırısı sayısı, vahşi yaşamdakinden onlarca kat daha fazla olarak kayıtlara geçmiştir.

Aşağıda, Meksika'nın La Paz kenti açıklarında 20. evlilik yıldönümlerini kutlayan Rich ve Laura Howard çiftinin sürat teknesine eşlik eden katil balinaların heyecan verici "yarışını" izleyeceğiz.

Bu arada hayır... Yunuslar (dolayısıyla katil balinalar) teknelerle yaptıkları yarışı kaybederlerse intihar etmezler. Bu bir mittir ve burada işlemiştik.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 3
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Wikipedia. Cetacea. (2018, Kasım 10). Alındığı Tarih: 10 Kasım 2018. Alındığı Yer: Wikipedia
  • Wikipedia. Toothed Whale. (2018, Kasım 11). Alındığı Tarih: 11 Kasım 2018. Alındığı Yer: Wikipedia
  • Et all.. Are Killer Whales Dolphins?. (2018, Kasım 11). Alındığı Tarih: 11 Kasım 2018. Alındığı Yer: Quora
  • Wikipedia. Killer Whale. (2018, Kasım 11). Alındığı Tarih: 11 Kasım 2018. Alındığı Yer: Wikipedia

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/12/2019 04:45:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7448

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsanlık, doğru teknolojileri tamamen yanlış amaçlar uğruna edinmektedir.”
Buckminster Fuller
Geri Bildirim Gönder