İnsanlarda Temizlik Ne Zaman Başladı, Nasıl Evrimleşti?

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Yıkanma kültürünü insanla sadece kültürel bağlamda(bu bağlamı bir sonraki paragrafta biraz açacağım) ilişkilendirilebilir. Bunun dışında temizlenme anlamında olaya eğilirsek; bu davranışın sadece insanla ilişkilendirilemeyeceğini belirtmeden geçemeyeceğim. Primat takımı da dâhil birçok takımda ve âlemde yıkanma, temizlenme davranışıyla karşılaşılmaktadır. Ayrıca temizlenme davranışını sadece yıkanmak olgusuyla da bağdaştırmamız gerekmektedir. Örneğin Aye-Aye maymunları temizlenmeyi tuvalet tırnağı diye bilinen bir parmağıyla gerçekleştirirken, Kedigiller bu davranışı dilleriyle tüylerini yalayarak, Hortumlular ise hortumlarına doldurdukları suları vücutlarına püskürterek gerçekleştirirler.

İnsanın bu davranışını irdelersek, şuna değinmek isterim ki, Antik dönem de yıkanmak, her zaman temizlik amaçlı gerçekleştirilen bir olay değildir. Yıkanmaya bir kültür olduğu bakışıyla yaklaşmamız gereklidir diye düşünüyorum. Çünkü yıkanmak kimi toplumlarda dinsel bir ritüel iken kimi toplumlarda kültürel bazda ele alınan bir ritüeldir. Bazı toplum ve ya topluluklar bu ritüele dinsel-büyüsel anlamlar atfederken, bazıları buna “medeniyet” anlamı yüklemiştir. Ancak bilgilerim dahilinde şunu diyebilirim ki bu "yıkanma" olgusu genellikle ister kötü ruhlardan kurtulmak anlamında olsun ister temizlenme anlamında olsun bir "arınma" anlamı taşır. Demem o ki insanlar, yaşam tarihi boyunca yıkanmayı hem dinsel, hem manevi olarak bir ritüel olarak kullanmışlardır. Bu ritüel insanların fiziksel olarak temizlemelerine yardımcı olmuştur. Yani temizlenme olgusu bu ritüelin yanında taşıdığı bir artıdır.

Bu ritüellere biraz örnek vermek gerekirse; Hindular tapınaklarını su kenarına yapmışlar ve suyu her zaman kutsal görüp, günahlarından arınmak için yıkanmışlardı. Hintliler suyun koruyucu özelliğine inanmışlar suyun ruhlarını ve bedenlerini kötülüklerden, pisliklerden arındıklarını törenlerle günümüze kadar süre gelen gelenekler haline getirmişlerdir. Hititler Anadolu’da buna benzer törenleri uygulamışlardı, aynı tarz gelenekleri Mısır tarihinde de Antik Yunan ve Roma tarihinde de görmekteyiz.

Antik dönemde hamam ve yıkanma kültürünü daha yakından öğrenmek için Homer Kitabevinin yayınladığı Fikret Yegül’ün “Antik Çağ’da Hamamlar ve Yıkanma” kitabını size tavsiye edebilirim.

Eğer ki hamam mimarisi ile yıkanma kültürünü bağdaştırırsak bu tarih ilk hamam olduğu bilinen MÖ. 2500 yıllarına dek gider.

Ancak yukarıda saydığım sebeplerle İnsanlar ilk şu tarihte temizlik amaçlı yıkanmaya başlamışlardır gibi kesin bir cümle kuramayız diye düşünüyorum ben.


Teşekkür: Enes Denizhan Ekici

Ana Görsel: Pixabay

Bazı Hayvanlarda Neden Yele Bulunur? Yele Nasıl Evrimleşmiştir?

Abiyogenez- 15: Miller-Urey Deneyi'ne Yönelik Eleştiriler ve Açıklamalar

Yazar

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim