Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

İnsan Evrimine Dair 9 İlginç Gerçek!

İnsan Evrimine Dair 9 İlginç Gerçek!
8 dakika
25,878
  • Evrimsel Biyoloji
  • İnsan Evrimi

Homo sapiens yaklaşık 200.000-150.000 yıl önce Afrika'da evrimleşti, fakat bir tür olarak bizim öykümüz, erken insan atalarımızla birlikte daha da geriye uzanıyor. Homo sapiens'in evrimi, sadece kendi başına bile aydınlanmamış birçok soruyu barındıran oldukça karmaşık bir öykü.

İnsan Evrimine Dair 9 Şaşırtıcı Gerçek

1. Erken insanlar Afrika'dan 1 milyon yılı aşkın bir süre önce ayrıldılar.

Pek çoğumuz Homo sapiens'in 80.000 yıl önce Afrika'dan Avrupa'ya yayılmaya başladığını duymuştur. Fark etmemiş olabileceğiniz şey ise atalarımızdan biri olan Homo ergaster'in Afrika'dan çıkarken 1 milyon yılı aşkın bir süredir aynı yolu kesintili olarak izlediğidir. Aslında, Homo sapiens Afrika'dan ayrıldıktan sonra, ona çok benzeyen insanlarla karşılaşma ihtimali de oldukça yüksekti (bkz. 3. madde).

Tüm Reklamları Kapat

İnsanoğlunun Afrika'dan Dünya'ya yayılırken izlediği kronolojik rota
İnsanoğlunun Afrika'dan Dünya'ya yayılırken izlediği kronolojik rota

Bunlar Neandertallerle paylaştığımız ortak atanın soyundan gelenler olduğu kadar Homo ergaster soyundan gelenler de olabilirdi. Bu bireylerin hepsi erken insanlardı ve yüz binlerce yıldır Avrasya'da dolaşıyorlardı. Hatta Neandertaller ile insanların ortak atası, Homo ergaster'den evrimleşmiş olan Homo heidelbergensis olması çok muhtemel görülüyor. Bu atamızın Afrika'da kalan grubu bizlere, Avrupa'ya göç eden grubu ise Neandertal kuzenlerimize evrimleşmiştir. Bu, türleşmenin harika bir örneğidir.

2. İnsanlar son derece düşük bir genetik çeşitliliğe sahiptir.

İnsanlar, kuyruksuz maymunlar arasında genetik çeşitliliği en düşük cinstir, çünkü Doğu Afrika'da yaşamış küçük bir insan grubundan gelirler. Genetik çeşitliliği açıklamak için, popülasyon genetikçileri "etkin popülasyon büyüklüğü" adı verilen bir ölçü kullanırlar.

Tüm Reklamları Kapat

Basitçe söylemek gerekirse, etkin popülasyon büyüklüğü tüm popülasyonumuzun genetik çeşitliliğini artırmak için kaç insana gereksinim olduğunu ölçer. İnsanlar için bu sayı 15.000 birey civarındadır, gerçek popülasyonumuzun yaklaşık 7 milyar olduğunu düşündüğünüzde oldukça küçük bir sayı. Kıyaslama yapmak gerekirse, bazı fare türlerinin etkin popülasyon büyüklüğü 733.000'dir. İnsandaki genetik çeşitlilik, diğer tüm memelilerin ortalamasının da altındadır. Bu konuda daha fazla bilgi almak için buradaki yazımızı okuyabilirsiniz.

Dolayısıyla türümüz içerisindeki bireyleri ayırt edebiliyor olmanıza kanarak en yüksek çeşitlilik insanda sanmayın! Ele alacağınız 2 fare arasındaki çeşitlilik, ele alacağınız 2 insan arasındaki çeşitlilikten çok daha yüksek olacaktır! Siz, sadece kendi türünüzü tanımaya alıştığınız için farklılıkları kolay tespit edersiniz. Bu konuda daha fazla bilgi içinse buradaki yazımızı okuyabilirsiniz.

3. Bir parçanız Neandertal olabilir!

Bu oldukça bilinen bir bilgi, ama tekrar etmek gerekiyor. Neandertal kemikleri üzerinde yapılan yeni bir genetik inceleme Neandartal genlerinin bir kısmının modern Afrikalı olmayan popülasyonlara aktarıldığını ortaya çıkardı. Buna göre, Homo sapiens Avrupa, Orta Doğu ve Asya'ya girdikten sonra, yerel Neandertal gruplarından çocuk sahibi oldu ve böylece Neandertal genleri Homo sapiens'in gen havuzunda yayıldı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

%100 Homo sapiens olduğunu düşünenler için kötü haber: Neandertal atalarınızın genlerinden bir kısmını taşıyor olabilirsiniz!
%100 Homo sapiens olduğunu düşünenler için kötü haber: Neandertal atalarınızın genlerinden bir kısmını taşıyor olabilirsiniz!

Neandertaller sayıca azalırken, Homo sapiens ve Neandertallerin çocukları daha çok Homo sapiens'e benzemeye ve daha az Neandertale benzemeye başladı ve sonunda Neandertallerden geriye kalan çok az sayıda gen, günümüzdeki pek çok insanın DNA'sına taşındı. Bu süreçte Neandertaller yok oldular ve günümüze hiçbir bireyi kalmadı. Ancak hayatta kalan tür olarak bizler, kuzenlerimizin izlerini halen genlerimizde taşıyoruz. Efsaneleri yaşamayı sürdürecek!

4. İnsan popülasyon çeşitliliği yaklaşık 80.000 yıl önce azaldı.

Yaklaşık 80.000 yıl önce insanlığın etkin popülasyon büyüklüğünü azaltan gizemli bir şey oldu. Etkin popülasyon büyüklüğü sadece genetik çeşitliliği ölçer, gerçek nüfus büyüklüğüyle aynı şey değildir. Yani kısaca, 80.000 yıl önce genetik çeşitliliğimiz küçüldü. Buna sebep olarak gösterilen teoriler arasında, Toba volkanının patlaması sonucu ortaya çıkan büyük çapta bir felaket veya daha küçük popülasyonlar arasında üreme var. Bu genetik daralma dönemlerini genlerden kolaylıkla tespit edebiliyoruz. Bu azalmalar, türlerin geçmişleri ve evrimsel değişimleri ile ilgili çok kıymetli bilgiler veriyorlar ve popülasyon genetiği analizlerinde kullanılıyorlar.

5. İnsanlar Hint okyanusunu kayıklarla 50.000 yıl önce geçtiler.

Homo sapiens Avustralya'ya aşağı yukarı 50.000 yıl önce ulaştı. Nasıl oldu da Asya kıyılarından oraya kadar gidebildiler? (Orijinal metindeki yazım hatası düzeltilmiştir.) Muhtemelen kamıştan yapılan kayıklarla (17.000 yıl önce Asya'dan Amerika'ya kayıkla ulaşanlar gibi). Bu yapılan, Ay'a tenekeden bir aletle ulaşmak kadar sıradışıydı ve işe yaramamalıydı; ancak yaradı. Bu küçük botlarla Pasifik Okyanusu'nu birçok farklı defa geçtik ve tüm kıtayı işgal ettik. Aslında çok da hafife almamalı... Çünkü "sal", sayısız türün kıtalar arası yolculuk yapmak için kullandığı araçlar olmuştur. Bunları birçok tür isteyerek bile üretmez! Çoğunlukla fırtına veya sel gibi doğa felaketlerinin yerinden söktüğü büyük ağaçlar, çeşitli canlılar için sal görevi görürler. Hatta Afrika'dan Amerika ve Asya kıtalarına birçok sefer bu şekilde çeşitli canlı gruplarının taşındığı düşünülmektedir. Böylece Afrikalı birçok türün torunları bugün başka kıtalarda da bulunmaktadır. Tabii ki kıtalar arası seyehatin tek yolu sallar değil; ancak bu da ilginç bir şekilde kısa yoldan ulaşım aracı görevi görmüş olmalı!

6. Homo sapiens 50.000 yıldan daha az bir süredir kültür sahibidir.

50.000 yıl önce olan harika şeylerden bahsederken, antropologların erken insanların şu ana dek kültür olarak tanımladığımız şeyi geliştirmediklerine inanıyor. Hepimizin yaklaşık 200.000-150.000 yıl önce Doğu Afrikalı bir kadından geldiğimize işaret eden "mitokondriyal Havva" teorisini düşündüğünüzde bu oldukça şaşırtıcı gelebilir. Homo sapiens'in mitokondriyel Havva'ya yakın bir zamanda evrimleştiğini düşünürsek, türümüzün sanat, simgesel iletişim, takı ve süslü kemik aletler gibi müthiş şeyleri geliştirebilmesi için oldukça uzun bir zaman geçmesi gerekmiş. Kültür öncesi insanlar kesinlikle karmaşık aletler yapmayı ve ateşi kullanmayı biliyorlardı, ancak sanat ve simgesel iletişim gibi kültür denilen şeyin mihenk taşlarına sahip olduklarına dair çok az bulgu var. Bazı antropologlar kültürel patlamaya dek dili icat etmediğimizi söylüyor, fakat bunu ispat etmek çok güç.

Bilinen en eski mağara resmi 35.000 yıl öncesine kadar gider, bilinen en eski müzik aleti olan kemik flüt ise 42.000 yıl öncesine tarihleniyor. Sanat sayılmasa bile Homo cinsinin ürettiği taş aletler 2.6 milyon yıl önceye kadar gidiyor, ki taş aletlerin ortaya çıktığı farklı dönemler arkeolojide "kültür" olarak tanımlansa da [Oldowan Kültürü gibi] metinde, bir topluma ait düşünce, sanat eserleri ve inançlar bağlamında ele alındığını belirtmek gerek. Bahsedilen anlamda kültür ne zaman olgunlaştı, elimizdeki az sayıdaki veriyle bunu söylemek çok zor.

Tüm Reklamları Kapat

Ayrıca sıklıkla internette yer alan "şu kadar yüz bin yıllık insan yapımı aletler bulundu" haberlerinin neredeyse tamamı yalandır. Birçok sefer arkeologlar değil ama sanat/antika tüccarları meşhur olmak için buldukları bulgulara böyle uydurma etiketler ekleyerek satarlar. Çoğu zaman bilimsel analizlerden bihaber olan bu hayalperest kişiler, aslında insan yapımı olmakla alakasız olan şeyleri, sırf dış görünüşlerinin karmaşık ya da "özenle yapılmış gibi" gözükmesinden ötürü antik insanlara mal ederek yayarlar. Bunlar neredeyse her zaman uydurmadır. Hangi iddiaların doğru olduğunu öğrenmek için ikinci sınıf haber kaynaklarını değil, güvenilir dergilerin makale yayınlarını takip etmek gerekir. 

7. Homo sapiens ateşi hep alet olarak kullandı.

Homo sapiens'in evrimi, atalarımızın ateşi kullanmayı öğrenip, alet yapmaya başladıktan sonraki bir zamana denk gelir. Bu kulağa basit geliyor, ancak düşünmeye başladığınızda, akla getirdiklerinin oldukça derin olduğunu göreceksiniz. Bir tür olarak, bir uygarlık kurmak için ateşi kullanmak gibi en önemli becerilerden birine sahip olmasaydık asla var olmayacaktık. Bir tür olarak, alet kullanıcıları ve ateş yapıcıları olarak dünyaya geliyoruz. Bazıları bunun bizim cyborglar olarak dünyaya geldiğimiz anlamına geldiğini bile söyleyebilir, çünkü türümüz yapay yollarla yapılan ateş ve aletlerin icadıyla ilerledi.

8. Homo sapiens'in evrimi süratle devam ediyor.

Herkese iyi haber! Homo sapiens (bilmeyenler ve yazıyı yeni açanlar için: "biz!") hâlâ evrimleşiyor. Homo erectus'tan nasıl farklıysak, aynı şekilde bir gün kendi soyumuz da bizden farklı olacak. Evrimsel biyologlar hızlı seleksiyon altındaki insan genomunun birkaç bölgesini belirlediler. Bu gen değişimlerinin (mutasyon) beyin büyüklüğü ve gelişimiyle ilgili olması (bir kısmı süt ürünleri gibi çeşitli yiyecek türlerini rahat sindirebilmek ve hastalıklara direnç göstermekle alakalı) bazı biyologları daha zeki olmak üzere evrimleşip evrimleşemeyeceğimizi düşünmeye itti, fakat gördüğümüz evrimsel değişimlerin zekayla ilişkili olup olmadıkları çok açık değil, özellikle beyinlerimizin gerçekte küçülüyor olduğunu göz önünde bulundurursak. Yine de, genler tarafından kontrol edilen anatomik yapımızdaki değişimlerin hâlâ devam ettiğini bilmek güzel. 

9. İnsan içerisinde ırklar yok!

Biyologların ırk tanımından anladıklarıyla, günlük dilde kullanılan ırk tanımı oldukça farklı. İşte en büyük hata da burada başlıyor. Biyolojik ırk, diğer topluluklarla karşılaştırıldığında önemli genetik farklılıklar taşıyan bir topluluk, neredeyse bir alttürdür. Ancak gayet açık ki insanlar arasında alttürler yok. Evrim biyoloğu Dr. Joseph L. Graves'e göre bir insan topluluğu arasındaki genetik ayrılıklar, farklı topluluklar arasındaki ayrılıklardan daha fazla. İnsan grupları arasındaki gen farklılığı yüzde 3 ya da 7 oranındayken, meyve sineği alttürlerinde bu oran yüzde 20. İnsan genlerinin çok küçük bir yüzdesi, 30,000-40,000 gen arasından (modern çalışmalara göre insanların ortalama 20.000 veya daha az geni bulunmaktadır) yalnızca altı gen, derinin rengini belirliyor. 

Deri rengi ya da dış görünüşü farklı olanları (hatta bizden farklı ulus ya da etnik kimliklerden olanları bile!) "ırk" olarak görmeye eğilimliysek de bu aşağılayıcı, ayrımcı ve hatalı tanımdan bir an önce kurtulmamız gerekiyor. İnsanların ırklara ayrılmadığı ve tek bir tür olduğu gerçeğini aklımızdan çıkarmamalıyız. Bunun tek sebebi ise, 8 milyara doğru hızla yaklaşan sayımız ve kültürümüzün günümüzdeki ana sonucu olan teknolojimiz sayesinde tüm izolasyon bariyerlerini yıkmış olmamızdır. Konuyla ilgili olarak, Ergi Deniz Özsoy'un İnsan Irkı Uydurmacası adlı yazısını veya Evrim Ağacı'nın Biyolojik Olarak Irk Nedir? Alt Tür Nedir? ve Soru: İnsan türü tek bir ırk mıdır? yazılarını da okumanızı öneririz.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
16
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 21
  • Merak Uyandırıcı! 13
  • Muhteşem! 10
  • Bilim Budur! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • İnanılmaz 4
  • Umut Verici! 3
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • A. Newitz. 8 Incredible Facts You May Not Know About Human Evolution. (15 Kasım 2013). Alındığı Tarih: 1 Aralık 2019. Alındığı Yer: io9 | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/12/2022 06:09:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1669

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Türkiye
Kitap
Yeni Koronavirüs
Wuhan Koronavirüsü
Sinir
Canlı
Mucize
Olasılık
Göğüs
Editör Seçkisi
Jeoloji
Abd
Hızlı
Teknoloji
Primat
Makine
Covıd-19
Bilim Tarihi
Samanyolu Galaksisi
Kamuflaj
Hamilelik
Bilim İnsanı
Balıklar
Deizm
Kültür
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
G. Ejder, et al. İnsan Evrimine Dair 9 İlginç Gerçek!. (19 Kasım 2013). Alındığı Tarih: 2 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/1669
Ejder, G., Ağacı, E., Bakırcı, Ç. M. (2013, November 19). İnsan Evrimine Dair 9 İlginç Gerçek!. Evrim Ağacı. Retrieved December 02, 2022. from https://evrimagaci.org/s/1669
G. Ejder, et al. “İnsan Evrimine Dair 9 İlginç Gerçek!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 19 Nov. 2013, https://evrimagaci.org/s/1669.
Ejder, Garajımdaki. Ağacı, Evrim. Bakırcı, Çağrı Mert. “İnsan Evrimine Dair 9 İlginç Gerçek!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, November 19, 2013. https://evrimagaci.org/s/1669.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.