Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

İkizlerle İlgili İlginç Gerçekler: İkizlerin Parmak İzi ve Genleri Aynı mı?

İkizlerle İlgili İlginç Gerçekler: İkizlerin Parmak İzi ve Genleri Aynı mı?
Tek yumurta ikizleri.
Pixabay
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Aynı gebelikte doğan çocuklara "ikiz" diyoruz ve ikizler dünya popülasyonunun yüzde ikisi gibi büyük bir oranını oluşturmaktadır; yani her gördüğünüz 100 insandan birinin ikizi vardır. Evrim Ağacı'nın Twitter takipçileri için durum şöyle:

Buna rağmen ikiz doğumları, insanlar için en şaşırtıcı olaylardan birisidir. Tek yumurta ikizlerinin birbirlerine son derece benzer olmasına ya da bazı çift yumurta ikizlerinin birbirinden nasıl o kadar farklı olabildiklerine şaşırırız. 

Bu yazımızda genel olarak, ikizlerle ilgili insanların kafasını kurcalayan sorulara cevap vermeye çalışacağız.

İkizler Nasıl Döllenir ve Oluşur?

İkizler tek yumurta veya çift yumurta ikizleri olabilirler. Tek yumurta (monozigotik) ikizleri, tek bir yumurtanın tek bir spermle döllenmesi ile oluşan zigotun bölünüp iki embriyonun gelişmesi ile oluşurlar. Bölünme ve embriyolar döllenmeden sonraki 14 gün içinde gerçekleşir. Tek yumurta ikizleri aynı DNA’yı paylaştıkları için birbirlerine çok benzerler ve aynı cinsiyettedirler; ama daha sonra da açıklayacağımız üzere genleri yüzde yüz aynı değildir.

Tek yumurta ikizleri aynı cinsiyette doğar.
Tek yumurta ikizleri aynı cinsiyette doğar.
Pixabay

Çift yumurta (dizigotik) ikizleri ise iki farklı yumurtanın iki ayrı spermle döllenmesi ile iki zigotun oluşup iki embriyonun gelişmesi ile oluşurlar. Çift yumurta ikizleri genetik olarak birbirinden farklıdır; çünkü farklı DNA’lara sahip farklı sperm ve yumurtalardan oluşmuşlardır. Bildiğimiz üzere normal kardeşler belirli bir oranda aynı DNA'ya sahiptirler. Kardeşlerin DNA’larının yaklaşık %50'si aynıdır, dolayısıyla çift yumurta ikizi olmak farklı zamanlarda doğmuş normal kardeşler gibi olmaktır. Farklı veya aynı cinsiyette olabilirler.

Çift yumurta ikizlerinin birbirinden çok farklı olabileceğinin kanıtı olan ikiz kardeşler.
Çift yumurta ikizlerinin birbirinden çok farklı olabileceğinin kanıtı olan ikiz kardeşler.
Plaid Zebra

Afrika ve Hindistan gibi dünyanın bazı bölgelerinde yüksek oranda çift yumurta ikizlerine rastlanmaktadır. Çift yumurta ikizlerine sahip olma ihtimalinin genetik bir bileşeni vardır ve kalıtsal olabilen bir özelliktir.

Tek ve çift yumurta ikizlerin zigot gelişiminin karşılaştırılması. Tek yumurta ikizlerinin oluşumunda zigot ikiye bölünerek iki embriyo oluşturur; çift yumurta ikizlerinde ise iki ayrı zigot, iki ayrı embriyo oluşturur. Tek yumurta ikizlerin büyük bir bölümü (%60–70) aynı plasentayı paylaşmaktadır ama amniyotik keseleri ayrıdır. %18–30'unun ise hem plasenta hem de amniyotik kese ayrıdır. Küçük bir bölümü (%1–2) ise aynı plasentayı ve aynı amniyotik keseyi paylaşmaktadır. Çift  yumurta ikizlerinin her birinin kendi plasentası ve amniyotik kesesi var.
Tek ve çift yumurta ikizlerin zigot gelişiminin karşılaştırılması. Tek yumurta ikizlerinin oluşumunda zigot ikiye bölünerek iki embriyo oluşturur; çift yumurta ikizlerinde ise iki ayrı zigot, iki ayrı embriyo oluşturur. Tek yumurta ikizlerin büyük bir bölümü (%60–70) aynı plasentayı paylaşmaktadır ama amniyotik keseleri ayrıdır. %18–30'unun ise hem plasenta hem de amniyotik kese ayrıdır. Küçük bir bölümü (%1–2) ise aynı plasentayı ve aynı amniyotik keseyi paylaşmaktadır. Çift yumurta ikizlerinin her birinin kendi plasentası ve amniyotik kesesi var.
Wikipedia

Tek Yumurta İkizlerinin Genleri Tamamen Aynı mıdır?

Çoğumuz bu soruya hiç düşünmeksizin evet deriz çünkü aynı yumurta ve aynı spermden oluşan ve ikiye ayrılmış bir zigottan meydana gelen embriyoların aynı genlere sahip olmasını bekleriz; ama bu sorunun cevabı hayırdır.

Yakın geçmişe kadar tek yumurta ikizlerinin farklılıklarının çevresel etkenlerden kaynaklandığı sanılıyordu; fakat Birmingham'da bulunan Alabama Üniversitesi'nden genetik bilimci Carl Bruder ve ekip arkadaşları, 19 çift ve tek yumurta ikizinin genomlarını incelediler ve bazı ikizlerin genetik farklılıklarını keşfettiler. Genetik farklılığın olduğu bölgelerde ikizlerden biri, aynı genin daha fazla sayıda kopyasına sahipti. Buna kopya sayısı varyantı (çeşidi) deniyor. Bruder şöyle anlatıyor:

Ancak genom içerisinde bazı bölgeler vardır ki, iki-kopya kuralından sapmalar görülür. İşte bu durumda kopya sayısı varyantları var demektir. Bu bölgelerde bir genin hiç kopyasının bulunmamasından, 14'e varan sayıda kopyasının bulunmasına kadar birçok farklı durum görülebilir.

Ayrıca insan genomunda yaklaşık üç milyar baz çifti vardır, bu nedenle embriyonik gelişim sırasında her bir embriyoda 10 ila 100 arasında yeni mutasyonun oluşması beklenir. Normal DNA testleri bunu algılayamayabilir çünkü DNA'nın sadece kısa bir bölümünü incelenmektedir. Fakat tüm genom dizildiğinde farklılıklar ortaya çıkmaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tek Yumurta İkizlerinin Parmak İzleri Aynı mıdır?

Aynı döllenmiş yumurtadan oluşan tek yumurta ikizleri birbirinin aynısı gibi göründüğü kadar kişisel özelliklerinde de benzerlik gösterirler. Standart bir DNA testinde tek yumurta ikizlerini birbirinden ayırt etmek mümkün olmayabilir ancak onları ayırmanın kesin bir yolu vardır; tek yumurta ikizleri aynı parmak izlerine sahip değildirler.

Parmak izleri fiziksel görünüm gibi büyük ölçüde çevresel etkenler tarafından şekillenmektedir. Fetüs gelişirken, parmak izini oluşturan halkalar ve kıvrımlar rahim içindeki basınç ve amniyon sıvısı ile temas gibi birçok faktörden etkilenmektedir. Bir insanın parmaklarındaki, avuçlarındaki ve ayaklarındaki desenler hamileliğin beşinci ayının sonunda tamamen oluşmuş olur ve herhangi bir sakatlanma veya cilt hastalağına yakalanmadığı sürece yaşamı boyunca aynı kalır. 

Siyam İkizleri (Yapışık İkizler) Nasıl Oluşur?

Bu sorunun cevabı kesin olarak verilememiş olsa da nedenine ilişkin kuvvetli bir öneri bulunmaktadır. Yapışık ikizler, fiziksel olarak birbirine yapışık olarak doğan bebeklerdir. Tek yumurta ikizleri (monozigotik ikizler), tek bir döllenmiş yumurtanın yani zigotun ikiye bölünmesiyle oluşur. Gebe kaldıktan sekiz ila 12 gün sonra, ikizleri oluşturmak üzere ayrılacak olan embriyonik tabakalarda belirli organ ve yapılar gelişmeye başlar.

Gebe kalındıktan sonra 14 gün içinde embriyoların ayrılma işlemi gerçekleşmiş olur. Bu süre tamamlanadıktan sonra gerçekleşen ayrılmalar ise tam olarak gerçekleşemez ve siyam ikizleri oluşur. Sıklıkla fiziksel olarak olarak göğüs, karın, pelvisden ve başları yapışık olarak doğarlar. Yapışık ikizler ayrıca bir veya daha fazla iç organı paylaşabilirler.

Marieme ve Ndeye, Senegal'de doğan yapışık ikizler. Göğüsten yapışık olup bağırsaklar dışında ayrı iç organlara sahiptirler. İki baş, dört kol ve iki bacağa sahiptirler.
Marieme ve Ndeye, Senegal'de doğan yapışık ikizler. Göğüsten yapışık olup bağırsaklar dışında ayrı iç organlara sahiptirler. İki baş, dört kol ve iki bacağa sahiptirler.
BBC

Yapışık ikizlerin çoğu ölü doğar veya doğumdan kısa bir süre sonra ölür. Hayatta kalan bazı yapışık ikizler cerrahi olarak ayrılabilirler. Ameliyatın başarısı ise ikizlerin nerede birleştiğine, hangi organların paylaşıldığına ve cerrahi ekibin deneyim ve becerisine bağlıdır.

Siyam ikizleri terimi, 1811'de Siam'da (şimdi Tayland) doğan yapışık ikizler Eng ve Chang Bunker'dan ortaya çıkmıştır. Ayrıca yapışık ikizler tek yumurta ikizleri olduğu için aynı cinsiyette olmaktadır. Bu konuda daha fazla bilgiyi siyam ikizleri ile ilgili yazımızdan alabilirsiniz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 15
  • İnanılmaz 10
  • Bilim Budur! 4
  • Muhteşem! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 2
  • Korkutucu! 2
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/11/2020 16:39:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7826

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Ölüm
Aşı
Elektrik
Biliş
Bilinç
Sinaps
Virüsler
Hidrotermal Baca
Kertenkele
Yaşam
Teknoloji
Evrimsel Antropoloji
Onkoloji
İnfografik
Köpek
Makroevrim
Evrim
Doğa Yasaları
Antropoloji
Canlılık Cansızlık
Balıkçılık
Hamilelik
Kanser Tedavisi
Sinir
Editör Seçkisi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Yalnızca aptallar ve ölüler fikirlerini değiştirmezler. Aptallar değiştirmez, ölüler ise değiştiremez.”
John H. Patterson
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol