Güneş sistemimizde yaşamı destekleyebilecek başka bir yer var mı? NASA'nın etkileyici uzay aracı, 14 Ekim günü Jüpiter'in birçok uydusundan biri olan Europa'ya yapılacak beş buçuk yıllık bir yolculuğa çıkmak üzere fırlatılmış olacak. Bu, sondanın yaşam arayışında atılacak ilk önemli adımı.

Europa Clipper misyonu, ABD uzay ajansının, buzlu yüzeyinin altında sıvı su okyanusu barındırabileceğine inanılan uydu hakkında yeni ayrıntıları ortaya çıkarmasına olanak tanıyacak.

1898 yılında, yelesiz iki erkek aslan Kenya-Uganda Demiryolu'nu inşa eden ekiplere dehşet saçmaya başladı. Demiryolu kampından geceleri kaçırdıkları onlarca insanı dokuz ay boyunca öldürüp yiyen aslanlar, "Tsavo'nun insan yiyenleri" olarak anılacaklardı.

Bir demiryolu yöneticisi ve İngiliz Ordusu'nda yarbay olan John Henry Patterson, bu iki hayvanı vurarak öldürdü ve olaylar hakkında bir kitap yazdı. Büyük kedilerin cesetleri 1925'ten beri Chicago'daki Field Doğa Tarihi Müzesi'nde sergileniyor.

Karanlık madde, evrenin toplam kütle-enerji içeriğinin yaklaşık %27'sini oluşturmakta olup kozmik yapı ve evrimi anlamamız açısından önemli olan birkaç genel özelliğe sahiptir. Olağan maddeden farklı olarak, karanlık madde elektromanyetik olarak etkileşime girmez; bu da onun elektromanyetik radyasyona görünmez hale gelmesine ve dolayısıyla yalnızca kütleçekimsel etkileri aracılığıyla tespit edilebilmesine neden olur. Ancak The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayınlanan yeni bir araştırma bildiklerimizi değiştirebilir. Araştırmaya geçmeden önce karanlık madde ile normal madde arasındaki ilişkiyi incelemekte yarar var.

Karanlık maddenin varlığı, galaksilerin dönüş eğrileri, kütleçekimsel merceklenme fenomenleri ve kozmik mikrodalga arka plan dalgalanmaları gibi çeşitli astrofizik gözlemlerden çıkarılmaktadır. Bu gözlemler, görünür kütle ile galaksiler ve daha büyük ölçeklerde gözlemlenen kütleçekimsel etki arasında önemli bir uyumsuzluk olduğunu göstermektedir.

Sadece birkaç milimetre boyundaki dünyanın en maharetli bahçıvanları arasında yer alan Amerika kıtasının yaprak kesici karıncaları (İng: "leafcutter ants"), yaprak parçalarını kesip yuvalarına taşır ve bu taze yeşillikleri özenle baktıkları mantarlara sunar. Bu mantarlara kolonilerindeki özel iklim kontrollü odalarda gözü gibi bakan karıncalar, tıpkı insanların saman yiyememesi gibi yaprak yiyemezler; sadece yapraklar üzerinde yetişen mantarları yiyebilirler.

Günümüzde yüzlerce karınca türünün yemek için mantar yetiştirdiği biliniyor. Karıncaların evrimine dair yapılan araştırmalar, bu uyumun on milyonlarca yıl öncesine dayandığını gösteriyor. Araştırmacılar, Science dergisinde yayınladıkları çalışmada mantarların soy ağacını da işin içine katarak tabloyu daha net hale getirmeyi başardı. Bu çalışmada, araştırmacılar karınca ve mantar ortaklığının kökenini belirlerken şaşırtıcı bir faktöre de dikkat çektiler: 66 milyon yıl önce dinozorları yok eden asteroit Bu devasa çarpışmanın, karıncalar ile mantarlar arasındaki simbiyotik ilişkinin evriminde kilit bir rol oynadığı düşünülüyor.

2024 Fizik Nobel Ödülü, yapay sinir ağları ve makine öğrenmesini mümkün kılan temel algoritmalar üzerine yaptıkları öncü çalışmalar nedeniyle John Hopfield ve Geoffrey Hinton'a verildi.^[1]

Bu çalışmalar, ChatGPT gibi büyük dil modelleri için büyük önem taşıyor. ABD'li bilim insanı John Hopfield ve İngiliz-Kanadalı bilim insanı ve yapay zeka uzmanı Geoffrey Hinton, makine öğreniminin temelini oluşturan keşifleri ve icatları nedeniyle 2024 Nobel Fizik Ödülü'nü almaya hak kazandılar. Nobel Ödülü'nü veren kuruluş olan İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, ödül sahiplerine verilirken yapılan açıklamada şöyle söylüyor: