Keşfedin, Öğrenin ve Paylaşın
Evrim Ağacı'nda Aradığın Her Şeye Ulaşabilirsin!
Premium
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Bilimdeki Son Gelişmeler
Akış
İçerikler
Virüs
James Webb Uzay Teleskobu
Öğrenme Teorileri
Bir
Kromozom
Egzersiz
Sinaps
Doğru
Anksiyete
Mikroevrim
Yağ
Bilişsel Önyargı
Seçilim
Saldırı
Teleskop
Gazetecilik
Yıldız
Evrimsel Tarih
Lazer
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Nöron Hücresi
Virüsler
Foton
Ana Bulaşma Mekanizması
Alerji
Aklımdan Geçen
Tür Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Ekle
Soru Sor
Stiller
Kurallar
Topluluk Kuralları
Bu alan, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu türün ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu alanın amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim topluluğuna değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Aklınızdan geçenlerin bu platformda bulunmuyor olabilecek kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Size Özel
Makaleler
Rastgele Soru
Ece Müker
Ece Müker
689.6K UP
11 Mayıs
Nature Communications dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, Ocak 2022'deki Hunga Tonga-Hunga Ha'apai yanardağı patlamasının atmosferde beklenmedik bir kimyasal tepkimeyi tetiklediğini ortaya koydu: Volkanik kül, tuzlu deniz suyu ve güneş ışığının bir araya gelmesi, güçlü bir sera gazı olan metanın parçalanmasına yol açtı.
 
Araştırmacılar, Avrupa Uzay Ajansı'nın Sentinel-5P uydusundaki TROPOMI aletini kullanarak volkanik plumda rekor düzeyde formaldehit tespit etti. Formaldehit, metanın atmosferde parçalanmasının bir göstergesi olduğundan bu bulgu dikkat çekiciydi. Plum 10 gün boyunca Güney Amerika'ya kadar takip edilebildi; formaldehitin yalnızca birkaç saat ömürlü olması, metanın bir haftadan uzun süre kesintisiz parçalandığını kanıtlıyor.
 
Mekanizma şöyle işliyor: Patlama sırasında stratosfere fırlayan tuzlu deniz suyu ve volkanik kül, güneş ışığıyla etkileşime girerek son derece reaktif klor atomları üretiyor. Bu klor atomları metanı parçalıyor. Kopenhag Üniversitesi'nden Profesör Matthew Johnson, aynı mekanizmanın daha önce Sahra tozu ve Atlantik deniz tuzu etkileşiminde keşfedildiğini ancak bunu stratosferde gözlemlediklerini ilk kez gördüklerini belirtiyor.
 
Bulgunun iklim bilimi açısından iki önemli çıkarımı var: Birincisi, toz ve külün global metan bütçesi hesaplamalarına dahil edilmesi gerekiyor. İkincisi, uydu gözlemleriyle metan yok edilmesinin kanıtlanabildiği gösterildi; bu da atmosferden metan gidermeye yönelik mühendislik çözümleri için yeni bir kapı aralıyor. Metan, 20 yıllık ufukta CO₂'nin 80 katı ısıtma etkisine sahip olmakla birlikte atmosferde yaklaşık 10 yıl kalıyor; bu da onu iklim değişikliğinin "acil freni" olarak nitelendirilebilecek bir hedef haline getiriyor.

278 görüntülenme
Bu gönderi Evrim Ağacı tarafından öne çıkarılmıştır.
5
0 Yorum
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Ece Müker
Ece Müker
689.6K UP
9 Mayıs
NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu, Cetus (Balina) takımyıldızında yer alan ve Dünya'dan 45 milyon ışık yılı uzaklıktaki Messier 77 galaksisinin çarpıcı yeni görüntüsünü yayımladı.
 
Sarmal yapısıyla dikkat çeken Messier 77, merkezindeki aktif çekirdeği nedeniyle astronomlar arasında uzun süredir özel bir ilgi görüyor. Galaksinin parlak kalbinde, kütlesi Güneş'in 8 milyon katına ulaşan bir süper kütleli kara delik bulunuyor. Kara deliğin çevresinde dönen gaz, aşırı ısınarak olağanüstü yoğunlukta ışıma yapıyor. Webb'in orta kızılötesi enstrümanı, bu bölgenin daha önce hiç bu denli net görülmemiş ayrıntılarını yakaladı.
 
Messier 77, hem görece yakın konumu hem de gözlemlenebilir özellikleri açısından aktif galaksi çekirdeklerini incelemek için ideal bir laboratuvar niteliği taşıyor. Webb'in kızılötesi duyarlılığı, toz bulutlarının ardına gizlenmiş bu yapıları görünür ışık teleskoplarının ulaşamadığı bir netlikte ortaya koyuyor.
 
2021'de fırlatılan Webb, evrenin en uzak köşelerinden güneş sistemimizin gezegenlerine kadar geniş bir yelpazede çığır açan gözlemler yapmayı sürdürüyor.

439 görüntülenme
Bu gönderi Evrim Ağacı tarafından öne çıkarılmıştır.
11
0 Yorum
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Ece Müker
Ece Müker
689.6K UP
9 Mayıs
Science Advances dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, Ay'ın en büyük ve en eski çarpışma krateri olan Güney Kutbu-Aitken (SPA) havzasının nasıl oluştuğuna ilişkin önemli ayrıntıları netleştirdi. Yaklaşık 2.000 kilometre çapındaki bu dev kraterin kökeni, 2028'de planlanan Artemis III görevinin bilimsel çıktılarını doğrudan etkileyebilir.
 
Yüksek çözünürlüklü 3 boyutlu simülasyonlar kullanan ekip, kraterin en iyi, yaklaşık 260 kilometre genişliğinde, çekirdekleşmiş (farklılaşmış) bir cismin kuzeyden güneye doğru yüzlek açıyla çarptığı senaryo ile açıklandığını buldu. Çarpma hızının yaklaşık 13 km/s olduğu tahmin ediliyor; bu da çarpanın, Mars bölgesinden gelen ve düşük eğimli bir yörüngede seyreden bir gezegen oluşum artığı olduğuna işaret ediyor.
 
Çalışmanın en çarpıcı bulgusu ise mantodan fırlatılan malzemenin nereye düştüğü. Simülasyonlar, bu malzemenin kraterin güney yönünde yaklaşık 550-650 kilometre ötesine kadar uzandığını gösteriyor. Artemis III'ün planlanan iniş bölgesi tam da bu alana denk geliyor. Çarpmanın kuzey-güney yönlü olduğu doğrulanırsa Artemis astronotları, Ay'ın derinlerinden fırlatılmış mantosu kayaçlara erişebilir; bu, Ay'ın iç yapısı ve yaşı hakkında son derece değerli bilgiler sunacak.
 
Ekip, simülasyonlarının bazı ince ayrıntıları gözden kaçırabileceğini kabul ederken Artemis örneklerinin bu tahminleri doğrudan sınayacağını vurguluyor.

314 görüntülenme
Bu gönderi Evrim Ağacı tarafından öne çıkarılmıştır.
5
0 Yorum
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Ece Müker
Ece Müker
689.6K UP
8 Mayıs
Bilim dünyası, eklem bacaklıların karaya çıkış hikayesini değiştirecek 437 milyon yıllık bir fosil keşfiyle çalkalanıyor. Wisconsin’de (ABD) bulunan ve Waukartus muscularis adı verilen yeni bir tür, kırkayak ve çıyanların (Myriapoda) bacak evrimine dair yerleşik kanıları temelinden sarsıyor.

Beklenmedik Anatomi: Silüryen dönemine ait bu sucul canlı, tamamen deniz tabanında yaşamasına rağmen, modern kara canlılarına özgü olan "tek dallı" (uniramous) bacak yapısına sahipti.

Ezber Bozan Bulgular: Daha önce bu bacak yapısının karadaki yerçekimine ve yürümeye uyum sağlamak için (adaptasyon) geliştiği düşünülüyordu. Ancak Waukartus, bu donanımın canlı henüz su altındayken çoktan hazır olduğunu kanıtladı.

Eksaptasyon (Önouyum) Kavramı: Araştırmacılar, bu durumu evrimsel bir "ön hazırlık" olarak tanımlıyor. Yani, bacaklar su altında başka bir işlev için evrilmiş olsa da, milyonlarca yıl sonra karaya çıkışta devasa bir avantaj sağlayarak yeni bir göreve adapte oldu.

Evrim Ağacındaki Yeri: Waukartus, eklem bacaklıların sucul ataları ile karasal torunları arasındaki o kayıp halkayı tamamlayarak, "karaya çıkış" sürecinin sanılandan çok daha donanımlı başladığını gösteriyor.

Bu keşif, evrimin her zaman mevcut zorluklara çözüm üretmediğini; bazen geçmişten gelen özelliklerin yeni dünyalara kapı açtığını bir kez daha gözler önüne seriyor.

400 görüntülenme
Bu gönderi Evrim Ağacı tarafından öne çıkarılmıştır.
11
0 Yorum
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Ece Müker
Ece Müker
689.6K UP
8 Mayıs
Queen Mary Üniversitesi London'dan fizikçi Kostya Trachenko ve ekibinin Science Advances dergisinde yayımladığı çalışma, evrenin temel fizik sabitlerinin yaşamı mümkün kılan son derece dar bir aralıkta bulunduğunu öne sürüyor. Üstelik bu ince ayarın yıldızlar ve atomlar düzeyinde değil, doğrudan hücre içi sıvı akışkanlığı düzeyinde gerçekleştiğini gösteriyor.
 
Temel fikir şu: Yaşam, mikroskobik ölçekte sürekli harekete bağlıdır. Besinlerin hücre içinde taşınması, proteinlerin katlanması ve moleküllerin difüzyonu hepsi viskoziteye, yani sıvının ne kadar kolay aktığına bağlıdır. Trachenko'nun araştırması, sıvı viskozitesinin Planck sabiti ve elektron yükü gibi temel fizik sabitlerinden kaynaklandığını ortaya koyuyor. Bu sabitler sadece birkaç yüzde değişseydi kan, hücre sıvıları ve su ya katran gibi kıvamlı ya da ölçüsüz akışkan hale gelirdi; her iki durumda da karmaşık yaşam imkânsız olurdu.
 
Bu bulgunun özgün yanı, kozmik ince ayar tartışmalarını yıldız nükleer reaksiyonlarından biyolojik sistemlere taşımasıdır. Yani evrenin sabitlerinin yıldız ve galaksi oluşumuna izin vermesi yetmez; sıvıların canlı hücrelerde düzgün akabilmesi için de ayrı bir uyumluluk gerekmektedir.
 
Araştırmacılar bu durumu "ikinci bir ince ayar katmanı" olarak tanımlarken doğanın neden bu denli kararlı fiziksel yapılar ürettiğine dair soruların henüz yanıtsız kaldığını vurguluyor. Hipotez spekülatif olmaya devam ediyor; ancak fizik ile biyoloji arasındaki derin bağlantıyı yeni bir perspektiften sorguluyor.

313 görüntülenme
Bu gönderi Evrim Ağacı tarafından öne çıkarılmıştır.
12
2 Yorum
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Utku Derin
Utku Derin
385.2K UP
Aktaran 13 Mart 2025 1 dk.

Yeni bir araştırma, hedefe yönelik psikolojik müdahalelerin yanlış bilgilere karşı uzun vadeli direnci önemli ölçüde artırabileceğini ortaya koydu.[1] "Psikolojik güçlendirici dozlar" olarak adlandırılan bu müdahaleler, hafıza tutumunu iyileştiriyor ve bireylerin zamanla yanıltıcı bilgileri daha etkili şekilde tanımasına ve direnmesine yardımcı oluyor.

Nature Communications dergisinde yayınlanan çalışma, metin tabanlı mesajlar, videolar ve çevrimiçi oyunlar gibi farklı yaklaşımların insanları yanlış bilgilere karşı nasıl korunabileceğini inceliyor. Oxford, Cambridge, Bristol, Potsdam Üniversiteleri ve King’s College London’dan araştırmacılar, bu müdahalelerin kalıcılığını test etmek ve etkilerini güçlendirme yollarını belirlemek için 11.000’den fazla katılımcıyla beş büyük ölçekli deney gerçekleştirdi. Araştırma ekibi, üç tür yanlış bilgi önleme yöntemini test etti:

29
0 Yorum
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Utku Derin
Utku Derin
385.2K UP
Aktaran 10 Mart 2025 2 dk.

İngiliz Labrador retriever cinsi köpekler üzerinde çalışan araştırmacılar, Science dergisinde yayınladıkları makalede köpek obezitesiyle bağlantılı birden fazla gen bulunduğunu ayrıca bu genlerin insanlardaki obeziteyle de ilişkili olduğunu ortaya koydu.[1]

DENND1B geninin ise vücuttaki enerji dengesini düzenlemekten sorumlu leptin melanokortin yolu adlı beyin yolunu doğrudan etkilediği gözlemlendi. Araştırmacılar, köpek obezitesiyle bağlantılı olan ancak DENND1B'den daha düşük etkiye sahip dört ek geni de doğrudan insan genleriyle eşleştirmeyi başardı. Cambridge Üniversitesi Fizyoloji, Gelişim ve Sinirbilim Bölümü'nde görev yapan çalışmanın ortak yazarı Alyce McClellan şöyle söylüyor:

21
0 Yorum
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Ufuk Derin
Ufuk Derin
3.3M UP
Aktaran 10 Mart 2025 2 dk.

Araştırmacılar ilk kez özel tasma verilerini özel kameralarla birleştirerek kutup ayılarının yaşamlarındaki en gizemli ve önemli aşamalardan biri olan ayıların doğum yaptıktan sonra yavrularıyla birlikte kaldığı anne inini inceledi.

Önceki araştırmalar, anne ayıların inlerinde ne kadar kaldığının yavruların hayatta kalma şansını etkilediğini gösterse de ayıların inlerinde neden bu kadar uzun süre kaldıkları ve orada ne yaptıkları tam olarak anlaşılabilmiş değil. Ayrıca araştırmacıların giderek daha fazla kullandığı izleme cihazları şimdiye kadar ayıların gerçek hayattaki davranışlarıyla karşılaştırılmamıştı. Çalışmanın baş yazarı ve Toronto Üniversitesi Scarborough Kampüsü'nde doktora sonrası araştırmacı Louise Archer söyle anlatıyor:

26
0 Yorum
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Utku Derin
Utku Derin
385.2K UP
Aktaran 9 Mart 2025 2 dk.

Kırmızı kan hücreleri, akciğerlerden diğer tüm organlara oksijen taşır ve kan yapıcı kök hücrelerin oksijen akışını sürdürmek için günde yaklaşık 200 milyar yeni kırmızı kan hücresi üretmesi gerekir.

Uzun yıllar boyunca bilim insanları, kan üretiminin yalnızca kemik iliğinde gerçekleştiğini varsaydı. Ancak, Kaliforniya Üniversitesi araştırmacıları, Blood dergisinde yayınladıkları makalede bu sürecin aynı zamanda insan akciğerlerde de yaşandığını gösteren kan pıhtılaşmasını sağlayan trombositleri üreten megakaryositler keşfettiklerini belirtiyor.[1]

43
0 Yorum
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Ufuk Derin
Ufuk Derin
3.3M UP
Aktaran 9 Mart 2025 2 dk.

Cinsel azınlıklar arasında biseksüel bireyler, eşcinsel bireylere kıyasla daha yüksek düzeyde depresyon, kaygı ve intihar riski yaşama eğilimindedir. Ancak zihinsel sağlığı söz konusu olduğunda biseksüel bireyler genellikle daha geniş bir LGBTQIA+ şemsiyesi altında toplandığı için bu özgün mücadeleler görece daha görünmez hale gelmiştir. Vanderbilt Üniversitesi'nden sosyal ve psikiyatrik epidemiyolog Kirsty Clark şöyle anlatıyor:

Araştırmacılar, bu uçurumu neyin tetiklediğini ve biseksüel bireylerin zihinsel sağlığını nasıl daha iyi bir şekilde ele alabileceklerini merak ettiler. Clark’ın liderliğinde yürütülen yakın tarihli bir çalışma, bu eşitsizliğe odaklanarak biseksüel bireylerin zihinsel sağlık ve stres durumları monoseksüel bireylerle karşılaştırıldığında nasıl farklılık gösterdiğini anlamaya çalışıyor. Yakında Clinical Psychological Science dergisinde yayınlanacak sonuçlar, biseksüel bireylerin eşcinsel akranlarına kıyasla genel yaşam stresinde artış yaşadığını ortaya koyuyor. Dahası, araştırma biseksüel deneyimlerin daha önce düşünüldüğünden daha çeşitli olduğunu da gösteriyor. Clark, bu çeşitliliği kabul etmenin yaşam deneyimlerini nasıl etkilediği zihinsel sağlık konusunda eşitsizliğin neden yaşandığını anlamada araştırmacılara yardımcı olabileceğini söylüyor.

28
0 Yorum
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Keşfet
Ara
Yakında
Sohbet
Agora

Bize Ulaşın

ve seni takip ediyor
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
"Otoriteye duyulan aptalca bağlılık, gerçeğin en büyük düşmanıdır."
Albert Einstein
Kapak Görseli Seç
Videodan otomatik olarak çıkartılan karelerden birini seçin.
Kareler yükleniyor…
Videoyu kaydırarak istediğiniz kareyi seçin.
0:00 / 0:00
Kendi kapak görselinizi yükleyin. Görsel otomatik olarak kırpılacaktır.
Görseli sürükleyin veya tıklayın PNG, JPG veya WEBP (Maks. 10MB)