Ebeveynler, Gerçekten de İlk Doğan Yavrularını Kayıracak Biçimde Önyargılı!
Ebeveynler, Gerçekten de İlk Doğan Yavrularını Kayıracak Biçimde Önyargılı!

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Bir iş arkadaşım 11 ve 7 yaşındaki kızlarıyla bir yere giderken, bir arka koltuk savaşı başlamış. İş arkadaşımın durumu yatıştırma girişimleri sadece birbirini suçlama yarışına yol açmış. Sonunda 11 yaşında olan, kardeşine ilan etmiş: "Sen bunu doğduğun gün başlattın ve annemin sevgisini alıp götürdün!"

Bu iki kız kardeş sıklıkla kavga ediyor ve anneye göre sebebin bir kısmı ikisinin ortak noktasının az olması. Anlaşılan o ki, bu durum onlara özgü değil. Ortalamada kardeşlerin genetik olarak %50 benzer olduğu, aynı anne baba tarafından aynı evde yetiştirildikleri, aynı okullara gittikleri ve diğer birçok aynı deneyimi paylaştıkları gerçeğine rağmen, kardeşler çoğu kez birbirlerine sadece şehir çapında ve hatta ülke çapında yetişen çocuklar kadar benzer. 

Peki, aynı aileden gelen iki kardeşi bu kadar farklı yapan nedir?

Farkı ne oluşturur?

Kardeş ve aile ilişkileri araştırmacıları olarak, bu soruya verilecek en azından bir cevabın şunu gösteren kuram ve veriden geldiğini biliyoruz: en azından bazı ailelerde, kardeşler birbirinden farklı olmaya çalışıyor ve ailelerinde özgün bir kimlik ve konum sağlamaya çalışıyor. 

Bir çocuğun gözünden eğer abisi okulda sivrilirse, anne babasının dikkatini ve övgüsünü çekmek için kardeşiyle en iyi notları almakta yarışmak yerine bir yıldız sporcu haline gelmek daha kolay olabilir. Bu yolda kardeşler arasındaki küçük farklılıklar bile zamanla önemli farklılıklar haline gelebilir.

Fakat anne babalar da bir pay sahibi. Örneğin, anne babalar çocukları arasındaki farklara dikkat ettiğinde, çocuklar anne babalarının bu farklılıklar üzerindeki sezgi ve düşüncelerini kavrayabilirler. Bu da, sonuç olarak, kardeş farklılıklarını artırabilir.

Kardeşleri neyin farklı yaptığını görmek için bu fikirleri denemek istedik. Bu yüzden, okul verimindeki kardeş farklarını sınamak için 388 adet iki ebeveynli aileden ilk ve ikinci ergen kardeşlerin bilgisini kullandık. Anne ve babalara, iki kardeşin akademik yeteneklerinde farkları olduğunu düşünüp düşünmediklerini ve eğer öyleyse hangi kardeşin daha yetenekli olduğunu sorduk. Ayrıca iki kardeşin de karnesinden okul notlarını topladık. 

İlk kardeşin önceliği

Çözümlemelerimiz bazı ilginç sonuçlar gösterdi: anne babalar ilk kardeşin okulda daha iyi olduğunu düşünmeye yatkındı. Hatta bu durum, ilk çocuklar aslında, ortalama olarak, daha iyi notlar almadığı zaman bile böyleydi. Bunun sebebi anne babaların ilk çocuklar için daha büyük beklentilerinin olması veya, herhangi bir zamanda, büyük kardeşin daha ileri okul çalışmaları üstlenmesi olabilir. 

Yine de bu örnek için bir istisna vardı: Abiler ve kız kardeşlerinin olduğu ailelerde anne babalar küçük kardeşi daha yetenekli olarak değerlendirdi. Aslında bu ailelerde küçük kız kardeşler, abilerinden daha iyi notlar almıştı. Bulgularımız aynı zamanda gösterdi ki, anne babaların çocuklarının yeteneklerini değerlendirmesinde okul notlarındaki kardeş farklılıkları belirleyici değildi. Bunun yerine, anne babaların çocuklarının yetenekleri hakkındaki düşünceleri daha sonra kardeşlerin okul notlarındaki farklılıklarını belirliyordu. Diğer bir deyişle, anne babalar bir çocuğun diğerinden daha yetenekli olduğunu düşündüğü zaman, bu çocuğun notları zamanla kardeşlerinkinden daha iyi oluyordu. 

İnanışları sürdürmek

Çocukların okul notlarının ve anne babaların çocuklarının göreceli yetenekleri hakkındaki inançlarının karşılıklı olarak tesirli olacağını beklediysek de, ebeveyn inanışlarının, çocuklarının ergenlik yılları süresince çok fazla değişmediği ortaya çıktı. 

Bunun yerine okul notlarındaki kardeş farkları değişti ve anne babaların inançları ile önceden belirlendi. Bu şekilde, anne babaların çocukları arasındaki farklara dair inanışları, gerçek kardeş farkı gelişimini destekleyebilir. 

11 yaşındaki bir çocuk tarafından yapılan yukarıdaki yorum, çocukların aile içindeki yeri ve değerleri hakkında - kardeşlerininkiyle bağlantılı olarak - hassas olduklarını vurguluyor.

Anne babalar çocukları için sevgilerini göstermede daha çok uğraş verebilirler, fakat aynı zamanda çocuklarına davranış şekillerindeki küçük farkların -çocuklarının gelişimi ve çevreye uyumu üzerinde ve ayrıca kardeş ilişkileri üzerinde- büyük etkileri olabileceğinin de bilincinde olmalılar.

Gerçekten, bazı araştırmaların öne sürdüğüne göre çocuklar kardeşlerinden farklı olmaya çalıştıklarında kardeş kavgası ortaya çıkıyor.

İş arkadaşım kızlarının sık sık kavga ettiğini çünkü ortak hiçbir noktaları olmadığını söylerken haklı olabilir. Fakat onların kavgaları, kızlarının kendi farklarının kız kardeşi doğduğu zaman başladığı ve "annesinin sevgisini alıp götürdüğü" şeklindeki algısı yüzünden de olabilir. 

Yazarlar: Alex Jensen (Brigham Young Üniversitesi İnsan Gelişimi Bölümü) ve Susan McHale (PennState İnsan Gelişimi Ayrıcalıklı Profesörü)

Teşekkür: Bu yazıyı düzenleyen Ayşegül Şenyiğit'e teşekkür ederiz.

Kaynak: Bu yazı QZ adresinden çevrilmiştir.

Alerjileri Tamamen Ortadan Kaldırmaya Adım Adım...

Atlar, Şempanzelerden Daha Fazla Sayıda Yüz İfadesine Sahiptir!

Yazar

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim