Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Çizgili sırtlan (Hyaena hyaena)

Çizgili sırtlan (Hyaena hyaena) Ahmet Karataş
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı  PedramTürkoğlu 2. Editör Pedram Türkoğlu
3 dakika
1,048 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Çizgili sırtlan
  • Bilimsel Adı Hyaena hyaena
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Çizgili sırtlan
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Striped Hyena
  • Gözlem Lokasyonu Şanlıurfa, Türkiye
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Gözlem Bilgileri

2009 yılında Şanlıurfa'da Ahmet Karataş tarafından fotoğraflanmıştır.

Tanım ve Genel Bilgiler

Afrika'da yaşayan sırtlan türlerine göre daha küçük yapılı bir sırtlan türüdür. Çizgi sırtlan kirli açık sarı-beyaz üzerine değişen enlerdeki koyu çizgilere sahiptir. Bu çizgili yapısıyla kolaylıkla ayırt edilebilir. Sırtındaki yele kavga veya korku gibi durumlarda dikleşebilir. Bu dikleşme sırtlanı yaklaşık olarak %38 oranında daha iri göstermektedir. 25 kilogram ile 45 kilogram arasında vücut ağırlığına sahiptir. Gebelik süresi 88-92 gün kadar sürmektedir. Erkek ve dişi bireyler 800 günlük olduklarında cinsel olgunluğa ulaşırlar. İlk dört ay düzenli bir şekilde yavrularını emzirirler ve 1 yaşında olduklarında ise sütten kesilirler. Doğduklarında yaklaşık olarak 700 gram ağırlığındadır. Ortalama yaşam süresi 12-15 yıldır. Yaşadıkları bölgelerde yerleşik türlerdir. Göç etmezler. Ülkemizde yaşayan tek sırtlan türüdür.

Çizgili sırtlan yayılış haritası.
Çizgili sırtlan yayılış haritası.
IUCN

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Çizgili sırtlan (Hyaena hyaena), Pliyosen’de, yani 5 milyon ila 2 milyon yıl önceye denk gelen zaman diliminin Afrika'sından H. namaquensis'ten evrimleşmiş olabilir. Afrika'da çizgili sırtlan fosilleri yaygındır ve kayıtlar Orta Pleyistosen'e kadar uzanır. Fosil çizgili sırtlanlar Akdeniz bölgesinde bulunmadığından, türlerin Avrasya'ya nispeten geç bir istilacı olması muhtemeldir ve büyük olasılıkla, ancak son buzul döneminin sonunda Asya'da benekli sırtlanların yok oluşundan sonra Afrika dışına yayılmıştır. Çizgili sırtlan, özellikle Fransa ve Almanya'da yaygın olan Pleyistosen’de Avrupa'da bir süre yayılış gösterdi. Aynı zamanda Montmaurin, Avusturya'daki Hollabrunn, Portekiz'deki Furninha Mağarası ve Cebelitarık'taki Genista Mağaraları'nda da yayılış gösterdiğine dair kayıtlar vardır. Avrupa’da yaşamış atasal popülasyondaki bireylerin görünüşleri, günümüz popülasyonlara benziyordu, ancak daha büyüktü ve kahverengi sırtlan ile benzer olduğu tahmin ediliyor.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Kuzey ve Doğu Afrika, Orta Doğu, Hindistan ve Asya'nın bazı bölgelerinde görülebilmektedir. Ülkemizde ise Marmara'nın güneyi, Ege, Akdeniz ve gündeydoğu illerinde yayılış göstermektedir. Çanakkale, Bursa, Balıkesir, Kütahya, Afyon, İzmir, Denizli, Aydın, Muğla, Antalya, Burdur, Mersin, Adana, Niğde, Hatay, Kahramanmaraş, Gaziantep, Kilis, Şanlıurfa, Madin, Adıyaman, Batman, Siirt, Şırnak ve Hakkari illerinde yaşamıştır. Bu illerin bir çoğunda geçtiğimiz 10 yılda kayıt alınmıştır. Kütahya ve Afyon'da ise uzun süredir kayıt bulunmamaktadır.

Reklamı Kapat

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği'nin belirlediğine göre türün nüfus seyri azalan yöndedir. Yani NT (Near Threatened), Nesli Azalmakta olarak sınıflandırılmaktadır.

Davranış ve Etoloji

Türkiye’de görülmesi oldukça nadir bir türdür. Tam bir kamuflaj ustasıdırlar. Kayalık alanlarda olduklarında uzaktan görülemeyebilirler. Oldukça ürkektirler. İnsanlarla karşılaştıklarında birçok yaban hayvanı gibi kaçmayı tercih ederler. İnsanlar için yaklaşılmadıkça tehlikeli bir canlı değildir. Çizgili sırtlanlar yuva yaptıkları bölgelerde sosyal hayat oluştururlar. Genellikle yalnız dolaşırlar.

Yetişkin birey, Şanlurfa
Yetişkin birey, Şanlurfa
Prof. Dr. Ahmet Karataş

Nadir de olsa grup halinde dolaştıkları görülmüştür. Diğer büyük kedilere ve diğer yırtıcı türlere karşı bir varlık gösteremeyeceklerinden dolayı onlardan uzak durmayı tercih ederler. Örneğin bir benekli sırtlan ile karşılaştıklarında yedikleri besin için dövüşmeyi değil alandan uzaklaşmayı tercih ederler. Yaşadıkları alanları aşırı korumacı değildir.

Diyet ve Metabolizma

Doğada bulduğu leşler, zayıf düşmüş hayvanlar, yakalayabildiği küçük memelilerin yanı sıra kavu, karğuz ve yabani yemişlerle de beslenmektedir. Aç kaldıkları dönemlerde yerleşim yerlerine gelerek evcil hayvanlara saldırabilirler. Kurban bayramında ormanlık alanlara bırakılan cesetlere çizgili sırtlanın gelebildiği bilinmektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Ülkemizde varlığı halen birçok insan tarafından bilinmemektedir. Meydana gelen trafik kazaları, yaşam alanlarının yok edilmesi ve insanlar tarafından öldürülmeleri nüfusunun azalmasında büyük etki yaratmaktadır.

Etimoloji

Bilinen sırtlan türlerinden ayıran en önemli özelliği çizgilere sahip olmasıdır. Bu yüzden hem Türkçede hem İngilizcede bu özelliğe dayanılarak adlandırma yapılmıştır. Türkçe'de Çizgili sırtlan İngilizcede ise "Striped Hyena" olarak adlandırılmıştır. Ayrıca ülkemizde, Anadolu'da görüldüğünden dolayı "Anadolu sırtlanı" olarak da adlandırılmaktadır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • Güldürdü 1
  • Korkutucu! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/03/2021 06:26:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9781

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Güncel
Karma
Agora
Yapay Zeka
Dünya
Toplum
Sahtebilim
Manyetik Alan
Pandemik
Foton
Şehir Hastanesi
Küresel Isınma
Kuantum
Kimyasal Element
Nasa
Eczacılık
Hastalık Dağılımı
Canlı
Madde
Genetik
İstatistik
Nöron Hücresi
Koronavirüs
Hastalık Yayılımı
Evrimleşme
Kan Hastalıkları
Viroloji
Gezegen
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Soru Sor
Not Ekle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer ki hayvanlarla çalışmayı kafanıza koyarsanız, öyle veya böyle bunu başarırsınız. Ama bunu sonuna kadar istemeniz, her fırsatı kollamanız ve asla vazgeçmemeniz gerek.”
Jane Goodall
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku