Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

"Çılgın Profesör": Fiziğe Hayat Veren Walter Lewin!

"Çılgın Profesör": Fiziğe Hayat Veren Walter Lewin! Dominick Reuter
Walter Lewin, son dersinde enerjinin korunumu ilkesini, hayatını tehlikeye atma pahasına gösteriyor.
9 dakika
7,775
  • Biyografi

MIT’de (Massachusetts Institute of Technology) Fizik profesörlüğü yapmış olan Walter Lewin’i bilenler, onun fizik aşkını da bilirler. Derslerinden birini izleme şansınız olduysa eğer, fiziği anlatırken aynı zamanda "fiziği yaşatmaya" çalıştığını, öğrencileri için yaptığı deneysel gösterimler ile anlarsınız. Onu izleyenlerin içlerinden, böyle bir fizik öğretmenim olsaydı fiziği ne kadar kolay ve keyifli öğrenirdim geçer çoğu zaman. Tam adı Walter Hendrik Gustav Lewin olan profesör, aynı zamanda bir astrofizikçidir ve "çılgın profesör" olarak tanınır.

Eğitim Hayatından, Çalışma Hayatına...

29 Ocak 1936’da Hollanda’da doğan Lewin’in çocukluğu, Nazi Almanyası’nın 2. Dünya Savaşı sırasında işgali sırasında geçer ve Yahudi olan babasının koruma amaçlı aileyi terk etmesi üzerine, kocası ile kurduğu okulu işletmek ve çocuklara bakmak annesine kalır. Savaştan sonra geri dönen babasının da onlara katılması ile normal hayatlarına dönerler. Lewin savaş ortamında büyümesine rağmen, az-çok normal bir çocukluk geçirdiğinden bahseder.

Tüm Reklamları Kapat

Fizik ve astronomiye olan ilgisi erken yaşlarda başlayan Lewin, Delft Teknoloji Üniversitesi nükleer fizik bölümünden mezun olur. MIT profesörü Bruno Rossi'den davet alan Lewin, Ocak 1966'da MIT kampüsüne adım atmış olur. Altı ay sonra, Fizik Bölümü'nde çalışmaya başlar ve yardımcı doçent olarak atanır. Akademik kariyerindeki basamakları hızla tırmanan Lewin, 1968'de doçent doktorluğa ve 1974'te profesörlüğe yükselir.

X-Işınları Kaynaklarını Belirleyen Bir Astrofizikçi!

Lewin, MIT’de çalışmaya başladığı zamanlarda kendini yeni ve heyecan verici X-ışını astronomi alanının ortasında bulmuştu. Gece gündüz çalışan Lewin, uzak galaksilerin kanıtı için hava balonları ile uydulardan gelen verileri analiz etti. Sonraki kırk yıl boyunca, yüzlerce bilimsel makaleye katkıda bulundu ve kozmostaki yeni X-ışını kaynaklarını belirleyen sayısız keşif yaptı.

Tüm Reklamları Kapat

Chandra X Işını Teleskobu ile çekilmiş Satürn fotoğrafı ve Hubble Uzay Teleskobu ile çekilmiş optik bir kare.
Chandra X Işını Teleskobu ile çekilmiş Satürn fotoğrafı ve Hubble Uzay Teleskobu ile çekilmiş optik bir kare.
Wikimedia

Ekim 1967'de Scorpius X-1 gözlemlendiğinde, bir X-ışını parlaması tespit ettiler. Scorpius X-1, Scorpius takımyıldızında yaklaşık 9000 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir X-ışını kaynağıdır. Balonların saatlerce havada kalması bu gözlemlerin yapılmasını sağlıyordu. Diğer araştırmacılar tarafından kullanılan roketler, kısa zaman ölçeklerinde X-ışını kaynaklarının değiştiğini fark edemiyorlardı.

Scorpius X-1
Scorpius X-1

Chandra X-ışını Gözlemevi'ni kullanan Lewin ve lisansüstü öğrencisi David Pooley, küresel kümelerde süpernova ve zayıf X-ışını kaynakları üzerinde kapsamlı çalışmalar yaptı. Yüksek lisans öğrencisi Jon Miller ile Lewin, galaksimizde kara delikli X-ray ikili dosyaları üzerinde de kapsamlı çalışmalar yapan Lewin, 2014 yılı itibariyle yaklaşık 450 bilimsel makale yayınlamıştır.

Lewin’in İlginç Dersleri

Lewin MIT’de ders verdiği gibi, çevirimiçi (İng: "online") dersler de veriyordu. Lewin’in MIT’deki online dersleri YouTube ve iTunes konferanslarının videoları dünyanın her yerinden insanlar tarafından 5 milyondan fazla defa izlemiştir. Ayrıca bunlar, bazı meşhur isimleri, örneğin Bill Gates'i de kendine çekmeyi başaran düzeyde anlaşılır derslerdir. Gates, Lewin'in derslerini tekrar takrar izlediğinden bahseder. Ne yazık ki bu dersler, aşağıda izah edeceğimiz nedenlerle MIT tarafından kaldırılmıştır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Lewin, MIT’de çalışmaya başladığında X ışınları araştırmalarına ek olarak, üç temel fizik dersi vermeye başlamıştı. Alaycı zekası ve dramatik gösterileri onu hızlı bir şekilde öğrencilerin favorisi yaptı. Lewin derslerini, 566 kişilik, arkasında geniş bir hazırlık odası bulunan konferans salonunu (26-100) kullanıyordu.

Profesör Walter Lewin'in, Van de Graaff jeneratörü ve bir balon ile gerçekleştirdiği gösteri.
Profesör Walter Lewin'in, Van de Graaff jeneratörü ve bir balon ile gerçekleştirdiği gösteri.
MIT

MIT'de Fizik Profesörü olan John Belcher, arka odayı Frankenstein canavarı filminden bir sahne olarak hatırlıyor. Fizik departmanı odayı, dev bir Faraday kafesinden, Lewin'in derslerinde kullandığı yıldırım kıvılcımları oluşturan Van de Graaff jeneratörlerine kadar birçok aletle doldurmuştu. Lewin kendinden şöyle bahsediyor:

Her zaman eksantrik olduğumu düşünüyorum. İlk günden itibaren derslerim, her zaman ortalamadan farklı oldu.

Lewin’in derslerinde hazırladığı gösteriler her zaman bir risk unsuru taşıyordu. Belirli bir fizik yasasını kanıtlamak için, 16 metrelik bir merdivenin üzerinde tehlikeli bir şekilde denge kurabilir veya 300.000 volt elektrikle kendini pompalayabilirdi. Kendini doğrudan çenesinden sadece milimetre ötesinden bıraktığı bir yıkım topunun önüne bile koyacaktı (en tepedeki videodan bunu izleyebilirsiniz).

Lewin’in Gökkuşağı Sevdası

Lewin gökkuşağı sevdasını herkesin anlamasını ister:

Her şeyden önce, bir gökkuşağının ne zaman oluşabileceği konusunda içgüdülerinize güvenin. Bir gökkuşağının oluşacağını hissettiğinizde, işte yapmanız gerekenler: İlk önce sırtınızı Güneş'e çevirin. Sonra kafanızın gölgesini bulun ve hayali çizgiden uzakta herhangi bir yöne bakın. Yeterli güneş ışığı ve yağmur damlası varsa bu işe yarayacaktır ve renkli bir yay görürsünüz.

Lewin kendisi sürekli olarak gökkuşağı arayışı içinde bulur ve güneşli günlerde kendisini tam olarak bir gökkuşağını tespit edeceği yere konumlandırır. Bu gibi durumlarda, deneyimi paylaşmak için coşkulu bir şekilde oradan geçen insanları yakaladığı bilinir. Lewin şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Bazılarının garip olduğumu düşündüğünden eminim; ama endişelendiğim şey, neden bu kadar gizli harikalardan zevk alan tek kişi ben olmalıyım?

Bu arada Lewin, sıklıkla gökkuşağını anımsatan renkli gömlekler giyer.

Lewin’in Son Dersi

Lewin, 16 Mayıs 2011'de, parlak mavi gözleri hüzne bürünmüş bir vaziyette her zaman ders verdiği konferans salonuna yürüdü. Lewin’in giydiği çizgili ve renkli gömleği görenler onun gökkuşağı sevdasını hatırladı hemen.

Lewin, bir sarkacın sadece kuvvet uygulandığında başlangıç yüksekliğini aştığını göstermek için cam bir bölmeye karşı küçük bir yıkım topunu  gönderdi ve camı parçaladı.
Lewin, bir sarkacın sadece kuvvet uygulandığında başlangıç yüksekliğini aştığını göstermek için cam bir bölmeye karşı küçük bir yıkım topunu gönderdi ve camı parçaladı.
MIT News

Lewin, 47 dakikaya sıkıştırılmış göz kamaştırıcı bir dizi gösteri gerçekleştirdi. Bu gösteriye dev bir sarkaç da dahil oldu. Sigara dumanı yoluyla ışık kırınımının bir gösterisini yaptı ve ışığın polarizasyonunu göstermek için projektör ekranında “kırmızı bir gün batımı” oluşturdu. Lewin son dersinde şunları söyledi:

Bu konferans salonunda yaklaşık 800 ders verdim. Buraya geri dönmek harika; ama bunun 26-100'deki son dersim olduğunu bilmek gerçekten acıtıyor . Bu yüzden sizi şık bir şekilde bırakmaya karar verdim. Bunu nasıl yapacağım? 26-100'ü kendi özel roketimde terk edeceğim!

Lewin hemen yanındaki kiraz kırmızısı üç tekerlekli eski tip ("vintage") bisikletine oturdu ve bisiklete monte edilmiş yangın söndürücüyü açarak hızla konferans salonundan çıktı. Konferans salonu sadece öğrencilerle değil, aynı zamanda yaşlı mezunlar ve çocukları ile dolup taşmıştı ve hepsi ayakta alkışladılar.

Tüm Reklamları Kapat

Lewin'in son dersi MIT'deki onlarca yıllık emeğinin bir kutlaması gibidir. Bu derste, Warren Goldstein ile birlikte yazdığı kitabı For the Love of Physics: from the End of the Rainbow to the Edge of Time — A Journey Through the Wonders of Physicsi de tanıtmıştır.

Yukarıda izleyeceğiniz video, Lewin'in son dersidir; Fizik seven ya da sevmeyen herkesin ilgisini çekeceğini düşünüyoruz. İngilizce olan ve sadece İngilizce altyazıya sahip olan bu videonun Türkçeye çevrilmesini umut ediyoruz. Belki Evrim Ağacı olarak biz çeviririz!

Lewin'in Online Taciz Skandalı

Ne yazık ki bu renkli kişilik, karanlık bir tarafa da sahipti: Aralık 2014'te, 32 yaşında Fransız bir öğrenci olan Faïza Harbi ve bir dizi diğer kadın tarafından hakkında taciz suçlaması yapılan Lewin'in çevirimiçi dersleri MIT tarafından incelemeye alındı ve öğrencilerle olan iletişimi ve yazışmaları denetimden geçirildi. Sadece Harbi, MIT'ye 100'den fazla sohbet kaydı, e-posta, fotoğraf, kayıt ve ekran görüntüsü içeren bir kanıt paketi gönderdi.

Bağımsız olarak Inside Higher Ed sitesi tarafından da incelenen ve doğrulanan kanıtlara göre Lewin, Harbi ile Facebook üzerinden tanıştığı ilk günden itibaren ona uygunsuz mesajlar göndermiş ve kısa bir süre sonra internet üzerinden cinsel rol yapma davranışları ve çıplak fotoğraf/video gönderimi taleplerinde bulunmuştur. Harbi, şöyle söylüyor:

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Under the Deodars (Rudyard Kipling)

Mrs. Hauksbee decides to start a salon in Simla, but Mrs. Mallowe talks her out of it. She then explains to Mrs. Hauksbee that she’s experiencing a mid-life crisis and that she came out of her own by becoming an Influence in the life of a young man. So Mrs. Hauksbee decides to try the same. Against Mrs. Mallowe’s warnings, she chooses Otis Yeere. Everything seems to be going according to plan—Otis Yeere is coming up in the world, by virtue of his association with Mrs. Hauksbee. And Mrs. Hauksbee platonically encourages his attentions. But one day she learns that everything has not gone according to plan when he tries to kiss her.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺48.00
Under the Deodars (Rudyard Kipling)

Tacizler daha ilk günden başladı. Daha sonra anladım ki ben, Lewin tarafından bu tür bir tacize maruz kalan çok sayıda kadından sadece biriydim. (...) Eğer sessiz kalmış olsaydım, diğer kurbanlara negatif bir mesaj göndermiş olacaktım. Eğer ben saklanırsam, diğer kadınların öne çıkmasını nasıl talep edebilirdim ki?

Lewin'in Twitter üzerinden de yorumcularına cinsel içerikli yorumlar attığı tespit edilmiştir ve bunlar halka açık bir şekilde erişilebilirdir (hesabı ve paylaşımları artık silinmiş olsa da). Örneğin bir yorumcunun bir başkasına cevaben yazdığı "Fuck" (Türkçe, "s.kmek") içerikli mesajına cevaben "Eğer istersen onu da yapabiliriz." şeklindeki bir yanıt yazmıştır.

Bir başka öğrenciye ise seks konusunu ima ederek "Ben kendime düşeni yaparım; vajinandan gaz gelmesi ("queefing") sana kalmış. Vaz mı geçtin?" şeklinde bir mesaj atmıştır.

Bir başkasına ise "Umarım sen de bekaretini kaybetmişsindir." yazıp, cevap alamayınca 3 gün içinde 5 defa daha tweet atarak taciz etmeyi sürdürmüştür. Hatta "Facebook duvarına da yazdım. Harika fotoğraf!" diye eklemeyi de unutmamıştır.

İncelemeler sırasında ortaya çıkarılan cinsel içerikli yazışmalar ve tamamen uygunsuz olan cinsel taleplerden ötürü MIT, Lewin'in profesörlüğünü elinden alma ve çevirimiçi derslerini süresiz olarak kaldırma kararı verdi. Kuşkusuz Lewin'in bu uygunsuz ve kabul edilemez davranışı, hem bizleri hem de bütün bilimseverleri derinden yaralamıştır. MIT müdürü Martin Schmidt şöyle demişti:

Öğrencilerimiz, öğretmenlerine muhteşem bir düzeyde güven duymaktadır. Bu güveni hak etmek, bizim en temel zorunluluklarımız arasındadır. Dr. Lewin, MIT'de çok uzun süreli ve büyük başarılarla dolu bir kariyere sahip olmuştur. Bu kararımıza sebep olan davranışlarını öğrenmek bizler için acı vericidir. Ancak vaka her kimi kapsarsa kapsasın, taciz şikayetleri, bağımsız olarak derhal ve adil bir şekilde sonuçlandırılmalıdır. Bu kararı, hem fizik bölümündeki hem MIT genelindeki fakültemiz yöneticilerinin ortak kararıyla almaktayız.

Walter Lewin, hakkındaki suçlamaları resmi olarak reddetmemiş ve konu hakkında pek bir savunma yapmayı tercih etmemiştir. Derslerinin kaldırılmasıyla ilgili şöyle yazmıştır:

Videoların kaldırılması kötü bir karar. MIT, kontrol ettikleri internet sitelerinin tamamından derslerimi kaldırdı. O derslerin Dünya çapında ne kadar büyük bir etkisi olduğunu kendileri söylüyorlardı. MIT, tarihi yeniden yazmak veya değiştirmek istiyor. Beni insan-dışılaştırmak ve benim lisans eğitimine yaptığım büyük katkıları reddetmek politik bir hamledir. (...) Merak etmeyin, birkaç ayı bulmaz, tüm videolarımı geri yükleyecekler. Bana güvenin.

Twitter mesajlarının içeriği zamanında kendisine sorulduğunda şöyle demiştir:

Benim oldukça eksantrik ve sıra dışı bir komedi anlayışım var. Eğer biri bana "fuck" yazarsa -ki bu çok yaygındır- ben de onu şakaya dönüştürürüm.

Sonuç

Walter Lewin, otuz yılı aşkın bir süre MIT'de fizik öğretti ve X-ışını astronomi alanında önemli keşifler yaptı. Fizik dersleri; New York Times, Washington Post, Boston Globe, Newsweek ve US News dahil olmak üzere büyük beğeni topladı. 450'den fazla bilimsel makale yayınlayan Lewin’in ödülleri arasında NASA Olağanüstü Bilimsel Başarı Ödülü, Alexander von Humboldt Ödülü ve Guggenheim Bursu yer alıyor. Lewin verdiği dersler için çok özel çabalar sarf etti. Gösteriye dönüşen derslerinden onun fizik ve öğretme aşkını görmemek imkansızdır. Lewin, oldukça ironik bir şekilde, şu sözüyle hatırlanacak:

Fiziği sıkıcı anlatan öğretmenler sabıkalıdırlar.
Walter Lewin, son dersi için hazırladığı gösterisinde, bir sarkacın salınım periyodunun kütlesine bakılmaksızın sabit kaldığını gösteriyor.
Walter Lewin, son dersi için hazırladığı gösterisinde, bir sarkacın salınım periyodunun kütlesine bakılmaksızın sabit kaldığını gösteriyor.
Dominic Reuter

Bilimsel arenadaki tüm başarılarını, cinsel taciz gibi kabul edilemez bir davranışla gölgelemiş olması acı vericidir. Tüm bilimseverlere, akademisyenlere ve genel olarak insanlara ders olması gereken bir vaka olduğu açıktır. Lewin, bilim anlatıcılığına YouTube üzerinden devam etmektedir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
42
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 12
  • Üzücü! 9
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • Bilim Budur! 5
  • Tebrikler! 4
  • İnanılmaz 4
  • Grrr... *@$# 4
  • Umut Verici! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • İğrenç! 2
  • Korkutucu! 2
  • Güldürdü 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: MIT News | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/02/2023 05:53:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8320

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Nörobilim
Enzim
Algoritma
Sinirbilim
Sars Virüsü
Uluslararası Uzay İstasyonu
Carl Sagan
Malzeme
Bilgi Felsefesi
Karadelik
Yüzey
Tarım
Klinik Mikrobiyoloji
Farmakoloji
Yapay
Balık Çeşitliliği
Yüz
Galaksi
Zooloji
Ölçüm
Sinir
Alkol
Algı
Köpekbalığı
Viroloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
J. Chu, et al. "Çılgın Profesör": Fiziğe Hayat Veren Walter Lewin!. (7 Mart 2020). Alındığı Tarih: 7 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8320
Chu, J., Sever, M. Ç. (2020, March 07). "Çılgın Profesör": Fiziğe Hayat Veren Walter Lewin!. Evrim Ağacı. Retrieved February 07, 2023. from https://evrimagaci.org/s/8320
J. Chu, et al. “"Çılgın Profesör": Fiziğe Hayat Veren Walter Lewin!.” Edited by Meltem Çetin Sever. Evrim Ağacı, 07 Mar. 2020, https://evrimagaci.org/s/8320.
Chu, Jennifer. Sever, Meltem Çetin. “"Çılgın Profesör": Fiziğe Hayat Veren Walter Lewin!.” Edited by Meltem Çetin Sever. Evrim Ağacı, March 07, 2020. https://evrimagaci.org/s/8320.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.