Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Büyük arı sineği (Bombylius major)

Büyük arı sineği (Bombylius major)
Büyük arı sineği (Bombylius major), yetişkin birey.
Pedram Türkoğlu
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Büyük arı sineği
  • Bilimsel Adı Bombylius major
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Büyük arı sineği
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Large bee fly
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Gözlem Bilgileri

Zonguldak/Esenköy'de bir arı çiftliği yakınlarında gözlemlediğimiz yetişkin bir büyük arı sineği (Bombylius major) türü. Fotoğraflarken uzun bir süre boyunca tüylü arı (Bombus terrestris) diye gözlemledik. Ancak daha sonra kayıtları yakından incelediğimizde uzun bacakları ve uzun hortumu nedeniyle arı değil bir sinek olduğunu anladık. Gözlemlediğimiz diğer arı sineği türü olan Hemipenthes morio kaydımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Tanım ve Genel Bilgiler

Bu tür, arı taklitçisi bir parazitik sinektir. Bombylius cinsinde en yaygın görülen türdür. Morfolojik (dış görünüş) ve etolojik (davranışsal) olarak adeta bir tüylü arı (Bombus terrestris) gibidir. Vücut boyutları 6.3 ila 12 mm arasında değişir. Ortalama boyutta bir sinek olarak listelenir. Vücudu kıllarla kaplıdır, rengi açık kahverengidir ve kafasında siyah/kahverengi kıllar barındırır. Fakat kafasının bir bölümünde beyaz kıllar da bulunur. Kanadın ön (anterior) kısmında koyu lekeler bulunur. Uzun bacakları uçarken sallanır, vücuda yakın bir şekilde toplanmaz. Antenleri kısa ve sivridir. Hortumları (proboscis) ince ve dar tüplerden beslenmek için uzun (yaklaşık 5.5-7.5 mm) ve rijid biçimde evrimleşmiştir. Hortumları kelebekler veya güveler gibi retrakte olmaz, katlanmaz. Kanat çırpaya devam ederken ayakları ile çiçeği tutarak beslenir. Uçarken havada asılı kalır. Korktucu görünümüne rağmen tamamen zararsızdır. Erkekleri dişilerden biraz daha büyükdür. Gelişimleri holometabol (tam başkalaşım) isimli başkalaşım tipi üzerinedir. Yani kelebekler/güveler gibi larva-erişkin evre arasında bir de pupa evresi bulunur. Yani birbirinden dış görünüş olarak farklı başkalaşım evreleri mevcuttur.

Dinlenme pozisyonunda bir yetişkin, Zonguldak/Esenköy.
Dinlenme pozisyonunda bir yetişkin, Zonguldak/Esenköy.
Pedram Türkoğlu

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Sinekler takımı olan Diptera içerisinde Arı Sinekleri (Bombyliidae) ailesine üyedirler. Yüzlerce cins içerisinde 4500 tür barındıran büyük bir aile olmasına rağmen kolay gözlemlenemedikleri için yaşam döngüleri henüz yeterince bilinmiyordur. Arılara benzemelerinin evrimsel açıklaması Bates mimikrisidir. Yani bazı canlılar, avcılardan korunmak adına diğer zehirli canlılara veya avcılara benzemek üzere seçilim göstermiştir.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Genellikle Mart başlarında görülmeye başlanır ve yaz sonuna kadar yayılırlar. Kutuplar hariç Dünya'nın neredeyse her yerinde görülebilirler.

Davranış ve Etoloji

İngilizce "yawing" adı verilen dikey eksende dönme hareketi yapan katakteristik bir uçma davranışları vardır. Ayrıca tüylü arı ve sinek kuşu misali havada asılı kalabilirler (hovering) ve bulundukları konumda 360 derece dönebilirler. Yawing harektini neden yaptıkları tam olarak bilinmiyor; ancak cinsel seçilime yönelik olabileceği düşünülüyor. Polinasyona önemli ölçüde katkıları vardır. Uzun hortumları (proboscis) sayesinde tüpleri uzun ve dar olan çiçeklerden beslenebilirler.

Zonguldak/Esenköy'de kaydettiğimiz bireyler.
Pedram Türkoğlu

Özellikle Andrena cinsi gibi kazıyıcı arıların yumurtaları ve larvaları ile beslenirler. Ayrıca yaban arılarının yuvalarını da kullanırlar. Dişi büyük arı sineği, konak canlıların yuvalarına yaklaşarak, yumurtalarını yuvanın içerisine bırakır. Hipermetamorfik parazitoid larvalar da yuvadaki besinler ve larvalar ile beslenir.

Diyet ve Metabolizma

Çiçek nektarları ve polenler ile beslenirler. Görünüşlerinin sağladığı avantaj nedeniyle arı kovanlarının yakınlarında uçabilirler ve parazitik yaşam döngüleri açısından larvalarını diğer türlerin yumurtalarına bırakabilirler. Ayrıca görünüşleri sayesinde yaban arılarının saldırılarından korunurlar.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

İnsan gibi memeliler açısından hiçbir tehlikeleri yoktur. Sokmazlar, ısırmazlar ve bilinen bir hastalık yaymazlar.

Etimoloji

İngilizce "Large bee-fly" ya da "dark-edged bee-fly" diye isimlendirilir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Wikipedia. Bombylius Major. (05 Nisan 2020). Alındığı Tarih: 05 Nisan 2020. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Layer, Stefan. (2013). Unusual Flight Behaviour In The Beefly Bombylius Major (Diptera: Bombylidae). Journal of General and Applied Entomology, sf: 161 - 168. | Arşiv Bağlantısı
  • Stubbs, A. & Drake, M. (2001). British Soldierflies And Their Allies: A Field Guide To The Larger British Brachycera. ISBN: 1-899935-04-5. Yayınevi: British Entomological & Natural History Society.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/11/2020 09:35:44 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8496

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Ölüm
Balık
Oyun Teorisi
Uzaylı
Yiyecek
Odontoloji
Kök Hücre
Kan Hastalıkları
Duygu
Neandertaller
Böcek Bilimi
Protein
Savunma
Devir
Kertenkele
Evrim Ağacı Duyurusu
Türkiye
Örümcek
Saç
Kamuflaj
Hominid
Sosyal
Kozmoloji
Etik
Tardigrad
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir tutam onur, her türlü kariyere yeğdir.”
Ralph W. Emerson
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol