Evrim Ağacı

Ay'ın 900 Yıl Önce Gizemli Bir Şekilde Kayboluşunun Sırrı Nihayet Çözüldü!

"Unutulmuş" Volkanik Patlamalar, 1110 Yılında Ay'ın Ortadan Kayboluşunu Açıklayabilir!

Ay'ın 900 Yıl Önce Gizemli Bir Şekilde Kayboluşunun Sırrı Nihayet Çözüldü!
Tavsiye Makale

Bu yazı, LiveScience isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Göz boyamaya gerek yok: Ortaçağ İngilteresindeki bir yazara göre, M.S. 1110 yılı, "korkunç bir yıl" idi. Şiddetli yağışlardan hasar görmüş ürünler, ardından gelen kıtlık ve bütün bunlar yetmiyormuş gibi, Mayıs ayının can alıcı bir gecesinde, Ay'ın tamamen gökyüzünden kaybolması! İsimsiz yazar, Peterborough Chronicle olarak bilinen Anglosakson el yazmasında şöyle yazmıştı:

Mayıs ayının beşinci akşamında Ay ışıl ışıl parladı, ardından azar azar ışığı azaldı. Gece gelir gelmez öyle sönmüştü ki, ne ışık, ne küre, hiçbir şey görülmedi. Bu, neredeyse gün oluncaya kadar devam etti ve sonrasında tamamen, ışıl ışıl parlayarak yeniden göründü.

Sorun bulutlar değildi; eğer öyle olsaydı yazar, Ay görünümden kaybolurken yıldızların ne kadar parlak olduğundan bahsetmezdi. Ay tutulması da olamazdı; öyle olsaydı, gökyüzünü gözlemleyen kişi, küreyi "ürkütücü bir nokta" olarak değil de, ''Kanlı Ay'' haline dönüşürken görürdü.

O zaman, kederli bir yılda, Ay'ın ortadan kaybolmasına sebep olan neydi?

Scientific Reports dergisinde yayınlanan bir makaleye göre, hem Ay'ın gizemli bir şekilde ortadan kaybolmasının, hem de o yıl yağışlardan harabeye dönen yazın nedeni aynı: volkanlar. Çalışmanın yazarları, durumu şöyle açıkladı:

Yüksek rakımlı volkanik aerosollere bağlı olağanüstü atmosfer optiği olayları, antik dönemlerden beri tarihçilerin dikkatini çekmiştir. Buz çekirdeği kayıtlarının dikkatli incelemeleri, yakın aralıklarla meydana gelmiş birkaç volkanik patlamanın gerçekleştiğini gösteriyor. Bu patlamalar, Avrupa'da veya Asya'da, M.S 1108 ila 1110 yılları arasında meydana gelmiş olabilir.
(a) NEEM-2011-S1, NGRIP ve WDC06A buz çekirdeklerinden edinilen, deniz tuzu kaynaklı olmayan sülfürün aylık kayıtları ile, (b) Avrupa'da 1100-1122 yılları arasında gözlenen tam Ay tutulmalarının parlaklığı.
(a) NEEM-2011-S1, NGRIP ve WDC06A buz çekirdeklerinden edinilen, deniz tuzu kaynaklı olmayan sülfürün aylık kayıtları ile, (b) Avrupa'da 1100-1122 yılları arasında gözlenen tam Ay tutulmalarının parlaklığı.
Nature Scientific Reports

Araştırmacıların, o dönemler tarihçiler tarafından nadiren belgelendiği için ''unutulmuş patlama kümesi'' olarak adlandırdığı bu patlamalar, yıllar boyu dünyada dolaşan şiddetli kül bulutlarını serbest bırakmış olabilir. Volkanik aerosollerin yüksek rakımlı örtüsü, Peterborough yazarının anlattığı gibi, yalnızca yıldızları saklamayıp, Ay'ı gizlemekle kalmadı. Araştırmacı, aynı zamanda bir dizi büyük patlamanın da küresel iklimi bozabileceğini ve bunun, hayatı M.S 1110 yılında sefil hale getiren soğuk, nemli havayı şiddetlendirebileceğini not etti.

Araştırma ekibi, 1108 yılında Japonya'da meydana gelen böyle bir patlamanın bunlara neden olabileceğini söyledi.

"Unutulmuşu" Araştırmak

Bu "unutulmuş" patlamaları kanıtlamak için, araştırmacılar Grönland ve Antartika'daki buz çekirdeklerine baktılar - o zamanlar küresel iklimin nasıl göründüğünü ve atmosferde ne tür parçacıkların dolaştığını ortaya çıkarabilecek uzun, antik buz tüpleri. Ekip, 1108-1110 yılları arasındaki her iki çekirdekte, sülfat aerosollerinde (volkanik külün bir bileşeni) bir artış gördü; bu da, stratosferin son zamanlarda meydana gelen bir püskürmeden çıkan dumanlarla saçıldığını gösteriyor.

Ekip, aynı dönemden kalma ağaç halkalarında, volkanik faaliyetlerle ilgili daha çok kanıt buldu. İklim tipine göre kalınlıkları değişen halkalar, 1109 yılının, Batı Avrupa'da alışılmadık derecede soğuk ve nemli bir yıl olduğunu gösterdi - araştırmacıların dediğine göre, tarihteki bazı diğer volkanik patlamaların etkileriyle karşılaştırılabilecek bir iklimsel anormali söz konusu. Araştırma ekibi, aynı zamanda, bir dizi patlamanın Avrupa iklimini çarptığı teorisini destekleyen, o dönemdeki olumsuz hava, bereketsiz ürün ve kıtlıkla ilgili 13 hikaye anlatımı buldu. Araştırmacılar, makalelerinde şöyle yazdılar:

Bu patlamaların kaynakları henüz bilinmiyor; ancak bu dönemde tarihi öneme sahip olan bir patlama, Japonya'daki Asama Dağı'nda gerçekleşti.

Ekibin incelediği, 1062-1141 yılları arasında bir Japon devlet adamı tarafından yazılmış bir günlüğe göre, Japonya'nın merkezindeki Asama Dağı'nın patlaması, 1108 yılının Ağustos ayının sonunda başlamış ve aynı yılın Ekim ayına kadar sürmüş.

Araştırmacılara göre, devlet adamının ''gökyüzüne ateş atılması ve etraftaki tarlaların tarıma elverişsiz hale getirilmesi'' olarak tanımladığı bu patlamanın, Grönland buz çekirdeğindeki sülfat artışında payı olmuş ve iki yıl sonra tutulmayı başlatmaya yetecek kadar aerosollerle gökyüzünü kirletmiş olabilir. (1108 yılında güney yarımkürede bir yerde meydana gelen bilinmeyen bir patlamanın ise, Antartika buz çekirdeğindeki sülfat artışında katkısı olabilir.)

Araştırmacılar, bu açıklama çok sayıda ''dolaylı'' kanıta dayansa da, şimdilik Ay'ın ortadan kayboluşu hakkında en iyi açıklamayı sunduğunu düşünüyorlar.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 7
  • Tebrikler! 25
  • Bilim Budur! 8
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 12
  • Umut Verici! 3
  • Merak Uyandırıcı! 19
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 2
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/06/2020 09:10:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8743

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Güncel
Biyografi
Fosil
Sahtebilim
Nöron Hücresi
Kamuflaj
Hayvanlar Alemi
Yağ
Deri
Carl Sagan
Sıcaklık
Yavru
Tardigrad
Canlı
Matematik
Doğa Yasası
Evrim
Mit
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Uzay
Teyit
Maske
Ay Ve Dünya
Mühendislik
Entropi
Tüyler
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Herkes önemlidir. Herkesin bir rolü vardır. Herkes bir değişim yaratabilir.”
Jane Goodall
Geri Bildirim Gönder