Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Atmaca (Accipiter nisus)

Atmaca (Accipiter nisus)
Yetişkin birey, Bartın.
Furkan Eren
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Atmaca
  • Bilimsel Adı Accipiter nisus
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Atmaca
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Eurasian sparrowhawk
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Gözlem Bilgileri

Bir sohbet sırasında bahçede ağacın dalına konmuş bir atmacayı fark ettik ve hemen kamerayı almak için odaya koştuk. Kamerayı alıp gelene kadar atmacanın yerini koruması büyük bir şanstı bizim için. Pencerenin ardından olmasına rağmen net fotoğraf çekebildik. Fakat çok kısa bir süre içinde atmaca bizi fark etti ve ağaçtan kalkarak uzaklaştı.

Tanım ve Genel Bilgiler

En yaygın yırtıcı türlerimizden bir tanesidir. Atmacalar yaklaşık olarak 28-38 cm boy uzunluğuna, 55-70 cm kanat açıklığına sahiptir. Gözleri sarıdır. 21 gün kuluçkada kaldıktan sonra yumurtadan çıkarlar. Dişi atmacalar erkek atmacalardan yaklaşık olarak %25 kadar daha büyüktür. Atmaca, kuş türleri içerisinde dişi ve erkek bireyler arasında en fazla boyut farkı olan türlerden bir tanesidir. Erkek atmacalar maviye yakın gri tonda dişiler ise kurşuni gri tonundadır. Uçuş sırasında çok hareketli bir türdür. Oldukça hızlı kanat çırpmaktadır ve ara ara süzülmektedir. Atmacaya çok benzeyen ancak daha büyük olan diğer Accipiter türü çakır (Accipiter gentilis) ile karıştırılmaması lazım.

Yetişkin birey, Bartın.
Yetişkin birey, Bartın.
Furkan Eren

Atmacanın başlıca özelliklerinden birisi de kuyruk uzunluğudur. Kuyruk uzunluğu sayesinde gözlem sırasında diğer yırtıcılardan rahatlıkla ayrılabilirler. Elbette kuyruk uzunluğu atmacayı belirlemek için tek başına yeterli bir özellik değildir. Yaz atmacası (Accipiter brevipes) ile önemli benzerlikler gösterdiği gibi farklılıklar da göstermektedir. Örneğin atmacanın tırnakları yaz atmacasına göre oldukça uzundur. Atmacanın gövdesindeki çizgilenme, yaz atmacasına göre daha sıktır. Atmacanın kuyruk uzunluğu yaz atmacasına göre bir miktar daha uzundur. Bu gibi birçok özellik iki türün ayrımında önemli yer tutar.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Accipitriformes diye bilinen Gündüz Yırtıcı Kuşları takımına üyedirler. Bu takımdaki Atmacagiller (Accipitridae) ailesi içerisinde Accipiter cinsinde sınıflandırılan bir türdür.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Sık ormanlarda üremektedirler. Kışları ormanlarda geçirdikten sonra havaların sıcaklığının artmaya başladığı dönemlerde ise açık arazilerde, yaşam alanlarının çevrelerinde görülmeye başlarlar. Özellikle yerleşim yerlerine yakın kısımlarda avlandıktan sonra sürekli olarak konakladıkları noktalara avlarını getirirler. Orada avını parçalayarak tüketir. Özelliikle avını parçaladığı alanlarda avına ait kıl ve kemik parçaları görülebilmektedir. Hızlı manevra kabiliyeti ve avına odaklanma hızı sayesinde sık ormanlarda rahatlıkla avlanabilirler.

Yetişkin birey ve avı, Bolu.
Yetişkin birey ve avı, Bolu.
Pedram Türkoğlu

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Askeri Endişe (IUCN LC) kategorisinde sınıflandırılan türler arasındadır. Yani türün nesli tehlike altında değildir.

Davranış ve Etoloji

Atmacalar çevre ve mevsim koşullarına göre birden fazla avlanma şekli geliştirmiştir. Bu davranışlar:

  • Tünekten tüneğe devriye
  • Yüksekte devriye ve dalış
  • Alçak uçuşla devriye
  • Tünekte bekleme

olarak belirtilmektedir. Atmacalar çok iyi avcılar olsalar da yaklaşık 10 saldırıdan yalnızca 1 tanesinde başarı sağlayabilmektedir. Bu oran yaşlı bireylerde daha yüksektir. Doğada genel olarak avcıların avlanma oranları yüksek değildir. Örneğin en yüksek avlanma oranına sahip olan avcılardan biri, yaklaşık 6/10 ile Afrika yaban kedisi (Felis silvestris lybica) türüdür.

Yetişkin birey ve avı, Bolu.
Yetişkin birey ve avı, Bolu.
Pedram Türkoğlu

Diyet ve Metabolizma

Fare, köstebek gibi küçük memelilerle beslenebildiği gibi serçe, ardıç ve kumru gibi onlarca kuş türü ile beslenebilirler. Avlarının çok büyük bir kısmını kuşlar özellikle de serçeler oluşturmaktadır. Yalnızca bu özellik bile atmacanın ne kadar iyi bir avcı olduğunun kanıtıdır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Halk arasında genellikle şahin ve doğan ile karıştırılan bir türdür. Aralarındaki boyut farkı ile ayırt edilmeye çalışılır. Doğangiller, sivri kanat uçlarından ayırt edilebilir. Kırsal kesimlerde tavuk gibi kümes hayvanlarını avladığı için insanların hedefi olabilmektedir.

Yetişkin birey, Bartın.
Yetişkin birey, Bartın.
Furkan Eren

Etimoloji

Türün İngilizce'de Eurasian sparrowhawk olarak adlandırılmıştır. Bu isim atmacanın çok iyi bir serçe avcısı olmasından kaynaklanmaktadır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Umut Verici! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Animaldiversity. Accipiter Nisus Eurasian Sparrowhawk. (22 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 22 Ağustos 2020. Alındığı Yer: Animaldiversity | Arşiv Bağlantısı
  • Encyclopedia of Life. Accipiter Nisus (Linnaeus 1758). (22 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 22 Ağustos 2020. Alındığı Yer: Encyclopedia of Life | Arşiv Bağlantısı
  • TRAKUS. Atmaca » Eurasian Sparrowhawk » Accipiter Nisus. (22 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 22 Ağustos 2020. Alındığı Yer: TRAKUS | Arşiv Bağlantısı
  • Hermann Heinzel. (2020). Atmaca. ISBN: 975 94098 28. Yayınevi: Türkiye Doğal Hayatını Koruma Derneği.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/11/2020 17:25:27 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9194

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Primat
Kanser
Radyasyon
Hasta
Felsefe
Tedavi
Kalıtım
Göğüs Hastalığı
Hominidae
Evrim Teorisi
Güneş Sistemi
Cinsiyet Araştırmaları
Kamuflaj
Hastalık Kataloğu
Zeka
Soru
Epistemik
Carl Sagan
Genom
Uzay Görevleri
Eğitim
Uterus
Bebek Doğumu
Fotosentez
Viral Enfeksiyon
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Korku, nefretin kardeşidir.”
Larry Niven
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol