Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Altın çakal
  • Bilimsel Adı Canis aureus
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Altın çakal
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Golden jackal
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Gözlem Bilgileri

Geleneksel olarak Kurban Bayramı zamanında ormanda bırakılan artıklara geleceğini düşünerek Sakarya/Karasu'da araziye çıktık ve düşündüğümüz gibi leşin başına genç bir birey. Leşin başında bir müddet durduktan sonra fazla oyalanmadı ve bulunduğumuz yöne doğru yürümeye başladı. Daha sonra yere sinerek yaklaşmasını bekledik. Birkaç kare aldıktan sonra fark etti ve bir süre bakıştık. Daha sonra yolun hemen kenarında bulunan eğreltilerin arasına girerek gözden kayboldu.

Diğer gözlemler ise Zonguldak/Esenköy'de kurduğumuz fotokapan ile kaydedildi. Fotokapanın önüne ufak et parçaları bıraktık, ardından yaklaşık 3-4 gün boyunca arazide bıraktık. Döndüğümüzde çeşitli kayıtlar ile karşılaştık.

Karasu/Sakarya'da kaydettiğimiz genç bir altın çakal (Canis aureus).
Karasu/Sakarya'da kaydettiğimiz genç bir altın çakal (Canis aureus).

Tanım ve Genel Bilgiler

Orta boyutlarda ve geniş bir alana yayılmış karasal bir etoburdur. Morfolojik olarak kurt ile çok benzer. Bu yüzden uzaktan kurt ile karıştırılabilir. Vücut uzunluğu 70 ile 85 cm arasındadır. Kuyruk uzunlu yaklaşık 25 cm kadardır. 4 bacak üzerinde hareketsiz duruş yüksekliği yaklaşık 40 cm'dir. Kürkü genellikle sarı veya soluk altın rengi ile kahverengiye yakın bir tondadır. Ancak bu renkler mevsimlere ve bölgelere göre farklılık göstermektedir. Uzun ince bacakları ve hafif vücudu sayesinde çok iyi koşuculardır. Örneğin Kuzey Tanzanya'daki Serengeti Ovasında altın çakallar yağışlı sezonlarında (Aralık-Ocak) kahverengi ile sarı tonlar hakimdir. Yağış olmayan sezonda ise (Eylül-Ekim) kürkü soluk altın rengine dönüşür. Gebelik süresi 60-63 gün arasındadır. 50 ile 90 günlükken sütten kesilirler. Cinsel olgunluğa yaklaşık 1 yaşındayken erişirler. Dişiler 9 taneye kadar yavru doğurabilmektedirler. Esaret altında 16 yıla kadar yaşabilmektedirler. Yavrular doğduktan sonra yaklaşık olarak 7,5 günde gözlerini açmaktadırlar.

Zonguldak/Esenköy'de kurduğumuz fotokapan ile görüntülenen bir yetişkin.
Zonguldak/Esenköy'de kurduğumuz fotokapan ile görüntülenen bir yetişkin.
Pedram Türkoğlu

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Kedi-benzeri etçiller (Feliformia) ve köpek-benzeri etçiller (Caniformes) yaklaşık 42-45 milyon yıl önce Carnivoramorpha isimli bir takımdan ayrıldıkları hesaplanmıştır. Altın çakalın son ortak atasının, 1.9 milyon yıl önce Avrupa'da Akdeniz kıyısında yaşamış Arno nehir köpeği (Canis arnensis) olduğu düşünülüyor. Küçük ve çakal benzeri bir etçildi. Genetik analizler, altın çakalın Hindistan'dan 20.000 yıl önce Buz Devri'nin sonlarına doğru yayıldığını gösteriyor. Ortak atalarının Hindistan'a daha önceki tarihlerde Doğu Avrupa'dan göç etmiş olması muhtemel. Bilinen en eski altın çakal fosili 7600 yaşındadır ve Lübnan/Beyrut bölgesinde keşfedilmiştir. Avrupa'daki en eski fosil ise Yunanistan'da keşfedilen 7000 yaşındaki fosildir.

Etçiller (Carnivora) takımı içerisinde Köpekgiller (Canidae) ailesinin üyesidir. Carl Linnaeus tarafından 1758 senesinde ''Canis aureus'' türü olarak sınıflandırılmıştır. Taksonomik olarak 7 tane alt türü vardır. Filogenetik olarak gri kurt (Canis lupus), kır kurdu (Canis latrans) ve Afrika altın kurdu (Canis anthus) türüne, Afrika'da yaşayan kara sırtlı çakaldan (Canis mesomelas) daha yakındır. Gri kurt ve Afrika altın kurdu ile üreyebilir ve verimli döller verebilir. Bu şekilde çakal-köpek hibrit türlerine Sulimov köpekleri denir. İleri koku alma duyuları sayesinde insanlar tarafından çeşitli işler için kullanılmaktadır.

Zonguldak/Esenköy'de kurduğumuz fotokapan ile kaydedilen bir yetişkin. Kameranın önünde ufak tavuk parçaları ile besleniyor.
Pedram Türkoğlu

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Kuzey ve Doğu Afrika’da, Güneydoğu Avrupa ve Güney Asya'dan Myanmar'a kadar görülür. Türkiye'nin her bölgesinde olmakta birlikte özellikle kıyı şeridinde görülmektedir. Ormanlık alanları, bozkır alanları ve kurak kısa otlakları tercih ederler. Çakal türleri içerisinde en yaygın görülen ve en kuzeyde yaşayanıdır. Kurtların fazla olduğu bölgelerde rekabetten dolayı popülasyonları azdır.

Yetişkin bir erkek, Zonguldak.
Pedram Türkoğlu

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Koruma statüsü ''Asgari endişe'' (LC) olarak belirtilmiştir. Nesli tehlike altında değildir.

Davranış ve Etoloji

Oldukça sessiz ve sakin bir canlıdır. Avlanmak için akşama doğru veya sabaha karşı olan vakti tercih ederler. Gündüzleri ise çalılıkların veya ağaçlık alanların arasında saklanırlar. İnsanlar ile karşılaştıklarında genelde kaçmayı tercih ederler. Çakallarda tek eşlilik durumu hakimdir ve eşleri ile ömür boyu birlikte yaşarlar. Ekim aylarında üreme dönemine girerler. Güçlü ve sağlam bacak kaslarına ve hafif bir vücuda sahip oldukları için hızlı koşucudurlar. Doğada yaşayan çakalların 8 yıla kadar yaşayabildiği bilinmektedir.

Zonguldak/Esenköy'de kurduğumuz fotokapan ile görüntülenen bir yetişkin.
Zonguldak/Esenköy'de kurduğumuz fotokapan ile görüntülenen bir yetişkin.
Pedram Türkoğlu

Diyet ve Metabolizma

Leşler, küçük memeliler, böcekler, yılanlar ve çift yaşamlılarla beslenirler. Kimi zaman sürü ile avlanma hareketi sergilerler ve bu şekilde daha büyük memelileri avlama şansı yakalarlar. Bazı bölgelerde aslan, sırtlan ve diğer büyük memelilerin avladıkları hayvanlardan arta kalan kısımları yemektedirler. İnsanlara yakın alanlarda yaşayan çakalların ise çöp ve çevresinde buldukları yiyecekleri de yediği bilinmektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Zonguldak/Esenköy'de kurduğumuz fotokapan ile görüntülenen bir yetişkin. Postu ile kamufle olabildiğinden belirtelim ki görüntü sağ alt tarafta.
Zonguldak/Esenköy'de kurduğumuz fotokapan ile görüntülenen bir yetişkin. Postu ile kamufle olabildiğinden belirtelim ki görüntü sağ alt tarafta.
Pedram Türkoğlu

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

İnsanların en çok gördüğü birkaç memeli türü arasındadır. Özellikle kırsal bölgelerde yaşayanlar tavuk gibi küçük baş hayvanlar ile beslendikleri için çakal türü ile ikili ilişkileri kentsel bölgelerde yaşayanlara göre daha fazladır. Çakallar aç kaldıklarında kümeslere tavuk ve yumurta için girmektedirler fakat bu da olumsuz bir durum yaratmaktadır. Kümes sahipleri bu tip durumda çakalı öldürme yolunu tercih ettiklerinden dolayı zamanla köyde ve kırsalda insanlara yakın bölgelerde yaşayan çakalların neslinin azaldığı bilinmektedir. Çakallar oldukça sessiz ve gizli avlanan hayvanlar oldukları için halk arasında ''gizli ve sinsi'' olarak bilinmektedirler. Çakal ile ilgili ülkemizde birçok deyim kullanılmaktadır. Bunlardan bazıları şöyledir.

  • Çakal öldüye vurmak: Bayılmış, ölmüş ya da uyumuş gibi yapmak.
  • Çakal soluğu: Çok kısa süre dinlenme.
  • Çakal uykusu: Kısa bir zaman diliminde kestirilen uyku.
  • Çakal yağmuru: Güneşli havalarda yağan yağmur.
  • Çakal yolu: İnce ve dar ayak yolu, keçi yolu.

Etimoloji

Yerelde adı ''Çakal'' olarak bilinmesinin yanı sıra ''altın çakal'' ve ''Asya çakalı'' olarak da isimlendirilmektedir. Tür için İngilizce'de bu anlama gelen ''golden jackal'' ve ''Asiatic jackal'' ismi kullanılmaktadır. Sadece "çakal" denildiği zaman neredeyse her zaman bu tür kastedilir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 2
  • Tebrikler! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/10/2020 04:20:50 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8474

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Beslenme Bilimi
Mers
Yiyecek
Yumurtalık
Arı
Kuantum Fiziği
Hastalık
Diş Hekimi
Seçilim
Kuyruk
Yüz
Epigenetik
Kanser Tedavisi
Kuşlar
Obstetrik
Önlem
Factchecking
Viral Enfeksiyon
Yeni Koronavirüs
Tehlike
Dağılım
Kanıt
İspat Yükü
Şempanzeler
Besin Değeri
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Çocuklarınıza 'ne' düşünmeyi değil, 'nasıl' düşünmeyi öğretmelisiniz.”
Margeret Mead
Geri Bildirim Gönder