Mars'ın yüzeyinin altında altın, gümüş gibi değerli madenler var olma ihtimali var mı?

Mars'ın yüzeyinin altında altın ve gümüş gibi değerli metaller kesinlikle var, hatta bu bir ihtimalin ötesinde, gezegen oluşum dinamiklerinin doğal bir sonucudur. Ancak buradaki temel ayrım, bu elementlerin gezegenin derin çekirdeğine mi hapsolduğu yoksa kabuk altında yoğunlaşarak maden yatakları mı oluşturduğudur.

Bunu hayal edebiliyor musunuz, bu metallerin hikâyesi Mars'tan bile eski, doğrudan ölen devasa yıldızların kalbine uzanıyor! Altın ve gümüş gibi demirden ağır elementler evrende öyle kolay kolay üretilemez, Güneş Sistemi oluşmadan önce gerçekleşen nötron yıldızı çarpışmalarındaki hızlı nötron yakalama süreci, yani astrofizikteki adıyla r süreci ile oluştular. İlkel Güneş bulutsusu çökerken bu yıldız tozları Mars'ın bünyesine de katıldı. EVRENİN DÖRT BİR YANINDAN SAVRULAN NÖTRON YILDIZI ENKAZLARI ŞU AN BİR GEZEGENİN İÇİNDE YATIYOR! Bazen uzayın bu akılalmaz döngüsü ve büyüklüğü karşısında nefesim kesiliyor, varoluşsal bir ürperti duymamak elde değil.

Peki bu elementler şu an tam olarak nerede duruyor? Mars yaklaşık 4,5 milyar yıl önce oluşurken eriyik haldeydi ve gezegen farklılaşması geçirdi. Altın ve platin grubu metaller kimyasal olarak siderofil yani demir aşığıdır. Dolayısıyla Mars ilk soğuma evresindeyken bu ağır metallerin ezici çoğunluğu dibe çöktü ve gezegenin demir nikel çekirdeğine kilitlendi. Normalde kabukta hiç altın kalmaması gerekirdi fakat devreye geç dönem kaplaması (late veneer) girdi. Gezegen soğuduktan sonra yüzeyi döven devasa kondritik asteroitler, Mars'ın mantosunu ve kabuğunu yeniden değerli metallerle besledi.

Asıl kritik soru ise bunların yüzeyin hemen altında bulunup bulunamayacağıdır. Dünya'da altını çıkarabilmemizin sebebi levha tektoniği ve magma kaynaklı sıcak suların metalleri çatlaklarda zenginleştirmesidir. Mars'ta levha tektoniği HİÇ OLMADI! Fakat erken Mars'ta muazzam bir volkanizma ve dev krater çarpmalarının tetiklediği hidrotermal sistemler vardı. Yüzey altından sirküle eden bu aşırı sıcak akışkanlar, tıpkı Dünya'daki epitermal yataklar gibi, altını ve gümüşü yüzeyin yüzlerce metre altındaki damarlarda yoğunlaştırmış olmalıdır. Kısacası Mars'ın kabuğunda altın ve gümüş kesinlikle mevcuttur, sadece Dünya'daki gibi tektonik döngülerle yenilenmek yerine antik volkanik ve hidrotermal bölgelerin derinliklerinde keşfedilmeyi beklemektedirler.