Hayır, diğer hayvanlar sadece tek bir işe odaklanmak zorunda değildir, hatta doğada pek çok canlı insanlardan çok daha başarılı biçimde dikkatini aynı anda birden fazla göreve bölebilir! İnsanlar karmaşık bilişsel görevlerde çoğunlukla tek bir odağa bağımlı kalıp işler arasında hızla geçiş yaparken, vahşi yaşamdaki hayatta kalma mücadelesi birçok hayvanda eşzamanlı ve bağımsız işleyen dikkat mekanizmaları ortaya çıkarmıştır.
Bunun en yaygın yolu beyin yarıkürelerinin iş bölümü yapmasıdır. Kuşlar, sürüngenler ve balıklar beslenirken aynı anda avcılardan korunmak için harika bir bölünmüş dikkat sergiler! Örneğin küçük resif balıkları veya civcivler üzerinde yapılan deneyler, canlıların bir gözüyle zemindeki minik yem parçalarını ararken diğer gözüyle yukarıdan yaklaşan avcı siluetlerini kesintisiz tarayabildiğini gösteriyor. Beynin iki yarısı bu görsel uyarıları birbirine karıştırmadan, tamamen paralel bir biçimde işleyebiliyor. Bir göz karın doyurmaya çalışırken diğeri hayatta kalma nöbeti tutuyor!
İşin daha da büyüleyici boyutu, bazı canlıların çevrelerini izlerken aynı zamanda uyuyabilmesidir! Deniz memelilerinde, özellikle yunuslarda ve göçmen kuşlarda görülen tek yarıküre yavaş dalga uykusu bunun inanılmaz bir örneğidir. Bir yunus yüzerken, sürüyü takip ederken ve nefes almak için düzenli olarak yüzeye çıkarken beyninin bir yarısı derin bir uykudadır, diğer yarısı ise tamamen uyanık kalarak çevredeki tehlikeleri kollar. Benzer biçimde bukalemunlar veya denizatları da birbirinden bağımsız hareket edebilen gözleriyle aynı anda iki farklı açıyı tarayıp iki ayrı hedefi eşzamanlı izleyebilir!
Elbette bu durum sınırsız bir dikkat kapasitesi anlamına gelmez. Hayvanlarda da dikkat bölündüğünde ufak bir performans kaybı yaşanır. Canlı iki işi aynı anda yaparken bir tehlikeyi fark etme süresi veya avı yakalama çevikliği tek bir işe odaklandığı ana kıyasla biraz düşebilir. Ancak doğada dikkati tek bir noktaya kilitleyip etrafı unutmak doğrudan ölüm getirebileceği için, evrimsel süreç pek çok hayvanı çoklu iş yürütme konusunda bizden çok daha donanımlı hale getirmiştir!
Kaynaklar
-
Lesley J. Rogers, Paolo Zucca, Giorgio Vallortigara. Advantages Of Having A Lateralized Brain. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Niels C. Rattenborg, Charles J. Amlaner, Steven L. Lima. Behavioral, Neurophysiological And Evolutionary Perspectives On Unihemispheric Sleep. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı