Şempanzeler ile ilk insanlar, ortak atalarından ayrıldıktan sonra bir dönem çiftleşip sağlıklı yavrular vermiş olabilir mi.?

Türümüz ve şempanzelerin ortak atalarından yaklaşık 7 milyon yıl önce ayrıldığı düşünülüyor. Bu ayrılma evresini 3 aşamada değerlendirebiliriz. İlk dönem, erken hominid evresi olarak tanımlanabilir; Sahelanthropus tchadensis, Orrorin tugenensis, Ardipithecus fosil kayıtlarına ulaşılabilmiş türlerdir. Bu evrede tanımlanmış türleri, yeterince dikkatli biri veya paleoantropolog değilseniz erken dönem şempanzelerden ayıramazdınız, yani bu türlerin genel özellikleri ve beyin hacimleri (300-400 cc) temelde homo cinsinden hala çok uzaktır. Bu türleri şempanzelerden farklı kılan özellikler oldukça sınırlıdır. En dikkat çeken fark, kafatasının altındaki büyük deliğin şempanzeye göre daha merkezi ve aşağıda olmasıdır ki bu durum bu türlerin kafasını dik tuttuğu dolayısı ile dik yürüme eğiliminde olduğunu gösterir. Köpek dişlerinin küçülmesi: Sosyal olan bu türün şempanzelere göre daha az çatışmacı olduğunu, diş minelerinin kalınlaşması ise yumuşak meyvelerin haricinde farklı besinleri de tükettiğini gösterir. Bunların haricinde kafatasının genel morfolojik yapısında da dikkate değer farklar bulunur ve kaş kemer yapısı oldukça göze batar.

2-4 milyon yıl önce ikinci aşama türleri yani Australopithecusları görüyoruz. Temel özelliklerine gelince; dik yürüme, ayaklar kavrama yapmaktan ziyade bipetal yani iki ayak üzerinde durma, pelvis kemiklerinin genişleyerek dik yürümede daha az enerji harcama, diş ve çene yapısının türümüze benzemeye başlaması, ellerin alet kullanmaya daha uygun hale gelmesi ki muhtemelen çok basit aletleri kullanabiliyorlardı ve en önemlisi beyin hacimlerinde belirgin bir artış 400-500 cc. Fakat tüm belirgin farklılıklarına rağmen bu cins hala "homo" ünvanını alamamıştır.

Üçüncü aşamada yani günümüzden 2,4 milyon yıl önce homo cinsi kendini göstermeye başlıyor. İlk bilinen tür Homo habilis ve en belirgin farkı beyin hacminin ortalama 600-650 cc olması. Üstelik bu cins "Oldovan kültürü" olarak tanımladığımız yani aletlerin ihtiyaca göre şekillendirilmesi/alet yapımı ilk kez karşımıza çıkıyor.

Sorunuzun özüne dönecek olursak: 2. ve 3. aşamalarda erken dönem şempanzeler ile verimli döllerin oluşması imkansız. Erken dönem hominidlerin yani proto şempanze ve Sahelanthropus'a gelince (kesinlikle günümüzdeki şempanzeleri kast etmiyorum, günümüz şempanzesi ile verimli döl vermesine kesin bir dille "hayır" diyebiliriz) verimli döller olma ihtimali hala tartışmalıdır. Bir görüşe göre, türleşme gerçekleştikten sonra ortaya çıkan üreme bariyerleri bu duruma engel olmuştur: Davranışsal, anatomik, biyolojik ve yaşam alanlarının farklılığı verimli dölleri imkansız hale getirmiştir. Diğer bir görüş; melez döllerin olabileceği yönündedir. Ancak bu melezler büyük ihtimalle zaman içinde elenmiş veya gen havuzlarında çok küçük izler bırakmıştır (Neandertal ve Homo saphiens arasında olduğu gibi).

Fark ettiğiniz üzere, soruda sormuş olduğunuz gibi yarı şempanze yarı insan benzeri bir tür hiç bir zaman olmadı. Erken dönem hominidler verimli döl vermiş olsa bile görünümleri zaten birbirlerinden çok farklı değildi.

^[1]