İnsanlar neden son zamanlarda kaba davranmaya başladı?

Merhaba,

Çok kıymetli bir soru, teşekkürler.

Belki de birçok kişinin alttan alttan sezdiği ya da kimilerinin de halihazırda düşündüğü bir konu olabilir.

Bunun tabii ki birçok nedeni olabilir. Ancak bunlardan kesin olduğunu düşündüklerim üzerinde duracağım. Bunlar elbette fikir, dolayısıyla tartışmaya açık.

Bunun nedenlerinden biri yeni neslin yetişip artık fikir belirtmeye başlaması olabilir. Önceki nesiller duygu ifadesi konusunda fazlasıyla bastırıldıklarından, ebeveyn olma yolunda çocuklarına tam tersini aşılamak isterken biraz fazla özgür çocuklar yetişmiş oldu. Ancak bu elbette ebeveynlerin ya da çocukların suçu değil, bu bir akımın tahmin edilemeyen sonucu olarak karşımıza çıkıyor. Her nesil, bir sonraki için "biz büyüklerimize asla böyle davranmazdık" dediğinden sanıyorum bu doğal bir süreç.

Buna dünya vatandaşı olma akımı da etki ediyor, bizler evrimsel açıdan avantajlı olan sosyal yaşamı devam ettiren bir toplumuz. Ancak yeni çağda ortaya çıkan ekoller bireyselliği fazlasıyla ön plana çıkarıyor. Yeni nesil bunlardan etkilendiğinden kendi düşüncelerini doğrudan belirtmekte ya da bir başkası için inisiyatif almamakta bir sorun görmüyorlar. Ek olarak, bizler hem toplum hem ülke olarak empatik bir yapıya ve karşı tarafa iyi dilekler ileten bir dile sahibiz (kolay gelsin, afiyet olsun, geçmiş olsun vb.). Bunlar da kültürümüze yansımış ya da kültürümüzden dilimize yansımış olduğundan, yapısal olarak karşı tarafın hislerini önemserken diğer kültürlerle iç içe geçmiş olmamız bunu muhtemelen etkiliyor.

Ancak bu sürecin en önemli etkeni sosyal medya. Çocuklar, gençler ve yetişkinler gerek kendi hesaplarından gerekse anonim hesaplardan başka hayatlara yönelik yargıda bulunmaya başladı. Bu ister kraliyet ailesi üyesi olsun, ister ünlü biri, ister herhangi bir vatandaş. Fark etmiyor. Birey istediği gibi yargı dağıttıktan sonra sosyal medya ortamını terk edip normal hayatına devam edebiliyor, hem de hiçbir yan etkisi olmadan. Bu da bireyde güçlü olma hissini ortaya çıkarıyor. Aslında zamanında izlediğimiz zorba liseli ve inek öğrenci filmlerinin daha yaygınlaşmış hali olarak görebiliriz. Bu filmlerde zorba olanın belli başlı özellikleri olmak zorundaydı ki başı belaya girmesin, ancak sosyal medyada neredeyse herkes bir zorba. Çünkü karşılığını ödemesine gerek yok, görünüşü önemli değil, kim olduğu ne kadar havalı olduğu kimseyi ilgilendirmiyor. Sadece yargısını yazıyor ve istediği gibi başkası üstüne üstünlük kurabiliyor. Diğer insanlar da bunu önemsiyor, yorumu beğeniyor, kimi zaman karşılık veren oluyor, oluyor da oluyor. Kendi düşüncelerini önemli sanmaya başlıyor, buradaki etki elbette günlük hayatına da dahil oluyor. Kendi hayatında yaşadığı olumsuzluklardan biriktirdiği acıları, gerçek yaşamda başkasına yönelterek azalttığını düşünüyor, ancak tatmin olan tarafı aslında hiç de acısıyla alakalı olan taraf değil, genelde yargıç bunu bilmiyor.

Muhtemelen çark böyle dönmeye devam edecek. Çünkü değişim hiçbir zaman durmaz.

“Varlık Seviştirir, Yokluk Dövüştürür.”

Atalarımız ne güzel özetlemiş.

Hayatta kalmaya ve üremeye kodlanmış varlıklarız. Ne zaman ki bu iki temel varoluş alanımız tehlikeye girer ve gelecek ile ilgili kaygılarımız yeşermeye başlar, işte o zaman her şey olası olur. Kaygı kabalaştırır, korku saldırganlaştırır.

Hele ki bir de bu, başta eğitim olmak üzere, sosyal medya üzerinden ve egemen erk eli ile beslenip destekleniyor, egemen erkin sınıfının çıkarlarına teğet apolitikleştirme, dejenere etme, asosyalleştirme ve toplamı olan yabancılaştırma şeklinde planlı ve iradi bir politika haline getirilmiş ise; o toplumda bireyler, yaşadığı sorunları tahlil ve teşhis etmekte ve dolayısı ile tedavi etmekte ciddi sorunlarla karşılaşır, dostunu düşmanını karıştırır ve “inceldiği yerden kopsun” hesabı ile 5 saniye sonrasını, 3 adım ötesini hesap etmeden her tür ipi inceldiği yerden koparır. Olan budur…

Burada asıl görev, eşyanın adını koyana, olay ve olguları doğru analiz-teşhis edene düşer. O da bana ne demeden doğru tedaviyi hayata geçirmektir. Kapsamaktır, anlatmaktır, ısrarla anlatmaktır ve en önemlisi örnek olmaktır, umutsuzluğa asla yer vermemektir.

Güvencemiz ne?

Her toplumda her zaman, siyasal ve ekonomik düşüşlere bağlı olarak ahlaksal ve toplumsal düşüşler olur. O toplumun gelişim eğrisi aşağı yönlü olur. Ancak içinde boğulduğumuz o düşüşteki eğrinin düzleminden biraz uzaklaşıp geriden baktığımızda göreceğimiz şey, uzun vadede ve toplamda, iniş çıkışlarına rağmen o eğrinin hep yukarı yönlü olduğudur.

Bu toplamdaki yukarı yönlü eğri ilahi yahut kaçınılmaz bir eğri değildir. Aksine, eksiklerine rağmen bize bugünleri bırakanların omuzlarında yükselen bir eğridir. Onlara borcumuzu ödemeliyiz. Şikâyet ederek değil bir yerinden tutup yükselmesi için omuz vererek. Ekonomi-politik literatürde buna mücadele adı veriliyor. Kurtuluş yok tek başına… Sevgiyle…

Bence bunun üzerinde ekonomik faaliyetler kesinlikle önemli bir rol oynuyor . Artık insanlar mutsuz herkes çalışmak istemediği bir işte istemediği bir maaşla karnını doyurmaya çalışıyor . Asgari ücretle yaşayan bir insan için dünyayı gezme hayali istediği arabaya binme hayali bile imkansız denilebilir . Yani kısacası günümüzün ekonomik şartları ve kapitalizmin bize dayattıkları .

Çünkü dünya değişiyor. Çünkü kabalık, samimiyet, umursamazlık, görgüsüzlük gibi kavramların tanımları, sınırları değişiyor. Sosyal ilişkiler ve kültür, dinamik kavramlar oldukları için değişen dünya ile bunlar da güncellemeler yaşıyorlar.

Sizin bu sorunuza, 80'lerde cevap verecek olsaydım, "Evrim Ağacı gibi pek güzide ve pek değerli bu platformda, çok mühim ve üzerine derin muhakemeler yapılması icap eden bu konuda bizlere ilettiğiniz bu önemli soruya, şu şekilde cevap vererek cevap metnime başlamak istiyorum sayın bla bla..." diye başlamam, 15 paragraf falan sorunuza, dönemin hâkim TRT kültürü gereği zerre cevap teşkil etmeyen bin tane gereksiz nezaket cümlesiyle bezeli uuupuzun bir metin derlemem gerekirdi. Ama artık, 80'ler için nezaketsizlik ve kabalık teşkil edecek biçimde hızlıca konuya giriyoruz, fikirlerimizi belirtiyoruz ve çıkıyoruz. Çünkü artık kimsenin o kadar zamanı, enerjisi yok. Çünkü 21. YY'dayız.

Unutulmamalıdır ki dünya değişir, kültür değişir, sosyallik değişir, kavramlar değişir. İster iyiye, ister kötüye. Yapmamız gereken şey değişimin içindeki dinamizmi yakalamaktır. Değişime ayak uyduralım derken kötüye gidişi de kabullenmek ve kucaklamak gerekmez ama o gidişin içindeki güzelliği de görmek ve beslemek en doğru yaklaşım olacaktır.

Efem son olarak... Tüm halkımız için büyük değer taşıyan ve üzerine yapılacak fikir muhakemelerinin elbette sonlanamayacağı bu derin soruya verdiğim cevabı sonlandırırken içinde bulunduğumuz bu müstesna dönemde meydana gelen sarsıntıların bir an evvel sonlanmasını dileyerek ve yine ülkemiz için pek değerli çalışmalar sürdürerek önemini katmerlemiş olan Evrim Ağacı sitemizin engin içeriğini zenginleştiren...

:)

Geçti artık. Bitti. Gerek yok.

Sağlıcakla...