Yeşilbaş (Anas platyrhynchos)

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Ufak bir grup.
Ufak bir grup.
Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Balıkesir'in en batısında, Ege kıyısında bulunan Ayvalık ilçesinde gözlemlediğimiz bir yaygın ördek türü olan yeşilbaş (Anas platyrhynchos). Kendileri Sarımsaklı Bulvarı kenarındaki ufak bir akarsuda daimi yaşayan popülasyona ait. Akarsu, yol üzerinde gözükmediği için arazinin içerisinde ilerlemeniz gerekiyor. Yaz aylarında gri balıkçıl (Ardea cinerea) ve uzunbacak (Himantopus himantopus) grupları ile birlikte yaşıyorlar. Bataklık kenarında tünedikleri için hiçbir şekilde gözükmüyorlar. Yakınlarına doğru hareket ettiğinizde büyük bir sürü halinde kalkıp, uçmaya başlıyorlar.

Gruptan ayrılmış bir dişi.
Gruptan ayrılmış bir dişi.
Pedram Türkoğlu

Tanım ve Genel Bilgiler

En yaygın bulunan ördek türlerinden birisidirler. Erkeklerin (İng: Drake) kafası yeşil renkte olduğu için bu şekilde isimlendirilmiştir. Erkeklerin kafaları yeşil, kanatları gri ve göğüs tüyleri beyazdır. Dişiler (İng: Hens) ise aksine tamamen kahverengi bir renktedir. Bu çeşit seksüel dimorfizm örneklerini birçok kuş türünde görebiliyoruz. Büyüklükleri 50-65 cm civarında, kanat açıklıkları 81-98 cm genişliğindedir. Bitki ağırlıklı diyetinden ötürü yaklaşık 5 cm civarında geniş gagaları bulunur. Ağırlığı 1 kg civarında olduğu için diğer birçok yaygın ördek türünden ağırdırlar. Her iki cinsiyette kanatlarının spekulum adı verilen bölgesinde beyaz köşeli mavi renkte tüylere sahiptirler.

Yeni havalanan bir grup dişi.
Yeni havalanan bir grup dişi.
Pedram Türkoğlu

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Taksonomik olarak Ördekgiller (Anatidae) ailesine üyedirler ve günümüz evcil ördeklerin (Anas platyrhynchos domesticus) atalarıdırlar. Tarihte yakalanan yeşilbaşlar arasından en ideal görünen bireyler seçilerek, nesilleri devam ettirilmiştir. Doğan döller arasından daha ehli, daha uyumlu olanlar seçilmiştir. Dolayısıyla yüzlerce jenerasyon ardından, ağırlıklı olarak insan için en ideal olan bireyler çoğalmıştır. Yapay seçilim hakkındaki makalemize buradan ulaşabilirsiniz.

Erkek bir evcil ördek (Anas platyrhynchos domesticus).
Erkek bir evcil ördek (Anas platyrhynchos domesticus).
Pedram Türkoğlu

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Dünya'nın neredeyse her yerine yayılmışlardır. Durgun ya da yavaş akan tatlı sularda sık görülürler. Kışın içsular, lagünler ve deniz kıyılarında da bulunabilirler. Bataklıkları, göletleri, küçük göllerleri, kıyı koyları ve nehir ağızlarını da severler.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

IUCN Kırmızı Liste bilgileri arasında Asgari Endişe olarak bilinen LC (Least Concern) türler arasındadırlar.

Uçuşun devamı.
Uçuşun devamı.
Pedram Türkoğlu

Davranış ve Etoloji

Üreme dönemi sonlarında büyük gruplar oluşturarak birlikte hareket ederler. Sosyal ilişkileri kuvvetli kuşlardan biridirler. Dişilerin sesleri bilinen ördek vaklaması olsa da, erkekler daha çok "kueek" benzeri bir ses çıkartırlar.

Tek karede 3 farklı taksonomik aile! Havada uçuşan uzunbacaklar (Himantopus himantopus), yerde tüneyen iki gri balıkçıl (Ardea cinerea) ve kafaları gözüken yeşilbaş ördekler (Anas platyrhynchos).
Tek karede 3 farklı taksonomik aile! Havada uçuşan uzunbacaklar (Himantopus himantopus), yerde tüneyen iki gri balıkçıl (Ardea cinerea) ve kafaları gözüken yeşilbaş ördekler (Anas platyrhynchos).
Pedram Türkoğlu

Diyet ve Metabolizma

Hepçildirler. Genelde sudaki bitkiler ile beslenirler; ancak gerektiğinde ufak eklembacaklıları da yiyebilirler. Ayrıca özellikle yavru yeşilbaşlar iri balıklar, tilkiler, yırtıcı kuşlar (raptor), yılanlar, kaplumbağalar, rakunlar, gelincikler, kargalar, kediler ve köpekler tarafından sık sık avlanılır.

Hep beraber, kollektif bir biçimde manevra yaparken.
Hep beraber, kollektif bir biçimde manevra yaparken.
Pedram Türkoğlu

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Birçok coğrafyada invaziv türler olarak bilinirler. Söz konusu bölgelerdeki buğday, pirinç ve mısır tarlalarında beslenebilirler. Hatta öyle ki diğer bazı ördek türleri ile çiftleştikleri için söz konusu türlerin yok oluşuna dolaylı olarak neden olabilirler. Hibrit bireyler de verimli döller verebilir. Buna ekolojide genetik kirlilik adı verilir. Her yıl milyonlarcası avcılar tarafından vurulmaktadır.

Dönüşün devamı.
Dönüşün devamı.
Pedram Türkoğlu

Etimoloji

İngilizce "Mallard" olarak bilinirler. Sayısız türün tanımını yapan ve adeta taksonominin babası sayılan Carl Linnaeus isimli bilim insanının kazandırdığı türlerden biridir. Latince Anas "ördek" demektir. Tür ismindeki platyrhynchus ise "geniş gagalı" anlamındadır.

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  • Wikipedia. Mallard. (2018, Ağustos 18). Alındığı Tarih: 18 Ağustos 2018. Alındığı Yer: Wikipedia

Neandertallere Ne Oldu?

Kırmızı damarlı yusufçuk (Sympetrum fonscolombii)

Biyoloji Genel Editörü

Pedram Türkoğlu

Pedram Türkoğlu

Biyoloji Genel Editörü

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim