Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Yeşilbaş (Anas platyrhynchos)

Yeşilbaş (Anas platyrhynchos)
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Yeşilbaş
  • Bilimsel Adı Anas platyrhynchos
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Yeşilbaş
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Mallard
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
Ufak bir grup.
Ufak bir grup.
Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Balıkesir'in en batısında, Ege kıyısında bulunan Ayvalık ilçesinde gözlemlediğimiz bir yaygın ördek türü olan yeşilbaş (Anas platyrhynchos). Kendileri Sarımsaklı Bulvarı kenarındaki ufak bir akarsuda daimi yaşayan popülasyona ait. Akarsu, yol üzerinde gözükmediği için arazinin içerisinde ilerlemeniz gerekiyor. Yaz aylarında gri balıkçıl (Ardea cinerea) ve uzunbacak (Himantopus himantopus) grupları ile birlikte yaşıyorlar. Bataklık kenarında tünedikleri için hiçbir şekilde gözükmüyorlar. Yakınlarına doğru hareket ettiğinizde büyük bir sürü halinde kalkıp, uçmaya başlıyorlar.

Gruptan ayrılmış bir dişi.
Gruptan ayrılmış bir dişi.
Pedram Türkoğlu

Tanım ve Genel Bilgiler

En yaygın bulunan ördek türlerinden birisidirler. Erkeklerin (İng: Drake) kafası yeşil renkte olduğu için bu şekilde isimlendirilmiştir. Erkeklerin kafaları yeşil, kanatları gri ve göğüs tüyleri beyazdır. Dişiler (İng: Hens) ise aksine tamamen kahverengi bir renktedir. Bu çeşit seksüel dimorfizm örneklerini birçok kuş türünde görebiliyoruz. Büyüklükleri 50-65 cm civarında, kanat açıklıkları 81-98 cm genişliğindedir. Bitki ağırlıklı diyetinden ötürü yaklaşık 5 cm civarında geniş gagaları bulunur. Ağırlığı 1 kg civarında olduğu için diğer birçok yaygın ördek türünden ağırdırlar. Her iki cinsiyette kanatlarının spekulum adı verilen bölgesinde beyaz köşeli mavi renkte tüylere sahiptirler.

Yeni havalanan bir grup dişi.
Yeni havalanan bir grup dişi.
Pedram Türkoğlu

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Taksonomik olarak Ördekgiller (Anatidae) ailesine üyedirler ve günümüz evcil ördeklerin (Anas platyrhynchos domesticus) atalarıdırlar. Tarihte yakalanan yeşilbaşlar arasından en ideal görünen bireyler seçilerek, nesilleri devam ettirilmiştir. Doğan döller arasından daha ehli, daha uyumlu olanlar seçilmiştir. Dolayısıyla yüzlerce jenerasyon ardından, ağırlıklı olarak insan için en ideal olan bireyler çoğalmıştır. Yapay seçilim hakkındaki makalemize buradan ulaşabilirsiniz.

Erkek bir evcil ördek (Anas platyrhynchos domesticus).
Erkek bir evcil ördek (Anas platyrhynchos domesticus).
Pedram Türkoğlu

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Dünya'nın neredeyse her yerine yayılmışlardır. Durgun ya da yavaş akan tatlı sularda sık görülürler. Kışın içsular, lagünler ve deniz kıyılarında da bulunabilirler. Bataklıkları, göletleri, küçük göllerleri, kıyı koyları ve nehir ağızlarını da severler.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

IUCN Kırmızı Liste bilgileri arasında Asgari Endişe olarak bilinen LC (Least Concern) türler arasındadırlar.

Uçuşun devamı.
Uçuşun devamı.
Pedram Türkoğlu

Davranış ve Etoloji

Üreme dönemi sonlarında büyük gruplar oluşturarak birlikte hareket ederler. Sosyal ilişkileri kuvvetli kuşlardan biridirler. Dişilerin sesleri bilinen ördek vaklaması olsa da, erkekler daha çok "kueek" benzeri bir ses çıkartırlar.

Tek karede 3 farklı taksonomik aile! Havada uçuşan uzunbacaklar (Himantopus himantopus), yerde tüneyen iki gri balıkçıl (Ardea cinerea) ve kafaları gözüken yeşilbaş ördekler (Anas platyrhynchos).
Tek karede 3 farklı taksonomik aile! Havada uçuşan uzunbacaklar (Himantopus himantopus), yerde tüneyen iki gri balıkçıl (Ardea cinerea) ve kafaları gözüken yeşilbaş ördekler (Anas platyrhynchos).
Pedram Türkoğlu

Diyet ve Metabolizma

Hepçildirler. Genelde sudaki bitkiler ile beslenirler; ancak gerektiğinde ufak eklembacaklıları da yiyebilirler. Ayrıca özellikle yavru yeşilbaşlar iri balıklar, tilkiler, yırtıcı kuşlar (raptor), yılanlar, kaplumbağalar, rakunlar, gelincikler, kargalar, kediler ve köpekler tarafından sık sık avlanılır.

Hep beraber, kollektif bir biçimde manevra yaparken.
Hep beraber, kollektif bir biçimde manevra yaparken.
Pedram Türkoğlu

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Birçok coğrafyada invaziv türler olarak bilinirler. Söz konusu bölgelerdeki buğday, pirinç ve mısır tarlalarında beslenebilirler. Hatta öyle ki diğer bazı ördek türleri ile çiftleştikleri için söz konusu türlerin yok oluşuna dolaylı olarak neden olabilirler. Hibrit bireyler de verimli döller verebilir. Buna ekolojide genetik kirlilik adı verilir. Her yıl milyonlarcası avcılar tarafından vurulmaktadır.

Dönüşün devamı.
Dönüşün devamı.
Pedram Türkoğlu

Etimoloji

İngilizce "Mallard" olarak bilinirler. Sayısız türün tanımını yapan ve adeta taksonominin babası sayılan Carl Linnaeus isimli bilim insanının kazandırdığı türlerden biridir. Latince Anas "ördek" demektir. Tür ismindeki platyrhynchus ise "geniş gagalı" anlamındadır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/10/2020 18:47:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7365

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Kitap
Yumurtalık
Diş Hekimi
Grip
Bilim İnsanları
Şehir Hastanesi
Sosyal Mesafelendirme
Akciğer
Entropi
Göğüs Hastalığı
Editör Seçkisi
Maske Takmak
Koku
Toplum
Psikoloji
Abiyogenez
Evrimsel Psikoloji
Hematoloji
Hız
Metabolizma
Neandertaller
Bağışıklık Sistemi
Salgın
Kanıt
Einstein
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Kendi özgürlüğünüzü korumanın tek yolu başkalarının özgürlüklerini korumaktır. Ancak ve ancak ben özgürsem, sen de özgürsün.”
Clarence Darrow
Geri Bildirim Gönder