Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Yellowstone Süpervolkanı Tekrardan Ne Zaman Patlayacak?

Yellowstone Süpervolkanı Tekrardan Ne Zaman Patlayacak? National Geographic
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

ABD'nin Wyoming Eyaleti'nde bulunan Yellowstone Ulusal Parkı, bir süpervolkanı bünyesinde barındırmaktadır. "ABD'deki bir volkandan bana ne?" diye düşünebilirsiniz; ancak bu büyük bir hata olur: Çünkü bir süpervolkan, tarihinde 8 büyüklüğünde bir volkanik patlama yaşamış, yani patlaması sırasında 1000 kilometre küpten fazla malzeme saçmış volkanlardır. Bunlar öylesine güçlü patlamalardır ki, tipik koni şeklinde bir dağ oluşturmak yerine, bu volkanların patlaması sırasında saçılan magmanın geri çekilmesi sırasında "kaldera" adı verilen bir çöküntü oluşur. İşte Yellowstone Ulusal Parkı, böyle bir süpervolkanik patlama sonrasında oluşan kalderayı sınırları dahilinde bulundurmaktadır. Ve bu süpervolkan, aktiftir! Yani tekrar patlayacak ve tüm Dünya'daki yaşamı tehdit edecektir. Ama ne zaman?

Kimse bilmiyor. Yellowstone'un en son 3 mega patlaması, günümüzden 2.1 milyon yıl önce, 1.3 milyon yıl önce ve 630.000 yıl önce yaşandı. Yani kabaca 800.000 ila 670.000 yılda bir defa devasa bir patlama yaşadığını söyleyebiliriz. Dolayısıyla süpervolkan, henüz tamamlanmamış bir 670.000 yıllık döngünün içerisindedir. Ancak bu kadar az veri noktasına bakarak net bir tahminde bulunmak zordur. 

Bu yüzden ABD Ulusal Jeolojik Araştırma Merkezi'nden (USGS) uzmanlar, ABD'nin Idaho eyaleti ile Yellowstone arasında son 16.5 milyon yılda yaşanan ve kaldera oluşumuyla sonuçlanan süpervolkan patlamalarını incelediler. Bu araştırma, kaldera oluşturan 15-20 süper-patlama olduğunu ortaya koydu. Buna bağlı olarak, her 825.000 ila 1.1 milyon yıl arasında devasa bir patlama yaşandığı sonucuna vardılar. Peki, buna bağlı olarak, bir sonraki patlamayı tahmin etmemiz mümkün mü? Yani patlamalar giderek daha sık hale mi geliyor? Yoksa son patlamadan 1.1 milyon yıl sonra, yani günümüzden 370.000 yıl sonra mı bir sonraki mega patlamayı yaşayacağız? 

Ne yazık ki volkanların belli bir patlama saati bulunmamaktadır. Gezegenimizde hem kısa vadede, hem de uzun vadede meydana gelen olaylardan etkilenen, oldukça karmaşık dinamiklere sahip olaylardır. Henüz jeofizik araştırmacıları, Dünya'nın nasıl çalıştığına dair gerçeklerin sadece temellerini öğrenebilmişlerdir. Örneğin bu alanda yapılan güncel bir araştırma, Yellowstone'da son meydana gelen patlamanın sanılandan daha hızlı yaşandığını ortaya koymuştur. Genellikle kaldera oluşumuyla sonuçlanan mega patlamalardan önce; püskürme şeklinde olmayan, lav boşaltımı şeklinde meydana gelen atımlar gözlenir. Bu, "uyarı çanları" gibidir. Gelecek olan devasa patlamaya işaret ederler. Uzmanlar bu daha ufak patlamaların, mega patlamadan önceki 1000 küsur yıla yayıldığını düşünüyorlardı. Ancak yeni yapılan çalışma, bu ufak patlamaların mega patlamadan sadece birkaç on yıl önce meydana geldiğini gösteriyor. Dolayısıyla eğer ki Yellowstone Süpervolkanı tekrar patlayacak olursa, bu mega patlamaya yönelik işaret sinyalleri sadece birkaç on yıla yayılan şekilde gelebilir. Bu da, hazırlanmak için çok ama çok daha az vaktimiz olduğunu gösteriyor.

Peki Yellowstone'da son durum nedir? Ömrü boyunca bu volkan, püskürme şeklinde olmayan sayısız patlama yaşamıştır. Son riyolitik lav püskürmesi, günümüzden sadece 70.000 yıl önce yaşanmıştır. Bu tip püskürmelerde görülen riyolitik magma, bünyesinde yüksek silika barındırmasından ötürü yüksek bir akışkanlık direnci ne sahiptir. Bu sayede bol miktarda gazı hapseder. Bu gaz, dışarı çıkmayı başardığı anda, devasa bir patlama yaşanır. Dolayısıyla Yellowstone'un, tüm Kuzey Amerika'yı haritadan silmeden patlaması da mümkündür. Ancak insanlığı endişelendirmesi gerektiren, devasa patlamalardır. Ne yazık ki bu tip bir patlamanın ne zaman olacağını bilmenin kesin bir yolu bulunmuyor. O zamana kadar yapmamız gereken, süpervolkanların dinamiklerini daha iyi anlamak ve gerekli önlemleri almaktır.

Düzeltmeler: Bu yazının önceki bir versiyonunda, Yellowstone Ulusal Parkı'nın ABD'nin Kaliforniya eyaletinde olduğu belirtilmiştir. Doğrusu, Wyoming Eyaleti olacaktır. Hatayı tarafımıza bildiren Hasancan Akgündüz'e teşekkür ederiz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Korkutucu! 3
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • K. Martin. When Is The Yellowstone Super Volcano Going To Erupt?. (15 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 18 Mart 2019. Alındığı Yer: Quora | Arşiv Bağlantısı
  • USGS. Questions About Yellowstone Volcanic History. (06 Temmuz 2012). Alındığı Tarih: 18 Mart 2019. Alındığı Yer: USGS | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Yellowstone Caldera. (16 Şubat 2019). Alındığı Tarih: 18 Mart 2019. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2020 22:02:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5248

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Sinir Hücresi
Albert Einstein
İspat
Çin
Gıda
Fosil
Dünya Dışı Yaşam
Köpek
Sinek
Moleküler Biyoloji
Sosyal Mesafelendirme
Nobel Ödülü
Bağışıklık Sistemi
Hayvan Davranışları
Avrupa
Molekül
Yiyecek
Beslenme Davranışları
Seçilim
Allah
Galaksi
Kelebek
Tedavi
Davranış
Arı
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Biyoloji, bir çeşit mühendisliktir.”
Daniel Dennett
Geri Bildirim Gönder