Yarasalardaki Yeni Virüsler Maymunlara Sıçrayarak İnsanlar İçin Risk Oluşturuyor!

Amerika'nın tropik bölgelerinde yaşayan yarasalar, kızamık gibi hastalıklara yol açan morbillivirüs adlı RNA virüsleri taşıyor. Ancak bu virüslerin diğer memeli türlerine yayılmasında yarasaların rolü hâlâ net değil. Charité - Universitätsmedizin Berlin ve Alman Enfeksiyon Araştırmaları Merkezi öncülüğündeki uluslararası bir araştırma ekibi, Nature Microbiology dergisinde yayınladıkları makalede Brezilya ve Kosta Rika'daki yarasa ve maymunlarda morbillivirüslerin yayılımını inceledi.^[1] Çalışma sonucunda yeni virüs türleri ve virüslerin yarasalardan diğer memeli türlerine geçtiğini keşfeden ekip, bu konak değişimlerinin olası tehlikelerine karşın virüsleri daha yakından izlemenin gerekliliğine dikkat çekiyor.

Morbillivirüslerin neden olduğu hastalıklar arasında en bilinen örnekleri arasında insanlarda kızamık, sığırlarda sığır vebası ve etoburlarda köpek gençlik hastalığı sayılabilir. Sığır vebası başarıyla yok edilmiş olsa da diğer morbillivirüsler hem insan sağlığı hem de çiftlik hayvanları için önemli bir tehdit oluşturmaya devam ediyor. Çeşitli memeli türleri arasındaki geniş dağılımlarına rağmen, ana konakçıları, coğrafi dağılımları ve yeni türlere sıçrama potansiyelleri hakkındaki bilgiler oldukça sınırlı.

Yeni araştırmada, Brezilya ve Kosta Rika’da 1.600'den fazla yarasa incelendi. Araştırmacılar, daha önce bilinmeyen morbillivirüslere ait enfeksiyon bulgularına pek çok yarasa türünde rastladı. Bunlar arasında, kan emme davranışı nedeniyle diğer hayvanlarla daha kolay temas kuran vampir yarasalar da vardı. Bu yarasalar kan emerek beslendikleri için diğer hayvanlarla daha çok temas ediyor. İncelenen vampir yarasaların üçte birinde yeni keşfedilen morbillivirüse karşı antikorlar vardı. Bu durum, bu tür enfeksiyonların yaygın olduğunu ve genellikle ölümcül olmadığını gösteriyor.

Ayrıca Brezilya'da ölen vahşi maymunlarda da morbillivirüse rastlandı. Virüslerin ölüme yol açtığına dair bir kanıt olmasa da, genetik analizler maymunlardaki virüslerle yarasalardakiler arasında yakın bir akrabalık olduğunu ortaya çıkardı. Laboratuvar testleri, yarasa morbillivirüslerinin aksine, maymun morbillivirüslerinin kızamık virüsüyle aynı hücre reseptörünü kullanabildiğini gösterdi. Bu da insanlara bulaşma riski olabileceğine işaret ediyor. Yapılan ek testler, daha önce geçirilmiş kızamık veya köpek gençlik hastalığı enfeksiyonları sayesinde oluşan antikorların, yarasa morbillivirüslerini etkisiz hale getirebildiğini ortaya koydu. Bu bulgu, çapraz bağışıklık ile aşı geliştirme sürecini hızlandırabilir. Charité - Universitätsmedizin Berlin'de doktora sonrası araştırmacı ve çalışmanın ilk yazarı Dr. Wendy K. Jo şunları söylüyor:

Maymunlardaki morbillivirüsler insanlardaki kızamık reseptörünü kullanabilse de insanlar için bir tehdit oluşturup oluşturmadıklarını belirlemek için henüz çok erken. Bununla birlikte, bu çalışma yabani hayvanlardaki bu tür virüslerin izlenmesinin ne kadar önemli olduğunu bir kere daha gösteriyor.

Çalışmadaki evrimsel analizler, yarasa morbillivirüslerinin yanı sıra etoburlardan ve toynaklı hayvanlardan gelen virüslerin de geçmişte birkaç kez tür engelini aştığını gösteriyor. Bu geçişler, yarasalardan domuzlara ve maymunlara virüs sıçramasını da içeriyor. Benzer şekilde yarasaların dahil olduğu konak değişimlerinin, yakın geçmişte SARS ve Ebola gibi insan hastalıklarının ortaya çıkmasına yol açtığı düşünülüyor. Charité – Universitätsmedizin Berlin ve Alman Enfeksiyon Araştırma Merkezi'nde yeni ortaya çıkan enfeksiyonları araştıran bu çalışmanın lideri Profesör Jan Felix Drexler şunları söylüyor:

Sonuçlarımız, morbillivirüslerin yarasalarda daha önce düşünülenden daha yaygın ve daha çeşitli olduğunu ve nadir de olsa başka hayvanlara da bulaşabildiğini gösteriyor. Bu panik yapmak için bir neden değil, ancak bu konuda uyanık olmamız için açık bir çağrı.

Araştırmacılar, son olarak yabani hayvanlardaki patojenlerin daha yakından izlenmesinin, hedefe yönelik risk değerlendirmeleri yapılmasının ve uzun vadede hem insanlar hem de çiftlik hayvanları için aşı gibi koruyucu önlemler geliştirilmesinin gerekliliğinin altını çiziyor.