Wikipedia'nın Kurucusu Jimmy Wales'ın Sahtebilimcilere Çarpıcı Cevabı...
Wikipedia Gibi Siteler Sahtebilimcilere Fikirlerini Paylaşabilecekleri Bir Platform Sağlamalı mı?
/old/content_media/928bd8477e3c327ce046f10c0af3400b.jpg)
- Editör Görüşü
- Sahtebilim
Bu Makalede Neler Öğreneceksin?
Bu bölümü yapay zekâ hazırlar.- 2014 yılında sahtebilim destekçileri, Wikipedia'nın enerji tıbbı ve akupunktur gibi konulardaki içeriklerini taraflı ve güncel olmayan bilgilerle eleştirerek imza kampanyası başlattı.
- Wikipedia kurucusu Jimmy Wales, bilimsel kanıtlara dayanmayan sahtebilim iddialarını reddederek, yalnızca saygın bilimsel dergilerde yayımlanan çalışmaların Wikipedia'da yer alacağını belirtti.
- Bilimsel doğruluk ve güvenilirlik konusunda sürekli gelişen Wikipedia, sahtebilim propagandasına karşı net ve kararlı bir tutum sergileyerek bilimsel etiği savunmaktadır.
2014 Mart ayı içerisinde "Kapsamlı Enerji Psikolojisi Birliği" isimli sahtebilim oluşumu, Wikipedia'nın "Enerji Tıbbı", "akupunktur", "Enerji psikolojisi" gibi alanlardaki makalelerinin taraflı, gerçeği yansıtmayan (!), "güncel araştırmaları içermeyen" yapıda olmasından ötürü bir Change.org imza kampanyası başlattı.
Kampanya açıklaması, Wikipedia kurucusu Jimmy Wales'ın bu konuda bir şeyler yapması gerektiği ileri sürülüyor ve bu "çalışma sahalarına" gerekli yerin ayrılması gerektiği, sahtebilimcilere özgü o içi boş ama anlamlıymış gibi serpiştirilmiş kelimelerle açıklanıyor. Metin içerisinde, şüphecilerle alay edilmeye çalışılarak, Wikipedia'nın bu şüphecilerin "sahtekarlıkları" (!) nedeniyle, bu birliğin de savunduğu saçmalıkların sansüre uğradığı iddia ediliyor. Hatta daha da ileri gidilerek, zaten bilime en ufak katkısı ol(a)mayan bu sahtebilimcilerin, Wikipedia'nın geri adım atmaması durumunda bağışta bulunmayacakları söyleniyor, bir nevi tehdit savuruluyor. Kampanyaya 7000'den fazla insan imza attı ve sonunda Jimmy Wales'ın dikkatini çekmeyi başardılar.
Ancak giderek bilimsel içerik konusunda zenginleşen ve güvenilir hale gelen Wikipedia'nın (Wikipedia'nın güvenilirliğini tartışan ve analiz eden makaleler bulunmaktadır; sonuçlar oldukça ilgi çekici ve genel olarak olumludur) kurucusu Wales, modern bilim insanlarına ve emeklerine yakışır bir cevapla, bu sahtekarları muhtemelen sonsuza kadar susturamayacak olsa da, iyi bir ders verdi. Change.org kuralları gereği, imza kampanyasının hedef aldığı kişi bir cevap verecek olursa, bu cevap kampanya altında yayınlanabiliyor.
Bu sözde "birliğin" sahtebilimin "gerçeklerini" yayınlaması talebine Wales'ın verdiği cevap şu şekilde:
Hayır, dalga mı geçiyorsunuz? Bu imza kampanyasına imza atan her bir bireyin geri çekilip kendi sınırlarını kontrol etmesi ve dürüst, kanıta dayalı, gerçekçi olmanın ne demek olduğunu tekrardan düşünmesi gerekiyor.
Wikipedia'nın bu konudaki politikaları son derece hedef odaklıdır ve doğrudur. Eğer ki saygıdeğer bilimsel makale dergilerinde çalışmalarınızı yayınlatabilirseniz, yani eğer ki tekrar edilebilir bilimsel deneyler üretebilirseniz, Wikipedia bunları düzgün bir şekilde yayınlayacaktır.
Yapmayacağımız şey ise, çılgın şarlatanların 'gerçek bilimsel açıklamaların' dengiymiş gibi davranmaktadır.
Onların dengi değilsiniz.
Wikipedia'yı ve kurucusu Jimmy Wales'ı bu net, sarsılmaz ve isabetli duruşu için yürekten tebrik ediyoruz ve Wikipedia'yı aralıklarla olduğu gibi gelecek dönemde de maddi ve manevi olarak desteklemeye devam edeceğimizi belirtiyoruz.
Bu makale üzerine konuşmaya devam et
Topluluk sohbetine katıl, yorum bırak veya ayrıntılı bir soru sor.
- Tebrikler!24

- Umut Verici!5

- Muhteşem!1

- Mmm... Çok sapyoseksüel!1

- Bilim Budur!0

- Güldürdü0

- İnanılmaz0

- Merak Uyandırıcı!0

- Üzücü!0

- Grrr... *@$#0

- İğrenç!0

- Korkutucu!0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 01.11.2026 23:44:53 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/2076
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.