Cin/Şeytan Çıkarma Ritüelleri Gerçek Olabilir mi? | Çoklu Kişilik Bozukluğu

2 Mn görüntülenme30.04.2023
Evrim AğacıBi' Başka Video
Bu Videonun YazısıCin Çıkarma ve Egzorsizm: İnsanların İçine Cin veya Şeytan Girebilir mi? Bu Tür Olayların Bilimsel Açıklaması Nedir?
Derinlemesine

Özet

Video, Anneliese Michel vakasını anlatarak egzorsizm iddialarını disosiyatif kimlik bozukluğu (Çoklu Kişilik Bozukluğu), nörolojik ve kültürel bağlamda değerlendiriyor; vakadaki tıbbi bulguları, tedavi eksikliklerini ve sahtebilimsel uygulamaların zararlarını açıklıyor. Ayrıca kimlik bozukluklarının nedenleri, beyin görüntüleme bulguları, hipnoz ve plasebo etkileri ile toplumların neden dini/batıl uygulamalara yöneldiği tartışılıyor.

Terimler

  • Konvülziyon

    Çok ciddi bir konvülziyon geçirdi; yani kasları, kendi kontrolü dışında kasılarak titremeye ve kasılmaya başladı.

  • Temporal lop epilepsisi

    En yaygın epilepsi türlerinden biri olan bu hastalık, duygularınızı ve kısa dönem hafızanızı işleyen temporal lobunuzdaki nöronların kontrolsüz bir şekilde ateşlenmesi nedeniyle vücudunuzun titreyip kasılmasıyla karakterize edilen, oldukça kısıtlayıcı bir hastalık.

  • Anti-konvülziyon ilaçları

    Doktorların nöbetleri baskılamak için verdiği ilaçlar; örneğin metinde Dilantin gibi anti-konvülziyon ilaçlarından ve daha sonra nöbetleri baskılayan ve ruh hâlini dengeleyen Tegretol'den söz ediliyor.

  • Birinci nesil antipsikotikler (Aolept / Neuleptil)

    Daha az etkili olduğu için günümüzde artık pek kullanılmayan, birinci nesil antipsikotiklerden Aolept (daha yaygın adıyla Neuleptil) isimli ilaç verildiği; yani eski tip antipsikotikler olduğu belirtiliyor.

  • Halüsinasyon

    Annaliese'in doktorlarına söylediği durumda özellikle dua ederken sesler duyma ve şeytan yüzlü varlıklar görme şeklinde ortaya çıkan; gerçek olmayan seslerin ve görüntülerin algılanması (örneğin ona 'lanetlendiğini' ve 'cehennemde çürüyeceğini' söyleyen sesler).

  • Egzorsizm (şeytan çıkarma)

    Bilimsel müdahalenin ötesine geçerek yapılan, kişinin içine kaçtığına inanılan şeytanları çıkarmaya yönelik ritüel; metinde kilise rahiplerinin uyguladığı ve uygulama sırasında hastanın aç ve susuz bırakılması, dualar okunması, bağırma, kollarını sıkma, haç bastırma gibi uygulamalarla gerçekleştirilen ayin biçimleri tarif ediliyor.

  • Disosiyatif Kimlik Bozukluğu (Çoklu Kişilik Bozukluğu)

    Bilimsel literatürde disosiyatif kimlik bozukluğu olarak bilinen; genelde iki veya daha fazla sayıda kimliğin bulunduğu, DSM-5'te kültürlerde 'cin çarpması' veya 'şeytan tarafından ele geçirilme' şeklinde tanımlanan şeyle ilişkilendirilebilen bir durum. Bu hastalar yaşadıkları kimlik bölünmesi nedeniyle kendi vücutlarını ve duygularını kontrol etmekte çok zorlanıyorlar; hastalık ilerledikçe bilinci, belleği, algıyı ve duyuları da bozabiliyor. Kimliklerden biri halüsinasyonlarla daha ilişkili hale gelebiliyor ve kişi kimlikler arasında geçiş yaptığında diğer kimliğin yaptıklarını hatırlamayabiliyor; çünkü hafıza da bozuluyor.

  • DSM-5

    Akıl hastalıklarının tanı kataloğu olan DSM-5; metinde disosiyatif kimlik bozukluğunun tanımlanmasında başvurulan katalog olarak anılıyor.

  • Hipokampüs

    Uzun dönem hafızamızı kontrol eden, çok temel bir beyin bölgesi (metinde benliğimizle ilgili olanlar da dahil uzun dönem hafızayı kontrol eden bölüm olarak tanımlanıyor) ve disosiyatif kimlik bozukluğu vakalarında küçülme görülebiliyor.

  • Amigdala

    Duyguları, özellikle de korku ve öfke gibi duyguları kontrol eden beyin bölgesi; disosiyatif kimlik bozukluğu vakalarında bu bölgenin küçülmesi kişinin derin korku ve öfke deneyimlemesine neden olabileceği belirtiliyor.

  • Fonksiyonel MRI (fMRI)

    Fonksiyonel MRI, yani fMRI ile yapılan çalışmalar, kimlik bozukluğu yaşayan kişilerin beyinlerindeki faaliyetin nasıl değiştiğini görebilmemizi sağlıyor; yani beyin aktivitesini gösteren görüntüleme yöntemi olarak anılıyor.

  • Orbitofrontal korteks

    Kişilerin bilinçli kararlar alabilmesini sağlayan beyin bölgesi; metinde bu bölgeye yönelik kan akışında azalma olduğunda daha içgüdüsel ve fevri kararların alınmasına sebep olabileceği belirtiliyor.

  • Malnütrisyon

    Aşırı aç kalma; metinde Annaliese'in otopsisinde ölüm sebeplerinden biri olarak belirtiliyor (yani beslenme yetersizliği/şiddetli açlık sonucu ortaya çıkan durum).

  • Dehidrasyon

    Aşırı susuzluk; metinde Annaliese'in otopsisinde ölüm sebeplerinden biri olarak belirtiliyor (yani vücudun yeterince su alamaması durumu).

  • Genüfleksiyon (genufleksiyon)

    Tek diz üzerinde çökmeye verilen isim; metinde Annaliese'in tek diz üzerinde çökmeye zorlandığı için dizlerinin kırıldığı belirtiliyor.

  • Plasebo etkisi

    Hastanın tedavi gördüğüne yönelik çok güçlü bir inanç beslemesinin tetiklediği psikofizyolojik etki; seans sonrasında hastaların kendilerini iyileşmiş hissetmelerine ve durumlarının bir süre görece iyi kalmasına yol açabiliyor.

  • Hipnoz / Trans hali

    Sakinleştirici ve ritmik ilahi müzikler ve sürekli kendini tekrar eden telkin ifadeleri eşliğinde hastaların hipnoza ve bir çeşit trans haline sokulması; bu durum ritüelde hastaların kimliklerinin tetiklenmesine katkıda bulunabiliyor.

  • Munchausen Sendromu

    Gerçekte kimlik bozukluğu olmayan kişilerin, ilgi çekme amacıyla hasta gibi davranması; metinde bazı sahte durumların Munchausen Sendromu gibi psikiyatrik bozukluklara işaret edebileceği söyleniyor.

  • Algıda seçicilik

    İnsanların dikkatini çeken en ekstrem vakaların öne çıkması hatası; metinde genelde duyulan vakaların en absürt, en ekstrem vakalar olduğu ve bunların genel popülasyonun deneyimlerini veya tedavi başarılarını temsil etmediği vurgulanıyor.

  • Sahtebilim

    Gerçek sorunlara yönelik olarak ileri sürülen, test edilemeyecek ve yanlışlanamayacak olan (dolayısıyla bilimsel olmayan) hipotezler; metinde bu tür yaklaşımların zaman kaybettirdiği ve tehlikeli olduğu belirtiliyor.

  • Demonoloji

    İnsan içindeki iyilik ve kötülüğün mücadelesi ya da insanın içine kaçan cin veya şeytan gibi kötücül faillerin etkileriyle açıklama yapan inanç/öğreti; metinde hastalıkların tarih boyunca böyle açıklandığı ifade ediliyor.

  • Şizofreni

    Metinde halüsinasyonlara sebep olan bir hastalık örneği olarak anılıyor; disosiyatif kimlik bozukluğu ile birlikte görüldüğünde kişinin gerçek olanla olmayanı ayırt etmesini zorlaştırabileceği belirtiliyor.

Doğru Bilinen Yanlışlar

  • Egzorsizm gerçekten bir cin veya şeytanı vücuttan çıkarır.

    Bilimsel kanıtlar böyle bir doğaüstü süreç olduğunu göstermiyor; ritüellerin etkileri çoğunlukla plasebo, hipnoz veya sosyal destek mekanizmalarına dayanır.

  • Egzorsizme başvuran insanlar aptaldır.

    Genellikle çaresiz, yoksul veya tıbbi sistem tarafından yeterince desteklenmemiş insanlardır; inançları ve içinde bulundukları koşullar onları bu yollara yönlendirir.

  • DID vakalarının çoğu dini temalıdır (herkes "cin/şeytan" görünür).

    Sahadaki çalışmalara göre DKB kimliklerinin yalnızca yaklaşık %29'u dini/demonik motifler içerir; çoğu kimlik çocuk, karşı cins ya da tanıdık figürler gibi farklı temalar taşır.

  • Egzorsizm genelde sakin, meditasyon benzeri ve zararsız bir ayindir.

    Sıklıkla yüksek stresli, bağırma, sıkma, fiziksel müdahale ve hastanın aç/ susuz bırakılması gibi zararlı uygulamalar içerir ve fiziksel/psikolojik hasara yol açabilir.

  • Şayet tıbbi tedaviler işe yaramadıysa tek çare egzorsizmdir.

    Tıbbi tedaviler her zaman %100 başarılı olmasa da, egzorsizm yerine kanıta dayalı yaklaşımlar, uygun bakım ve uzun süreli takip daha güvenli ve etkilidir.

  • Egzorsizm sonrası iyileşme, tedavinin etkili olduğunun kanıtıdır.

    Kısa süreli iyileşmeler plasebo, ritüelin yarattığı trans veya sosyal destekten kaynaklanabilir; bu durum gerçek, sürdürülebilir tedavi etkisiyle karıştırılmamalıdır.

  • DID yeni ortaya çıkan bir hastalıktır.

    Bu tür vakalar muhtemelen binlerce yıldır insanlık tarihinde var; yalnızca açıklanma biçimleri ve isimlendirmeler kültüre göre değişmiştir.

  • Psikiyatrik ilaçlar ve tıbbi müdahaleler işe yaramaz, çünkü egzorsizm bazen işe yarıyor gibi görünüyor.

    Tıbbi müdahaleler geniş hasta gruplarında kanıtlanmış fayda sağlar; egzorsizmin görünen 'başarıları' genellikle kontrollü bilimsel denetim altında tekrarlanamaz.

  • Egzorsizm yapan insanlar her zaman kötü niyetlidir.

    Bazı uygulayıcılar kötü niyetli olabilir ancak birçok tercih eden kişi gerçekten yardımcı olmaya çalışıyor; asıl sorun yöntemlerin bilimsel ve etik standartlara uymamasıdır.

  • Plasebo etkisi tıbbi olarak kabul edilebilir ve doktorların bunu kullanması uygundur.

    Plasebo etkisi gerçek ancak geçici olabilir ve etik sorunlar doğurur; doktorların hastaya yanıltıcı bilgi vermesi kabul edilemez ve tıbbi uygulamalarda şeffaflık gereklidir.

Sorular

  • Cin/şeytan çıkarma ritüelleri gerçek olabilir mi?

    Doğaüstü bir varlığın gerçekten çıkarıldığına dair bilimsel kanıt yok; ritüeller bazen plasebo ve sosyal destek yoluyla geçici iyileşme sağlayabilir ama gerçek bir 'şeytan çıkarma' olmuyor.

  • Anneliese Michel'in kesin hastalığı neydi?

    Klinik kanıtlar ve semptomları Disosiyatif Kimlik Bozukluğu (DKB/DID) ile büyük ölçüde uyumludur, ayrıca temporal lob epilepsisi ve psikoz benzeri belirtiler mevcuttu.

  • Anneliese hangi tıbbi tedavileri aldı ve bunlar işe yaradı mı?

    Dilantin (antikonvülzan), antipsikotik Aolept/Neuleptil ve Tegretol gibi ilaçlar verildi; bu ilaçlar belirgin bir düzelme sağlamadı.

  • Neden kilise sonunda egzorsizme izin verdi?

    Piskopos izin verdi ancak başlangıçta kilise rahipleri tıbbi müdahalin sürmesi gerektiğini savundu; izin alma süreci zor ve bürokratikti.

  • Anneliese nasıl öldü ve sorumlulara ne oldu?

    Ölüm nedeni malnütrisyon ve dehidrasyondu; piskopos ve rahipler ihmalkârlık nedeniyle yargılandı ve mahkeme masrafları ceza olarak verildi, aileye cezai işlem uygulanmadı.

  • DID vakalarında dini motif ne kadar yaygındır?

    Yapılan çalışmalara göre DKB kimliklerinin yalnızca yaklaşık %29'u dini veya şeytan/mistik motifler içeriyor; yani dini motifler çoğunlukta değil.

  • DID'nin nedeni nedir?

    DKB'nin kesin nedeni bilinmiyor ancak vakaların yaklaşık %90'ında çocuklukta ciddi travma (fiziksel/cinsel istismar, ihmal) öyküsü bulunuyor.

  • Egzorsizm tedavi yerine geçer mi?

    Hayır, egzorsizm bilimsel bir tedavi değildir; bazı kişilerde geçici plasebo veya sosyal bağlanma etkisi yaratabilir ama tedavi yerine geçmez ve zarar verebilir.

  • Bilim bu tür vakaları nasıl araştırıyor?

    Nörogörüntüleme (MRI, fMRI) ile yapı ve fonksiyon farklılıkları inceleniyor; örneğin hipokampüs ve amigdala küçülmesi ve orbitofrontal kan akışında azalma gözlenebiliyor.

  • Neden insanlar modern tıp yerine egzorsizme/dinî şifacılara yöneliyor?

    Çoğunlukla çaresizlik, yoksulluk, düşük eğitim, tıbbi sistemde yeterince ciddiye alınılmama ve alternatif sağlayıcıların sosyal ilgi/umut vaat etmesi gibi sebeplerle.

Ön Bilgiler

  • Psikoloji ve psikiyatri temel kavramlarına aşinalık (özellikle DSM-5'te tanımlar)
  • Nöroanatomi hakkında temel bilgi (hipokampüs, amigdala, orbitofrontal korteks)
  • Nörolojik terminoloji (nöbet/konvülziyon, epilepsi)
  • Temel farmakoloji bilgisi (antikonvülzanlar, antipsikotikler)
  • Plasebo ve hipnoz kavramları hakkında temel anlayış
  • Bilimsel yöntemin (test edilebilirlik, yanlışlanabilirlik, kontrollü çalışmalar) temel ilkeleri
  • Kültürel antropoloji ve sosyoloji temel kavramları (kültürel inançların sağlık davranışlarını etkilemesi)

Tarihsel Bağlam

  • 21 Eylül 1952 - Anneliese Michel'in Almanya'nın Leiblfing kentinde doğumu
  • 1968 (yaklaşık) - Anneliese 16 yaşında ağır bir konvülziyon geçirdi ve temporal lob epilepsisi teşhisi kondu
  • Haziran 1970 - Anneliese'in kaldığı psikiyatrik hastanede çok ağır bir nöbet geçirmesi ve Dilantin gibi anti-konvülziyon ilaçlarıyla tedaviye başlanması
  • 1970 - Antipsikotik 'Aolept/Neuleptil' verilmesi, ilaçların etkisiz kalması
  • 1973 - Anneliese'in dua ederken sesler duymaya ve halüsinasyonlar görmeye başlaması
  • Kasım 1973 - Tegretol adlı ilaca geçilmesi
  • Eylül 1975 - Piskopos Josef Stangl'in Arnold Renz'e Anneliese üzerinde egzorsizm yapma izni vermesi
  • 24 Eylül 1975 - Arnold Renz'in ilk şeytan çıkarma (egzorsizm) seansını yapması
  • 1975-1976 (10 ay) - Anneliese'in toplam 67 egzorsizm seansına sokulması (haftada 1-2 kez, her biri 4 saate kadar sürebilen seanslar)
  • 1 Temmuz 1976 - Anneliese Michel'in evinde ölü bulunması; otopsi sonucu ölümün malnütrisyon ve dehidrasyon olduğu tespiti
  • 1976 - Eyalet savcısının Anneliese'in ölümünden 1 hafta öncesine kadar kurtarılabileceği sonucuna varması ve piskopos ile rahiplerin 'dikkatsizlik nedeniyle ölüme sebebiyet verme' suçuyla yargılanması
  • 1976 - Mahkeme sonucu: Rahiplere sadece mahkeme giderlerini ödemeleri cezası verilmesi; aile suçlu bulundu ama cezai işlem uygulanmaması
  • Orta Çağ ve cadı avı döneminde - Zihinsel sorunlar yaşayan birçok kişinin kazığa bağlanıp yakılması, boğularak öldürülmesi veya tımarhanelere kapatılması
  • Bilimsel çalışma (kaynağı belirtilmemiş) - Dünya geneline yayılan 488 toplumun yaklaşık %74'ünde ve nüfusun %90'ını kapsayan coğrafyada 'insan içine cin/şeytan girmesi' inançlarının bulunduğunun gösterilmesi
  • DSM-5'te - Disosiyatif kimlik bozukluğunun bazı kültürlerde 'cin çarpması' veya 'şeytan tarafından ele geçirilme' olarak tanımlanan olgularla ilişkilendirildiğinin vurgulanması
  • Son 50-60 yıl - Manyetik rezonans görüntüleme (MRI) ve fonksiyonel MRI (fMRI) gibi teknolojilerin var olması ve bu sayede disosiyatif kimlik bozukluğu yaşayanların beyin yapısal ve fonksiyonel farklılıklarının gözlemlenebilmesi
  • Uzun dönem - Yüzyıllar/asırlar boyunca süregelen egzorsizm gelenekleri ve binlerce yıldır aktarılan hikayelerin modern medya (ör. Hollywood) tarafından amplifiye edilmesi
  • Orta Çağ
  • Cadı avı dönemi
  • 1970'ler
  • 1975-1976 dönemi
  • Modern tıbbın gelişiminden önceki dönem
  • Son 50-60 yıl
  • Asırlar boyunca
  • On binlerce yıllık dönem

Kişiler

  • Anna Elisabeth Michel (Anneliese Michel)

    21 Eylül 1952 Leiblfing doğumlu Roma Katolik aileden genç kadın; nöbetler, halüsinasyonlar yaşadı, 1975–1976'da toplam 67 egzorsizm seansına sokuldu ve 1 Temmuz 1976'da öldü; vaka videonun merkezinde.

  • Ernst Alt

    Anneliese'in aile arkadaşı rahip; hac organizasyonları düzenliyordu, egzorsizm seanslarına katıldı/uyguladı ve davada yargılanan kişilerden biriydi.

  • Arnold Renz

    Piskoposun izniyle egzorsizm uygulayan yerel rahip; 24 Eylül'de ilk seanstan başlayarak seansları gerçekleştirenlerden biri ve davada yargılananlardan biri.

  • Josef Stangl

    1975 Eylül'ünde Anneliese üzerinde egzorsizm yapılmasına izin veren piskopos; izni vermesi ve davayla bağlantısı nedeniyle yargılanan kişi.

Bu Videodaki Sözler

Bu videoyla tutulanlar

Batıl inançlar yüzünden insanlara yapılan işkenceler

Mesela Hristiyanlıkta karşılaştığımız "egzorsizm" denen şeytan çıkarma ayinleri veya İslam'da karşımıza çıkan "cin çıkarma" gibi ritüeller, bu antik ve hatalı inançların bir uzantısı. Size bir ara bu batıl inançlar yüzünden insanlara ne tür işkenceler yapıldığını da anlatacağım; mesela bu kötü ruhları kovmak için insanlar haftalarca aç bırakılıyordu, tadı berbat olan karışımlar içmeye zorlanıyorlardı ve hatta acıya sebep olarak şeytanı kaçırmak için alenen kırbaçlanıyorlardı. Maalesef günümüzde de bu tür batıl inanışları devam ettiren, bundan bile beterlerini yapan bir hacı hoca tayfası var, biliyorsunuz.