Videonun ötesi
Bu canlı yayın, Evrim Ağacı’nın 12. yılı vesilesiyle kurumun kuruluşunu, bilim iletişimi misyonunu, platform hedeflerini ve gelecek içerik planlarını anlatan bir kutlama ve soru-cevap yayınıdır. Yayında kozmolojiden nörobilime, termodinamikten evrimsel biyolojiye, bilim felsefesinden sahtebilime kadar çok sayıda bilimsel konu izleyici soruları ve quiz cevapları üzerinden açıklanır.
Bilimsel bilgiyi akademi dışındaki halka anlaşılır, güvenilir ve erişilebilir biçimde aktarma çalışmasıdır.
Akademisyenlerin yayımladıkları akademik makaleleri halka anlatmasını amaçlayan Evrim Ağacı projesidir.
Kişinin kendi cinsiyetinden bireylere romantik veya cinsel yönelim duymasıdır.
Bir kişinin romantik veya cinsel ilgisinin hangi cinsiyet ya da cinsiyetlere yöneldiğini ifade eden kavramdır.
Kişinin karşı cinsten bireylere romantik veya cinsel yönelim duymasıdır.
Maddenin ve enerjinin atomaltı ölçekteki davranışlarını açıklayan fizik alanıyla ilişkili temel kavramdır.
Atomların yapısını, enerji düzeylerini ve davranışlarını inceleyen fizik alanıdır.
Atom çekirdeğiyle ilgili nükleer süreçlerden enerji üreten tesislerdir.
Işıkla doğrudan etkileşmediği için görülemeyen, ancak kütleçekimsel etkileriyle varlığı çıkarılan madde türüdür.
Evrenin hızlanan genişlemesini açıklamak için kullanılan, uzayın enerji içeriğiyle ilişkilendirilen kozmolojik kavramdır.
Evrenin geçmişte çok daha küçük, yoğun ve sıcak bir hâlden bugünkü genişlemiş hâline geldiğini açıklayan kozmoloji teorisidir.
Erken evrende çok kısa sürede gerçekleştiği düşünülen aşırı hızlı genişleme dönemini açıklayan kozmolojik modeldir.
Karanlık enerji, soğuk karanlık madde ve evrenin genişlemesini içeren standart kozmoloji modelidir.
Evrenin genişleme ve büzülme gibi döngülerden geçtiğini öne süren alternatif kozmolojik model ailesidir.
Modern bilim kavramı yerleşmeden önce doğayı anlamaya çalışan felsefi ve bilimsel düşünce geleneğidir.
Uzayın üç boyutu ile zamanın birlikte ele alındığı fiziksel yapı veya dokudur.
Bilinen fizik yasalarının klasik anlamda zorlandığı, çok küçük uzunluk ve zaman ölçeklerini ifade eder.
Fizikte anlamlı olduğu düşünülen en küçük uzunluk ölçeklerinden biridir.
Saniye başına gösterilen kare sayısını ifade eder ve görüntünün akıcı algılanmasıyla ilişkilidir.
Elektromanyetik ışınımın, özellikle ışığın kuantum parçacığıdır.
0 Kelvin olarak tanımlanan ve atomların en düşük enerji hâline karşılık gelen teorik sıcaklık sınırıdır.
Mutlak sıfırı başlangıç noktası alan termodinamik sıcaklık birimidir.
Suyun donma ve kaynama noktaları gibi referanslara dayalı yaygın sıcaklık ölçeğidir.
Bir cismin veya parçacığın hareketinden kaynaklanan enerjidir.
Atomaltı parçacıkların ve çok küçük ölçekli sistemlerin davranışlarını açıklayan fizik kuramıdır.
Bir parçacığın konumu ve hızı gibi bazı özelliklerinin aynı anda sınırsız kesinlikle bilinemeyeceğini belirten ilkedir.
0 Kelvin’in altına basitçe inmek değil, özel enerji dağılımlarında pozitif Kelvin değerlerinden daha sıcak sayılabilen durumları ifade eder.
Tarih boyunca bilinç, benlik, hareket etme isteği veya ölümden sonra sürdüğü düşünülen öz gibi kavramları açıklamak için kullanılmış felsefi ve inançsal kavramdır.
Kişinin kendisinin, çevresinin ve zihinsel deneyimlerinin farkında olmasıyla ilişkili nörolojik ve felsefi olgudur.
Fiziksel beden ile fiziküstü veya maddi olmayan ruhun ayrı olduğunu savunan zihin felsefesi görüşüdür.
Zihinsel süreçler dahil her şeyin fiziksel süreçlerle açıklanabileceğini savunan yaklaşımdır.
Gerçekliğin temelinde madde ve fiziksel süreçlerin bulunduğunu savunan felsefi görüştür.
İnsanların kararlarını özgürce verip vermediğiyle ilgili felsefi ve bilimsel tartışma konusudur.
Bir sistemin tek tek parçalarında bulunmayan, parçaların karmaşık etkileşiminden doğan özelliktir.
Beyindeki sinir ağlarından esinlenen ve veriden öğrenerek kararlar üreten yapay zekâ modelidir.
Gelişmiş uygarlıkların bilinçli simülasyonlar üretebileceği varsayımından hareketle bizim de bir simülasyonda olabileceğimizi savunan akıl yürütmedir.
Uykuya dalma veya uyanma sırasında bilincin açık olmasına rağmen kasların geçici olarak hareket ettirilememesi durumudur.
Dış dünyada karşılığı olmayan ses, görüntü veya duyumların gerçekmiş gibi algılanmasıdır.
Kişinin rüya gördüğünü rüya sırasında fark ettiği ve bazen sınırlı kontrol hissi yaşadığı rüya durumudur.
Fiziğin temel kuvvetlerini ve yasalarını tek bir kuramsal çerçevede birleştirmeyi amaçlayan varsayımsal kuramdır.
Kütleçekimi o kadar güçlü olan gök cismidir ki belirli bir sınırın içinden ışık bile kaçamaz.
Kara delik bağlamında yoğunluk ve uzay-zaman eğriliğinin mevcut fizik kuramlarıyla sonsuz veya tanımsız hâle geldiği bölgeyi ifade eder.
Olay ufkuyla örtülmemiş, teorik olarak dışarıdan gözlenebilir olabilecek tekillik türüdür.
Protein, lipit, karbonhidrat ve nükleik asit gibi büyük biyolojik molekül gruplarını ifade eder.
Proteinleri oluşturan temel yapı taşı moleküllerdir.
Amino asitlerden oluşan ve canlılarda yapısal ya da işlevsel görevler üstlenen makromoleküldür.
Yağlar ve benzeri suda çözünmeyen biyolojik molekülleri içeren makromolekül grubudur.
Enerji kaynağı ve yapısal görevler üstlenebilen şeker ve polisakkarit türü biyomolekülleri kapsar.
DNA ve RNA gibi genetik bilgiyi taşıyan veya işleyen biyomolekül grubudur.
Bir olayın gerçekleşme ihtimalini nicel olarak ifade eden matematiksel kavramdır.
Güneş’in Samanyolu merkezi etrafında bir tam tur atması için geçen süredir.
Bakterilerin antibiyotiklere karşı hayatta kalabilme ve çoğalabilme yeteneği kazanmasıdır.
Belirli özelliklere sahip canlıların insan etkisiyle daha fazla hayatta kalması veya çoğalmasıdır.
Gözenekli yapısı nedeniyle su üstünde yüzebilen volkanik bir kayaçtır.
Bir fay hattının belirli bir süre içinde belirli büyüklükte deprem üretme olasılığını değerlendirme çalışmasıdır.
Kandaki antijen özelliklerine göre yapılan biyolojik sınıflandırmadır.
İnsanlarda nadir görülen ABO ve Rh kan grubu kombinasyonlarından biridir.
İnsanlık tarafından uzaya gönderilen ilk yapay uydudur.
İç kulakta yer alan ve denge duyusunun oluşmasına katkı sağlayan yapılardır.
İç kulakta işitmeyle ilişkili olan koklea yapısının Türkçede kullanılan adıdır.
Gezegen ve yıldız konumlarının insanların davranışlarını belirlediğini iddia eden, güvenilir biçimde doğrulanmamış sahtebilimsel inanç sistemidir.
Bir iddiayı ortaya atan kişinin bu iddiayı kanıtlamakla sorumlu olduğunu belirten ilkedir.
Falcılık ve benzeri uygulamalarda genel ifadeler, ipuçları ve geri bildirimlerle kişiye özelmiş gibi görünen çıkarımlar yapma tekniğidir.
İnsanların tutan örnekleri hatırlayıp tutmayan çok sayıda örneği unutma eğilimidir.
Bir canlının genomunda amaçlı değişiklikler yaparak istenen özellikler kazandırma uygulamasıdır.
Bir canlının sahip olduğu genetik bilginin tamamıdır.
DNA’daki nükleotit dizilimini belirleme işlemidir.
Bir canlının genomuna ilişkin dizilim ve işlev bilgilerini inceleyen analiz türüdür.
Bir bitkinin kök veya gövde gibi parçalarını başka bir bitkiyle birleştirmeye dayalı botanik uygulamadır.
Dünya’nın dönme ekseninin Güneş etrafındaki yörünge düzlemine göre eğik olmasıdır.
Geçici, test edilebilir ve yanlışlanabilir açıklamadır.
Bir kişinin virüse sahip olduğu ancak henüz hastalık semptomları göstermediği dönemdir.
12. yıl kutlamasında Konuşmacı 1 ile birlikte yayında yer aldı.
Evrim Ağacı’nın kurucularından biri olarak anıldı; arılar üzerine araştırmalar yürüttüğü ve Evrim Ağacı adını önerdiği belirtildi.
Siteyi ilk yapan kişilerden biri olarak ve gen analizleriyle uğraşması bağlamında anıldı.
Twitch tarafında oyun, akademisyen ve bilim iletişimcileriyle yayınlar yapacak kişi olarak belirtildi.
Uzmanlığı soruldu; anatomi, doğa tarihi ve felsefe konusunda bilgili olduğu anlatıldı.
Modern bilimi Galileo’lardan başlatırsanız birkaç yüzyıllık genç bir süreçten söz edildiği bağlamında anıldı.
Kara deliklerde tekillik ve çıplak tekillik konusunda yapılan yayın bağlamında izlenmesi tavsiye edildi.
Video açıklamasında videografi ve post-prodüksiyon kredisiyle anıldı.
Söz takipçisi
Karanlık enerji videosu da ondan sonra gelecek.
Evet. “Bu başka bir videonun konusu” dediğimiz başlıkları listelemeye başladık. Eşcinsellik de işleyeceğimiz konulardan biri. Bilimin güzel tarafı bu zaten; bir konuyu anlatırken üç yeni konu daha çıkıyor.
Eşcinsellik konusu çok soruluyor. Bununla ilgili makale değil, makale serisi var. Video da gelecek ama eşcinsellik çok geniş bir cinsiyet ve cinsellik araştırmaları alanının bir parçası. Erkek, kadın, heteroseksüellik, cinsel yönelim gibi temel kavramları oturtmadan doğrudan göz önündeki en popüler konuya girmek sağlıklı olmuyor.
Başka videonun konusu olan şeylerin hepsi işlenecek ama aşama aşama.
Böyle konularla ilgili video önerilerinizi sitedeki video konu önerisi kısmından gönderebilirsiniz. Beğendiğiniz önerilere olumlu oy verirseniz öne çıkıyorlar. Ben de oradan gerçekten video konuları seçiyorum.
Kara deliklerde tekillik ve çıplak tekillik konusunda da video yapacağım. Bayram Hoca ile yaptığımız yayını izlemenizi tavsiye ederim. Oradan bazı kesitleri videoya da koyacağım.
İlerleyen saatlerde de bir quizimiz olacak.
Akın Twitch tarafında yayınlar yapacak. Sadece oyun değil, akademisyenlerle ve bilim iletişimcileriyle de yayınlar olacak. Her platformu kendi doğasına uygun kullanmaya çalışıyoruz. YouTube’da bu canlı yayınları yapıyoruz, Twitch’te ise farklı bir yayın akışı olacak.
Uzun vadede videolarda daha profesyonel işler yapmak istiyorum. Türkiye’ye geldiğimde mekan çekimleri yapmak istiyorum. Türkiye’nin ilginç yerlerine gidip orayla ilgili bilimsel konuları anlatmak, biraz daha belgesel tarzı ama kendi stilimizi bozmadan içerikler üretmek istiyoruz.
“Teori of Everything hakkında video serisi yapacak mısınız?” diye sorulmuş. Evet, kozmoloji ve fizik serilerinde bunlara gireceğiz. Büyük Patlama, kozmik enflasyon, karanlık madde ve karanlık enerji gibi konular zaten bunun parçaları.
Karanlık madde videosunu çektim, gelecek.
Evrim Ağacı Çocuk gibi bir proje de olacak. Bir çocuk podcastine başladık. İlk bölümleri Evrim Ağacı 2 YouTube kanalında ve podcast platformlarında yayımlandı. Buna paralel olarak Evrim Ağacı Çocuk diye bir kanal açma planımız da var.
OpenAI, Navier-Stokes Milenyum Problemi'ni Çözdü mü, Çaldı mı?
Özel Görelilik Ne Ayak?
Muhalefet Partileri Neden Kazan(a)mıyor?
Diğer Hayvanların da Evcil Hayvanı Olabilir mi?
Zaman Hakkında Ne Biliyoruz?
Yapay Zekada Durum Ne?